118. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 12. bölüm

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre, maddi deliller; fiziksel, kimyasal, biyolojik ve iz bulguları olarak sınıflandırılır. "Davranışsal bulgular" ise maddi değil, manevi veya delil niteliği taşımayan gözlem verileridir; bu nedenle maddi delil çeşitleri arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, 5188 sayılı Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında kabul edilen standart maddi delil türleridir.

Bilinmesi gereken kural: Maddi deliller; fiziksel, kimyasal, biyolojik ve iz bulguları olmak üzere dört ana başlıkta toplanır; davranışsal bulgular maddi delil sınıfına girmez.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Adli Arama Yönetmeliği uyarınca, genel kolluğun gözetim ve denetiminde yapılan üst aramalarda, şüphelinin vücut bütünlüğüne zarar vermemek ve onurunu korumak amacıyla; ayakta durma, duvara/araca yaslanma, diz çöktürme ve yüzüstü yatırma gibi yöntemler uygulanabilir. Ancak "sırt üstü yatırma" yöntemi, şüphelinin savunmasız hale gelmesi ve vücut bütünlüğüne yönelik risk taşıması nedeniyle yönetmelikçe yasaklanmış ve genel kolluğun denetimindeki arama yöntemleri arasında yer almamıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, yönetmelikte belirtilen ve kolluk gözetiminde uygulanmasına izin verilen meşru arama pozisyonlarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Adli arama yönetmeliği, şüphelinin vücut bütünlüğünü korumak amacıyla sırt üstü yatırma yöntemini kesinlikle yasaklamıştır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca X-ray cihazları, bagajları görüntülemek için konveyör bandı, ışın tüpü, kurşun vinil perdeler (güvenlik için) ve kontrol paneli gibi bileşenlerden oluşur. Dozimetre ise radyasyon maruziyetini ölçen kişisel koruyucu bir cihazdır; X-ray cihazının bir parçası değil, operatörün kullandığı ayrı bir ölçüm cihazıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları X-ray cihazının temel işlevsel ve güvenlik bileşenleridir. I, II, III ve IV numaralı maddeler ise sorunun gövdesinde yer alan ve X-ray cihazı bileşeni olmayan başka güvenlik sistemlerini listeler.

Bilinmesi gereken kural: Dozimetre, X-ray cihazının bir parçası değil, radyasyon dozunu ölçen kişisel koruyucu bir cihazdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca elektronik güvenlik sistemleri; görüntü izleme, giriş-çıkış kontrol ve alarm sistemlerini kapsar. IV. şıkkı oluşturan "Mekanik Kilit Sistemi", elektronik bileşen içermediği için bu tanıma girmez ve elektronik sistemler arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve E şıkları, elektronik olmayan bir sistemi (IV) doğru olarak işaretlemeyen veya elektronik sistemleri yanlış gruplayan kombinasyonlardır.

Bilinmesi gereken kural: Elektronik güvenlik sistemleri, enerji ile çalışan ve veri işleyen cihazları kapsar; mekanik kilitler ise bu sistemin dışındadır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, metal dedektör uyarı verdiğinde güvenlik görevlisi, uyarıyı oluşturan nesnelerin (telefon, anahtar vb.) kenara bırakılmasını ve şahsın tekrar dedektörden geçirilmesini zorunlu kılar. Bu işlem, tehlikeli bir nesne bulunmadığından emin olmak için yapılan temel güvenlik prosedürüdür. Cebdeki eşyalar gösterilerek geçiş izni verilmesi, kanunen belirlenen güvenlik standartlarını ihlal eder ve yetkili makamlarca denetlenen bir ihlaldir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, ziyaretçiye daimi kart verilmesi prosedürüne aykırıdır; B şıkkı, kapı dedektörü uyarısı durumunda X-Ray kullanımı zorunlu değildir; C şıkkı, hassasiyet ayarı hatası iddiası prosedürün uygulanmamasını meşrulaştırmaz; E şıkkı, yapılan işlemin mevzuata aykırı olduğunu inkar eder.

Bilinmesi gereken kural: Metal dedektör uyarı verdiğinde, şüpheli eşyalar kenara bırakılıp şahsın tekrar kontrol edilmeden içeriye asla geçiş izni verilemez.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, hayvan ısırıklarında yara bölgesinden kanın akması sağlanmaz. Aksine, kanama varsa kontrol altına alınmalı, yara sabunlu suyla yıkanmalı ve temiz bir bezle kapatılmalıdır. Kanın akmasını sağlamak, enfeksiyon riskini artırabilir ve yaranın daha fazla zarar görmesine neden olabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı hafif yaralanmalarda yaranın 10-15 dakika soğuk su ve sabunla yıkanması doğru bir uygulamadır. B şıkkı yaranın üstünün temiz bir bezle kapatılması enfeksiyonu önlemek için gereklidir. D şıkkı hayati tehlike varsa tıbbi yardım istenmesi kanuni ve tıbbi bir zorunluluktur. E şıkkı hasta/yaralının yaşam bulgularını değerlendirmek ilk yardımın temel ilkesidir.

Bilinmesi gereken kural: Hayvan ısırıklarında kanama kontrolü yapılmalı, yara yıkanmalı ve kapatılmalı; kanın akması sağlanmamalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, dış kanamalarda kanamanın durdurulması için öncelikle kanayan bölgenin üzerine temiz bir bez koyarak doğrudan baskı uygulanması esastır. Bu yöntem, kanama kontrolünü en güvenli ve etkili şekilde sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, doğrudan baskı uygulanamıyorsa veya baskı noktası bilinmiyorsa kullanılan ikincil bir yöntemdir; B şıkkı sadece hayati tehlike oluşturan ve diğer yöntemlerle durmayan durumlarda son çare olarak uygulanır; C şıkkı kanamayı durdurmaz, aksine enfeksiyon riskini artırır; E şıkkı ise bilinçsizce sıvı vermek şok durumunu kötüleştirir.

Bilinmesi gereken kural: Dış kanamada ilk ve en önemli müdahale, kanayan bölgeye temiz bir bezle doğrudan baskı uygulamaktır.

5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre yangın oluşum aşamaları; ısı, duman, alev ve koku olarak sıralanır. Yangın başladığında ilk belirti genellikle ısı artışıdır, bunu hemen ardından duman oluşumu takip eder. Duman, yanma maddelerinin parçalanmasıyla oluşan katı ve sıvı partiküllerin havada asılı kalmasıdır ve yangının ilk görsel uyarı işaretidir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A seçeneği olan alev, duman ve ısıdan sonra görülen üçüncü aşamadır; B seçeneği ateş, yangının genel adıdır aşama değil; C seçeneği koku, duman ve alevden sonra algılanan son aşamadır; E seçeneği ses ise yangın aşaması değil, olası bir yan etkisidir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın oluşumunda ısıdan sonra gelen ve ilk görsel uyarı işareti olan aşama duman oluşumudur.

Doğru cevap E) Afet'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde tanımlanan "afet", toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı durduran ve toplumun baş etme kapasitesini aşan olaylardır. Bu tanım, sorudaki tüm unsurları birebir karşılamaktadır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Acil durum, henüz toplumun baş etme kapasitesini aşmamış, müdahale gerektiren geçici durumdur. B) Kriz, genel bir bozulma halini ifade eder ancak afetteki "toplumun baş etme kapasitesinin yetersiz kalması" şartını tam olarak karşılamaz. C) Risk, bir tehlikenin gerçekleşme olasılığıdır ve gerçekleşmiş bir zarar durumu değildir. D) Acil kriz, mevzuatta afete eşdeğer bir yasal tanım olarak yer almamaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Afet, toplumun kendi baş etme kapasitesini aşan ve resmi müdahaleyi zorunlu kılan büyük ölçekli yıkıcı olaylardır.

Doğru cevap A) Paratoner'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin binaların yangın ve yıldırım risklerine karşı korunması için gerekli önlemleri bilmesi ve denetlemesi beklenir. Paratoner, binaları yıldırım çarpmasından koruyan fiziksel düzenektir; bu, TCK ve ilgili yangın yönetmeliklerinde belirtilen güvenlik önlemlerinin temelidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B) Dedektör, yangın veya dumanı algılayan cihazdır, yıldırımı engellemez. C) Alarm cihazı, uyarı verir ancak yıldırım enerjisini topraklamaz. D) Sprinkler, yangın söndürme sistemidir, yıldırım koruması sağlamaz. E) Tahkimat, yapıyı güçlendiren malzemedir, yıldırım koruma düzeni değildir.

Bilinmesi gereken kural: Paratoner, binaları yıldırım çarpmasından koruyan tek fiziksel düzenektir ve özel güvenlik görevlilerinin bina güvenliği denetimlerinde bilmesi gereken temel bir unsurdur.