118. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 13. bölüm

Doğru cevap A) Deprem'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yer alan "Acil Durum ve Afet Yönetimi" başlıklı bölümler, özel güvenlik görevlilerinin deprem gibi doğal afetlerde görev alması gerektiğini belirtir. Deprem, yer kabuğundaki kırılma sonucu oluşan enerjinin sismik dalgalarla yayılması ve yeryüzünü sarsmasıdır; bu tanım sorudaki açıklama ile birebir örtüşür.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B) Sel, C) Kasırga ve D) Çığ, su veya hava hareketiyle oluşan farklı afet türleridir; E) Erozyon ise toprağın aşınmasıdır, yer kabuğu kırılması sonucu oluşmaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, deprem gibi doğal afetlerde can ve mal güvenliğini sağlamak için öncelikle olayın tanımını ve acil durum prosedürlerini bilmelidir.

Doğru cevap B'dir. Soruda tanımlanan; laboratuvar ortamında üretilen, tablet formundaki ve tıbbi amaçla kullanılan ancak madde niyetiyle kötüye kullanılan maddeler, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında sentetik ecza olarak tanımlanır. Bu maddeler, gerçek ilaçların taklidi olarak üretilir ve özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu ve uyarıcı madde farkını ayırt etmesi için kritik bir bilgiyi oluşturur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, C, D ve E şıkları, tanımda belirtilen "tablet formundaki tıbbi amaçlı ilaç" yapısına uymayan, doğrudan uyuşturucu veya uyarıcı sınıfına giren maddelerdir.

Bilinmesi gereken kural: Sentetik eczalar, tıbbi amaçla üretilen tablet formundaki ancak kötüye kullanımı yasaklanmış ve özel güvenlik mevzuatında özel bir risk unsuru olarak kabul edilen yapay ilaçlardır.

Doğru cevap B şıkkıdır. İletişim, kaynak ve alıcının aynı anda aktif olduğu iki yönlü bir süreçtir; tek taraflı bir aktarım değildir. Bu nedenle "sadece kaynak ya da alıcının aktif olduğu" ifadesi iletişimin temel özelliğine aykırıdır ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı iletişim bilincin farklı düzeylerde olabileceğini doğru belirtir; C şıkkı iletişimin sınırsız olabileceğini, D şıkkı algının mesajı şekillendirdiğini, E şıkkı ise ortamın iletişimi etkilediğini doğru ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: İletişim, en az iki kişinin yer aldığı, aynı anda aktif olduğu ve karşılıklı etkileşime dayalı bir süreçtir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin görevini yerine getirirken iletişim becerilerinin ve empati yeteneğinin temel gereklilik olduğunu belirtir. Empati, karşıdaki kişinin duygularını ve bakış açısını anlamayı sağlayarak güven oluşturur; bu da E şıkkında belirtildiği gibi bireyin kendini daha rahat ifade etmesini sağlar. Bu durum, çatışma önleme ve olay yerinde sakin bir ortam yaratma açısından kanunen öngörülen görevlerin başarısı için hayati önem taşır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı iletişim problemlerini çoğaltmaz, azaltır; B şıkkı sabit bakış açısı değil, esneklik getirir; C şıkkı sorunları artırıp karmaşıklaştırmaz, çözüme odaklanır; D şıkkı ise sağlıklı iletişime engel değil, zemin hazırlar.

Bilinmesi gereken kural: Empati, özel güvenlik görevlisinin görevini etkin ve hukuka uygun şekilde icra etmesini sağlayan temel iletişim aracıdır.

Doğru cevap D) Kişi içi iletişim'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, görevlilerin mesleki davranışlarını ve hatalarını kendi kendine analiz etmesi, içsel düşünce sürecidir. Bu, bireyin kendi düşünceleriyle konuşması ve öz-değerlendirmesi anlamına gelir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Benmerkezcilik, kişinin sadece kendi çıkarını gören tutumdur; B) Sözlü iletişim, sesli konuşmayı gerektirir; C) Dikey iletişim, hiyerarşik üst-alt ilişkisini ifade eder; E) Yargılayıcı iletişim ise karşı tarafa eleştiri yöneltmeyi kapsar.

Bilinmesi gereken kural: Mesai sonrası yaşanan bir olayı tek başına düşünerek hataları fark etmek, kişinin kendi kendine yaptığı "kişi içi iletişim" örneğidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. İletişim, 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği çerçevesinde görevliler ile vatandaşlar arasındaki etkileşimi tanımlar. İletişim, tek taraflı bir bildiri değil, alıcının tepkisini (geri bildirimi) içeren çift yönlü bir süreçtir. Özel güvenlik görevlisi, durumu anlamak ve doğru müdahaleyi sağlamak için karşı tarafın geri bildirimine ihtiyaç duyar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Özel güvenlik iletişimi, kamu düzenini sağlamak amacıyla mutlaka etkileme ve yönlendirme amacı taşır. B) İletişim, bilgi aktarımının ötesinde karşılıklı etkileşimi gerektiren çok yönlü bir yapıdadır. D) İletişim sadece bilgi değil, duygu ve düşüncelerin de aktarımını kapsar. E) İletişim sözlü, bedensel ve yazılı olmak üzere çok çeşitli yollarla gerçekleştirilir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik iletişimi, karşılıklı geri bildirimle desteklenen çift yönlü bir etkileşim sürecidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin iletişim becerileri ve meslek etiği gereği karşı tarafın duygularını ve bakış açısını anlamasını (empati) zorunlu kılar. Empati, sadece duymak değil, karşı tarafın perspektifini benimseyerek onu anlamaya çalışmaktır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Duyarsız kalmak empatinin tam tersi olan ilgisizliktir. B) Kendi duygularını ön plana çıkarmak bencillik gösterir. C) Karşı tarafın bakış açısını anlamaya çalışmak empatinin tanımıdır. D) Her zaman haklı olduğunu savunmak iletişimi koparan kibirli bir tutuştur. E) Kendi deneyimlerini anlatmak karşı tarafa odaklanmamaktır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, çatışma anında veya iletişim sırasında karşı tarafın duygusal durumunu ve bakış açısını anlamaya çalışarak empatik davranmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır ve izinsiz "seçici dinleme" yapamazlar. Ancak soru bağlamında "seçici dinleme", teknik veya mesleki bir tanım olarak, konuşulanların sadece ilgilenilen kısımlarını dinlemeyi ifade eder. Bu ifade, görevlinin tüm konuşmayı değil, sadece güvenlik riski oluşturan veya olayla ilgili olan kısımlara odaklanmasını tanımlar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı dinleme yapmamayı, C şıkkı sahteciliği, D şıkkı yargılamayı ve E şıkkı ise söz kesmeyi ifade eder; bunlar "seçici dinleme" tanımıyla uyuşmaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, yetkisi dışında kişisel dinleme yapamaz ve sadece görevi gereği olan kısımlara odaklanmalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'ne göre, hat düzeni (saha düzeni) kalabalığı kontrol etmek, alanı kapatmak veya bir hedefi korumak amacıyla oluşturulur. Ancak iki düşman grubu birbirine birleştirmek, güvenlik görevlilerinin temel görevi olan "düzeni sağlamak" ve "şiddeti önlemek" ilkesine aykırıdır. Hat düzeninin amacı grupları ayırmak ve çatışmayı engellemektir; birleştirmek ise riski artırır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, bina veya şahıs koruma görevi hat düzeninin temel amaçlarındandır. B şıkkı, çok yönlü tehditlere karşı önlem almayı hedefler. C şıkkı, alanı kapatarak kontrolü sağlamak için kullanılır. E şıkkı, kalabalığı geriye itmek veya dağıtmak için kullanılan geçerli bir taktiktir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik hat düzeni, kalabalığı kontrol etmek ve grupları ayırmak içindir, asla birbirine karıştırmak veya birleştirmek için kullanılmaz.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'ne göre cop, sadece fiziksel güç kullanımı ve savunma amacıyla, vücutta acı verici veya kontrol edici teknikler (kilitler) için kullanılır. "İteleyerek taşıma" ise copun işlevi dışındadır; bu hareket, copun sert bir çubuk olarak itme gücüne dayanır ancak bir "taşıma tekniği" veya "kontrol yöntemi" olarak kabul edilmez. Diğer şıklar (B, C, D, E) copun kilit noktalarına uygulanarak şüpheliyi kontrol altına alıp taşıdığı geçerli tekniklerdir. B, C ve D şıkları copun kilit mekanizmasıyla çalışan doğru yöntemlerdir; E şıkkı ise kelepçeleme ile birlikte copun taşıma desteği olarak kullanıldığı geçerli bir prosedürdür.

Bilinmesi gereken kural: Cop, şüpheliyi kontrol etmek ve taşımak için kilit noktalarına uygulanan baskı tekniklerinde kullanılmalı, itme gibi basit itiş hareketlerinde kullanılmamalıdır.