118. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 3. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun gereği özel güvenlik görevlileri greve katılamaz (I doğru). Aynı madde, işveren tarafından işten uzaklaştırılamayacaklarını (lokavt) belirtir (II doğru). Kanun ise görevlilerin sadece kanunda belirtilen koruma ve güvenlik hizmetlerini yapabileceklerini, başka işte çalıştırılamayacağını hükme bağlar (III doğru).

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: A, B ve C şıkları, kanunda açıkça belirtilen üç doğru durumu eksik veya hatalı sayarak yanlış seçenekler sunmaktadır. D şıkkı, I. maddenin de doğru olduğunu görmezden gelerek eksik bilgi vermektedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri kanunen grev yapamaz, işten uzaklaştırılamaz ve sadece kanunda belirtilen güvenlik hizmetlerini yürütürler.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun uyarınca özel güvenlik görevlileri, şüpheli durumlarda kontrol (X-ray tekrarı), kimlik sorma ve buldukları yasaklı alet nedeniyle şüpheliyi yakalama (muhafaza altına alma) yetkisini kullanmıştır. Bu üç işlem kanunen açıkça tanımlanmıştır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Yakalama yetkisini içermediği için eksiktir. B) Kontrol (X-ray tekrarı) işlemini eksik bırakmıştır. C) Kimlik sorma işlemini atlamıştır. E) Özel güvenlik görevlilerinin konut veya işyerine girme yetkisi bulunmamaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, şüpheli durumlarda kimlik sorma, kontrol ve yakalama yetkilerini kanun çerçevesinde birlikte kullanabilir.

Doğru cevap D şıkkıdır çünkü 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, geçici ve acil durumlarda özel güvenlik izni için başvuru süresi en az 24 saat öncesinden değil, etkinliğin başlamasından en az 48 saat önce yapılması zorunludur. Bu süre, valiliğin gerekli incelemeleri yapması için kanunen tanınan en az süredir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, iznin yetkili merci olan valiliğe değil, hizmeti yerine getirecek güvenlik şirketi tarafından alınması gerektiğini belirtir ki bu doğru bir uygulamadır; B şıkkı, başvuru formunda hizmet alanı, personel ve teçhizatın belirtilmesinin zorunlu olduğunu doğru ifade eder; C şıkkı, valiliğin hizmetin niteliğine göre ek önlem isteme yetkisini doğru tanımlar; E şıkkı ise müracaatların en geç 24 saat öncesinde sonuçlandırılması gerektiğini belirtir ki bu da yönetmelik hükümlerine uygundur.

Bilinmesi gereken kural: Geçici ve acil özel güvenlik izinleri için başvuru süresi, etkinliğin başlamasından en az 48 saat öncesine kadar uzatılmıştır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre tutanak, olayın nesnel ve yasal bir şekilde belgelenmesi için hazırlanan resmi bir belgedir. Bu belgenin geçerli olabilmesi için Tarih ve Saat (E), Metin (D), Sonuç (C) ve İmza (A) bölümlerinin bulunması zorunludur. Ancak tutanakta görevlinin kişisel kanaatleri, yorumları veya Kişisel Görüşü (B) yer alamaz; çünkü tutanak sadece gözlemlenen somut olayları ve yapılan işlemleri yansıtmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, tutanağın yasal geçerliliği için zorunlu olan standart bölümlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik tutanağı, olayı nesnel olarak anlatan resmi bir belgedir; görevlinin kişisel yorumları veya kanaetleri tutanağa yazılamaz.

Doğru cevap D) Fiziksel'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) uyarınca, olay yerinde bulunan ve somut maddi varlığı olan her türlü nesne delil niteli taşır. Özel güvenlik görevlisinin muhafaza ettiği tabanca, olayla doğrudan bağlantılı somut bir nesne olduğu için "fiziksel delil" kategorisindedir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Psikolojik delil, kişinin ruhsal durumunu gösteren ifadelerdir, nesne değildir. B) İz delili, parmak izi veya ayak izi gibi izlenmiş kalıplardır, silahın kendisi değildir. C) Biyolojik delil, kan, tükürük veya DNA gibi biyolojik materyalleri kapsar. E) Kimyasal delil, patlayıcı veya zehir gibi maddelerin kimyasal analizini gerektirir.

Bilinmesi gereken kural: Olay yerinde bulunan ve somut maddi varlığı olan her türlü nesne, CMK hükümleri gereği fiziksel delil olarak kabul edilir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlisi, görev alanı dışına çıktığında ve resmi görevi bitip evine dönerken "güzergâh boyunca görevli" sayılmaz. Bu durumda görevliden sadece vatandaşlık görevi beklenir; özel güvenlik yetkileri (el koyma, arama vb.) kullanamaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, C ve D şıklarında görevliler koruma veya taşıma görevi sırasında sürekli olarak güzergâh üzerinde bulunur ve görevli sayılırlar. E şıkkı ise, şüphelinin takibi görev alanı içinde veya görevin bir parçası olarak yapıldığı için görevli statüsünü korur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, resmi görev süresi ve alanı bittiği an yetkileri sona erer ve evine dönüşü sırasında sadece bir vatandaş olarak hareket eder.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin devriye yöntemleri arasında Bölgesel, Planlı, Geri dönüşlü ve Dairesel devriye türleri yer alır. Bu yöntemler, görev alanının korunması ve suç önleme amacıyla kanunen belirlenmiş standartlardır. Ancak Rutin devriye ifadesi, mevzuatta kabul görmüş resmi bir devriye yöntemi olarak tanımlanmamıştır; bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, önceden belirlenen program ve güzergahla yapılan geçerli bir yöntemdir. C şıkkı, "Rutin" kelimesi resmi bir terim olmadığı için listede yer almaz. D şıkkı, belirli bir güzergahı izleyip geri dönen geçerli bir yöntemdir. E şıkkı, daire şeklinde dolaşmayı ifade eden geçerli bir yöntemdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, 5188 sayılı Kanun ve yönetmeliklerde belirtilen bölgesel, planlı, geri dönüşlü ve dairesel devriye yöntemlerini uygulamakla yükümlüdür.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, parmak izi kimlik tespiti için kullanılır. Doğru cevap E'dir çünkü parmak izi "benzetilebilir" değildir; bu ifade, kimlik doğrulama sürecinde kullanılan "karşılaştırma" veya "eşleştirme" kavramını yanlış yorumlayan, bilimsel olarak geçersiz bir tanımdır. Parçaların tamamı benzerlik gösterse de, parmak izi tekil ve benzersizdir; "benzetilebilir" ifadesi, iki farklı parmak izinin birbirine benzediği anlamına gelerek kimlik doğrulama ilkesini zedeler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, parmak izinin karşılaştırma ile kimlik tespiti yapılabilen temel özelliğidir. B şıkkı, parmak izlerinin arşivlenerek kayda alınabilmesi yasal zorunluluktur. C şıkkı, parmak izlerinin sınıflandırma sistemine tabi tutulmasıdır. D şıkkı ise, parmak izinin doğuştan belirlenip ömür boyu değişmemesi gerçeğidir.

Bilinmesi gereken kural: Parmak izi, kimlik tespiti için karşılaştırılabilir, arşivlenebilir, sınıflandırılabilir ve değiştirilemez bir biyometrik veridir; "benzetilebilir" ifadesi hukuki ve bilimsel olarak kabul edilmez.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri tarafından tutulan yakalama tutanağında; olayın zamanı, yakalama nedeni, elde edilen deliller ve şüphelinin kimlik bilgileri gibi nesnel verilerin yer alması zorunludur. Bu belgeler, adli makamlara sunulmak üzere delil niteliği taşır. Ancak tutanakta personelin o anki psikolojik durumu gibi öznel ve yasal gerekliliği olmayan bir husus yer almaz; bu durum tutanağın hukuki geçerliliğini etkilemez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, 5188 sayılı Kanun ve CMK hükümlerine göre tutanaklarda mutlaka bulunması gereken yasal zorunluluklardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik tutanağı sadece olayın nesnel gerçeklerini ve yasal zorunlulukları içermeli, personelin duygusal veya psikolojik durumunu yansıtmamalıdır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin olay yerindeki yetkileri sınırlıdır; olay yerinde resmi inceleme, soruşturma ve yargılama yetkisi sadece yetkili kolluk kuvvetlerine (Olay Yeri İnceleme Ekibi, Soruşturma Ekibi, Savcı) ve acil müdahale birimlerine (İlk Yardım) aittir. Mağdur yakınları, olayın taraflarından biri olarak olay yerinde bulunabilirler ancak hukuki bir sorumluluk veya resmi görevleri yoktur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, 5271 sayılı CMK ve 5271 sayılı CMK hükümlerine göre olay yerinde resmi görev ve yetki sahibi olan kurumlardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olay yerinde sadece kolluk kuvvetlerine bilgi verir ve koruma görevi yapar; resmi inceleme veya soruşturma yetkisi yoktur.