118. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 4. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri görev süresi bitiminde veya devir sırasında mutlaka yerine gelecek görevli ile yüz yüze devir teslim yapmalı ve bunu deftere yazmalıdır. Devir teslim yapılmadan veya yerine gelecek kişi gelmeden görevli odadan ayrılamaz; bu durum güvenlik boşluğu yaratır ve mevzuata aykırıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı cihazların talimatlara uygun kullanımını zorunlu kılar; B şıkkı kameraların sürekli izlenmesini gerektirir; C şıkkı şüpheli durumlarda yetkililere ve kolluğa bildirim yükümlülüğünü ifade eder; D şıkkı ise CCTV odasına yetkisiz girişin engellenmesini emreder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, devir teslim prosedürünü eksiksiz yerine getirmeden görev yerini asla terk edemez.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, eşkâle (tanımlama) yazılırken kişinin fiziksel ve kalıcı özellikleri (cinsiyet, boy, kilo, saç rengi, göz rengi, sakal, dövme vb.) belirtilmelidir. "Korku durumu" ise geçici bir duygusal haldir ve kişiyi tanımlamak için kullanılamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, kişiyi tanımlamada kullanılan temel fiziksel özellikler olduğu için doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Eşkâle yazılırken sadece kalıcı fiziksel özellikler dikkate alınır, geçici duygusal durumlar veya olay anındaki haller yazılmaz.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca Özel Güvenlik Görevlilerinin (ÖGG) yetkileri sınırlıdır. ÖGG, suçüstü halinde şüpheliyi yakalayıp derhal kolluk kuvvetlerine teslim edebilir ve bu durumu "Suçüstü tutanağı" ile belgeleyebilir. Ayrıca, şüphelinin üzerinde veya eşyalarında silahlı saldırı, kaçma veya delillerin yok edilmesi riski varsa "Üst arama tutanağı" tutabilir. Yakalama ve teslim-tesellüm süreçlerini de "Yakalama tutanağı" ve "Teslim-tesellüm tutanağı" ile resmiyete bağlar. Ancak, Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre gözaltına alma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir; Özel Güvenlik Görevlilerinin bu yetkisi bulunmadığından "Gözaltına alma tutanağı" tutamazlar.

A) Suçüstü tutanağı, 5188 sayılı Kanun gereği tutulabilen bir belgedir. C) Üst arama tutanağı, zorunlu hallerde kanunen izin verilen bir işlemdir. D) Yakalama tutanağı, şüpheliyi kolluğa teslim etmek için tutulur. E) Teslim-tesellüm tutanağı, el konulan eşyaların veya şüphelinin devir işlemlerini belgeler.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin tek yetkisi şüpheliyi yakalayıp derhal kolluğa teslim etmektir, gözaltına alma yetkisi yoktur.

5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, şüpheli tespitinde davranış ve fiziksel durumlar dikkate alınır. Doğru cevap B'dir çünkü şüpheli tespitinde dikkat edilmesi gereken hususlar arasında "Taşıdıkları paket, eşyaları ilgili yer ve şahıslara bırakıp ayrılan kişiler" yer almaz; bu durum şüpheli davranış kriteri değildir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı, çevrede gözlem yapan kişiler sıklıkla terör veya suçu planlayan şüphelilerdir; C şıkkı, hamile kılığı girenler patlayıcı taşıyabilir; D şıkkı, donuk bakış ve sabit odaklanma psikolojik hazırlık belirtisidir; E şıkkı ise sıcak havada kalın giyinmek gizli eşya taşıma ihtimalini artırır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, şüpheli tespitinde davranış, kıyafet ve çevre gözlemi yapmalı, ancak eşya bırakıp ayrılan kişileri doğrudan şüpheli olarak değerlendirmemelidir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre, bulgu ve delillerin tek başına görgü şahidi beyanlarından daha üstün veya "daha güvenilir" olduğu yasal bir hüküm yoktur. Delillerin güvenilirliği, mahkemece değerlendirilir; şahit beyanları da delillerin bir parçasıdır, ancak delillerin kendisi şahitlerden daha güvenilir kabul edilmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, bulgu ve delillerin suçun kanıtlanması, ilişkiyi ortaya koyma, işleniş biçimini belirleme ve suçluluk/suçsuzluk tespiti gibi temel işlevlerini doğru şekilde tanımladığı için doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Bulgu ve delillerin güvenilirliği, görgü şahidi beyanlarından otomatik olarak daha üstün değildir; her ikisi de mahkemece birlikte değerlendirilir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, güvenlik sistemlerinin teknik altyapısını düzenlerken kamera türlerini tanımlar. "Lens", bir kameranın görüntü yakalama birimi olan optik parçasıdır; kamera çeşidi değil, kamera bileşenidir. Bu nedenle teknik sınıflandırma dışındadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Analog, eski nesil sinyal ileten kamera tipidir. B) Dome, kubbe şeklinde tasarlanmış kamera çeşididir. C) IP, dijital ağ üzerinden veri ileten kamera tipidir. D) Sabit, hareket etmeyen sabit pozisyonlu kamera türüdür.

Bilinmesi gereken kural: Kamera çeşitleri (Analog, IP, Dome, Sabit) cihazın yapısını ve çalışma prensibini belirtirken, "Lens" sadece görüntü toplayan bir parçadır.

Doğru cevap B) Siyah'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili X-ray cihazı kullanım yönetmeliklerine göre, cihaz ışınları maddelerin yoğunluğuna göre farklı renklerle ekrana yansıtır. X ışınları maddelerden geçemeyen yoğun cisimler (örneğin metal, kurşun) ışını tamamen engeller; bu durum ekranda siyah renk olarak görülür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Kırmızı ve mor renkler genellikle yoğun olmayan veya metal olmayan maddeleri gösterir; yeşil renk ise plastik ve organik maddeleri ifade eder; beyaz renk ise ışınların tamamen geçtiği boş alanları temsil eder.

Bilinmesi gereken kural: X-ray cihazında maddenin yoğunluğu arttıkça renk siyaha, yoğunluğu azaldıkça renkler beyazdan yeşile ve kırmızıya doğru değişir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca X-ray cihazları, bagajları görüntülemek için konveyör bandı, ışın tüpü, kurşun vinil perdeler (güvenlik için) ve kontrol paneli gibi bileşenlerden oluşur. Dozimetre ise radyasyon maruziyetini ölçen kişisel koruyucu bir cihazdır; X-ray cihazının bir parçası değil, operatörün kullandığı ayrı bir ölçüm cihazıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları X-ray cihazının temel işlevsel ve güvenlik bileşenleridir. I, II, III ve IV numaralı maddeler ise sorunun gövdesinde yer alan ve X-ray cihazı bileşeni olmayan başka güvenlik sistemlerini listeler.

Bilinmesi gereken kural: Dozimetre, X-ray cihazının bir parçası değil, radyasyon dozunu ölçen kişisel koruyucu bir cihazdır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, metal dedektör kullanırken cihazın taranan kişiye en az 2-3 cm mesafede tutulmasını emreder. 1,5 cm gibi çok yakın bir mesafe, cihazın hassasiyetini artırarak yanlış alarm riskini doğurur ve güvenlik prosedürüne aykırıdır.

Diğer şıklar doğrudur: A) Cihazlar ses, ışık ve titreşimle uyarır; B) Elektromanyetik alan prensibiyle çalışır; C) Islak/zemin teması çalışmayı bozar; D) Pil veya şarjlı akü ile çalışır.

Bilinmesi gereken kural: Metal dedektör kullanırken cihaz, taranan kişiye en az 2-3 cm mesafede tutulmalı ve temas ettirilmemelidir.

Doğru cevap C'dir. Özel güvenlik görevlilerinin güvenlik sistem ve cihazlarını kullanma yetkisi, doğrudan 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine dayanır. Kanun, görevlilerin yetki sınırlarını, kullanabilecekleri araçları ve bu araçların kullanım şartlarını belirleyen tek yasal dayanak kaynağıdır. İşveren talimatı veya belediye kararları, kanun çerçevesinde kalmadığı sürece bu yetkiyi doğrudan veremez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları, kanun dışı veya kanunla sınırlı olmayan talimatların yetki kaynağı olamayacağı için; E şığı ise yetkinin sadece şirket içi kurallara değil, ulusal yasaya dayandığı için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin tüm yetki ve araç kullanma hakları, 5188 sayılı Kanun ile belirlenmiş sınırlar içinde geçerlidir.