118. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, Özel Güvenlik Görevlileri acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi'ni aramakla yükümlüdür. Bu numara, sağlık, itfaiye ve polis birimlerini tek bir merkezden yöneten ulusal acil durum hattıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: 115 itfaiye, 119 sağlık, 113 jandarma ve 221 ise özel bir hat olup acil çağrı merkezi değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, acil durumlarda tek bir numaradan tüm acil servisleri devreye sokabilen 112'yi kullanmalıdır.

Doğru cevap B (4)'tür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yangın söndürme cihazlarının periyodik kontrolleri ve yenileme süreleri belirlenmiştir. Söndürme maddesi hiç kullanılmamış olsa dahi, malzemenin kimyasal bozunumu ve dayanıklılığını korumak amacıyla 4 yılda bir yenilenmesi veya periyodik bakımı yapılması zorunludur. Bu süre, cihazın güvenle çalışmasını sağlamak için kanunen sabitlenmiştir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, C, D ve E şıkları, ilgili yönetmeliklerde belirtilen 4 yıllık yasal yenileme süresine uymadığı için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Söndürme maddesi kullanılmamış olsa bile, yangın söndürme cihazları 4 yılda bir yenilenmelidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri yangın söndürme eğitiminde yanıcı sıvı yangınlarında suyun kullanılmaması gerektiğini öğrenir. Su, yanıcı sıvıların üzerine döküldüğünde yüzeyde yayılmasına ve yangının daha da büyümesine neden olur; bu durum TCK ve CMK kapsamında can ve mal güvenliği açısından büyük risk oluşturur. Kum, toprak ve kuru kimyevi toz gibi maddeler yanıcı maddeyi boğarak veya ısıyı emerek yangını söndürür. Köpük ise yanıcı sıvının yüzeyini kapatarak oksijenle temasını keser ve yangını söndürür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Kum, toprak ve kuru kimyevi toz yanıcı sıvı yangınlarında güvenli ve etkili söndürme maddeleridir. Köpük, yanıcı sıvı yangınlarında yüzeyi kapatarak yangını söndürmek için özel olarak üretilmiş bir maddedir.

Bilinmesi gereken kural: Yanıcı sıvı yangınlarında su kullanmak yangını yayacağı için kesinlikle yasaktır ve tehlikelidir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, F sınıfı yanıcı maddeler "sıvı yanıcı maddeler" olarak tanımlanır ve bu gruba sıvıyağ gibi 60°C'nin üzerinde kaynama noktasına sahip olan maddeler dahildir. Benzin ve tiner (D ve C şıkları) ise 60°C'nin altında kaynayan, yani daha tehlikeli olan B sınıfı yanıcı maddelerdir. Alüminyum (A şıkkı) ve kömür (B şıkkı) ise katı maddeler olup C sınıfı yanıcı maddeler kategorisinde değerlendirilir.

Bilinmesi gereken kural: F sınıfı yanıcı maddeler, 60 derecenin üzerinde kaynama noktasına sahip olan sıvı yanıcı maddelerdir.

Doğru cevap A) Karbonmonoksit'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin yangın anında en kritik tehlikelerden biri olan bu gazı tanıması ve müdahale etmesi zorunludur. Karbonmonoksit (CO), yangın sırasında yetersiz yanma sonucu açığa çıkar; kanın oksijen taşıma kapasitesini bozarak baş ağrısı, görme bozukluğu, uyku hali ve zihin bulanıklığına neden olur. Müdahale edilmezse doku hasarı ve ölümle sonuçlanır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Oksijen (B) yanmayı destekler ancak zehirli gaz değildir; Buhar (C) ve Azot (D) yangınların temel zehirli gazı değildir; Hidrojen (E) ise patlayıcıdır ancak belirtilen nörotoksik belirtileri vermez.

Bilinmesi gereken kural: Yangınlarda en ölümcül gaz karbonmonoksittir ve acil müdahale gerektirir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yangın yönetmeliklerine göre, deprem veya yangın gibi acil durumlarda asansörler kesinlikle kullanılmaz. Asansörler depremde kilitlenebilir, elektrik kesintisiyle durabilir veya dumanla dolabilir; bu durum tahliyeyi tehlikeye atar. Yangın merdiveni, acil çıkış kapıları ve genel merdivenler ise güvenli tahliye yollarıdır. Yangın kapıları ise yangın yayılımını engellemek için tasarlanmıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, yangın yönetmeliği ve 5188 sayılı Kanun gereği güvenli tahliye yöntemleri arasında yer alır.

Bilinmesi gereken kural: Acil durumlarda asansör kullanımı yasaktır, çünkü deprem veya yangında asansörler kilitlenebilir veya dumanla dolabilir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın yönetmeliklerine göre, sıvı ve sıvılaşabilen katı maddelerden kaynaklanan yangınlar B Sınıfı yangın olarak tanımlanır. Makine yağları yanıcı sıvı sınıfına girdiği için bu sınıfa dahildir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı gaz yangınlarını, C şıkkı elektrikli cihaz yangınlarını, D şıkkı yanıcı metal yangınlarını ve E şıkkı ise pişirme yağları gibi mutfak yangınlarını ifade eder; A şıkkı ise katı maddeler içindir.

Bilinmesi gereken kural: Yanıcı sıvılar ve sıvılaşabilen katı maddelerden kaynaklanan yangınlar B sınıfı yangın olarak sınıflandırılır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Madde kullanımının fiziksel belirtileri, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen görev yetkileri kapsamında gözlemlenebilir. Terleme ve titreme, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin vücut üzerindeki doğrudan fizyolojik etkisidir; bu belirtiler madde bağımlılığının somut ve gözle görülür kanıtlarıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A, C, D ve E şıkları ise psikolojik veya davranışsal sonuçlardır; bunlar madde kullanımının dolaylı etkileri olup fiziksel belirtiler kategorisinde yer almaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, madde kullanan kişileri tespit ederken öncelikle terleme, titreme, göz bebeklerinde değişim gibi somut fiziksel belirtilere odaklanmalıdır.

Doğru cevap D) Metamfetamin'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu ve uyarıcı maddelerle ilgili temel bilgi sahibi olması zorunludur. Soruda tanımlanan beyaz, kokusuz, kristalize toz formundaki madde ve belirtilen hipertansiyon, uykusuzluk, depresyon gibi ağır fiziksel/psikolojik etkiler, Metamfetamin'in (eser isimleri: Ateş, Buz, Ice, Kristal, Met) karakteristik özellikleridir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A) Esrar bitkisel kökenli ve yeşilimsi kahverengi kütle halindedir. B) Kokain beyaz toz olsa da etkileri ve isimlendirmesi farklıdır. C) Eroin genellikle kahverengi veya beyaz toz olmasına rağmen "Buz" gibi sokak isimleriyle anılmaz. E) Afyon ise bitkisel kökenli ve farklı bir etki mekanizmasına sahiptir.

Bilinmesi gereken kural: Metamfetamin, "Buz" veya "Ice" isimleriyle satılan, beyaz kristalize toz formundaki ve şiddetli uyarıcı etkiler yaratan yasaklı bir uyuşturucu maddedir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisinin görevini yerine getirirken tarafsız ve nesnel olması zorunludur. Sempati (yakınlık hissi) kurmak, görevlinin objektifliğini zayıflatır ve bu durum, görevin gerektirdiği mesafeyi koruma ilkesine aykırıdır. Bu durum, görevin usulüne uygun yapılmasını engeller ve hukuki sorumluluk doğurabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı empati artışı bir risk değil, olumlu bir durumdur; C ve D şıkları iletişim becerisi ve dinleme görevin gerekliliğidir; E şıkkı ise eleştirellik görevin bir parçasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görevi sırasında hiçbir zaman sempati veya önyargı ile hareket etmemeli, her zaman tarafsız ve mesafeli kalmalıdır.