121. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 11. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun gereği, özel güvenlik görevlilerinin grev yapma ve greve katılma hakkı kısıtlanmıştır. Bu kısıtlama, görevin kamu düzenini ve güvenliğini doğrudan ilgilendirmesinden kaynaklanır. Diğer temel siyasi ve sendikal haklar (siyasi parti üyeliği, seçme-seçilme, sendikalara üye olma ve dernek kurma) ise görevliler tarafından kullanılabilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: I, II, IV ve V numaralı haklar kanunla kısıtlanmamıştır; sadece III numaralı hak (grev) yasaktır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri siyasi ve sendikal haklarını kullanabilirler ancak grev yapma hakkı 5188 sayılı Kanun ile kesin olarak kısıtlanmıştır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik görevlisi olmak için askerlik şartı aranmamaktadır. Kanun, askerlik durumunu bir engel olarak belirtmemiş; bunun yerine güvenlik soruşturması, eğitim ve sağlık şartlarını öngörmüştür.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Güvenlik soruşturması olumlu olmak, kanunen zorunlu bir şarttır. B) Temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak, görev yapabilmek için zorunludur. C) Silahsız görev için en az 8 yıl eğitim şartı, yönetmelikte açıkça belirtilmiştir. E) Vücut ve akıl sağlığının yerinde olması, görevin gerekliliğidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olmak için askerlik durumu aranmaz; sadece güvenlik soruşturması, eğitim ve sağlık şartları geçerlidir.

5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik izni Valilik tarafından verilir. Vali, ilin en yetkili makamı olarak bu izni onaylar ve imzalar; İl Emniyet Müdürü sadece inceleme ve teklif aşamasında görev alır.

Diğer şıkların yanlışlığı: Belediye Başkanı'nın bu yetkisi yoktur, İl Emniyet Müdürü sadece değerlendirme yapar, Dışişleri Bakanlığı sadece yabancılarla ilgilenir, Şirket Yöneticisi ise izni veremez.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik izni, 5188 sayılı Kanun'a göre ilin en yetkili makamı olan Valilik tarafından verilir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlileri, kamu düzenini sağlamak amacıyla stadyum, konser, tren istasyonu ve havalimanı gibi kalabalık ve riskli alanların girişlerinde kontrol ve arama yapabilir. Ancak AVM'lerdeki ofisler, özel mülk statüsündedir ve kamu alanı değildir; görevlilerin buraya izinsiz girip arama yapma yetkisi bulunmamaktadır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Stadyumlar, kalabalık ve güvenlik riski taşıyan özel alanlardır, girişte kontrol yapılabilir. B) Konserler de kalabalık ve riskli alanlar olduğu için girişte arama yapılabilir. C) Tren istasyonları kamu alanı ve güvenlik riski taşıyan yerlerdir, girişte kontrol yapılabilir. D) Havalimanları kritik güvenlik noktalarıdır, girişte arama yapılabilir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece kamu düzenini korumak amacıyla belirlenen kalabalık ve riskli alanların girişlerinde arama yapabilir; özel mülk olan ofislerde izinsiz arama yapamazlar.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'a göre, İl Özel Güvenlik Komisyonu Vali başkanlığında toplanır. Ancak Vali komisyonun başkanıdır, üyesi değildir. Komisyonun üyeleri ise Vali Yardımcısı, İl Jandarma Komutanı, Ticaret ve Sanayi Odası temsilcileri ile İl Emniyet Müdürüdür. Dolayısıyla B şıkkı, kanunda belirtilen üyeler listesinde yer almadığı için doğrudur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve C şıkları, kanunda açıkça komisyon üyesi olarak belirtilen oda temsilcileridir. D şıkkı, Vali'nin yokluğunda veya görevlendirmesiyle komisyon üyesi olan Vali Yardımcısıdır. E şıkkı ise jandarma temsilcisi olarak kanunen üyedir.

Bilinmesi gereken kural: İl Özel Güvenlik Komisyonu'nda Vali sadece başkanlık yapar, üyeliği yoktur; üyeler Vali Yardımcısı, Jandarma ve oda temsilcilerinden oluşur.

Doğru cevap B) Ölçülülük'tür. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri görevlerini yerine getirirken ölçülülük ilkesine uymak zorundadır. Orantısız güç kullanmak, hedeflenen güvenliğin sağlanması için gerekli ve yeterli olmayan aşırı bir müdahaleyi ifade eder; bu durum doğrudan bu ilkenin ihlali anlamına gelir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Hukuka uygunluk, genel yasal çerçeveyi ifade eder ancak güç kullanmanın derecesini tanımlamaz. C) Eşitlik, herkesin kanun önünde eşit olmasını gerektirir, güç derecesiyle doğrudan ilgili değildir. D) Gizlilik, bilgi korumasını kapsar, güç kullanımıyla ilgisi yoktur. E) Süreklilik, görevin kesintisiz devam etmesini ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görevlerini yerine getirirken kullandıkları güç, amaçlanan güvenliğin sağlanması için gerekli ve orantılı olmalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin temel amacı, görev yaptıkları yerlerde kamu düzenini korumaya yardımcı olmak ve güvenlik hizmetlerini yürütmektir. Bu görev, kolluk kuvvetlerinin yetkilerini devralmak değil, onlara destek olmakla sınırlıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı, ceza verme yetkisi sadece yargı mercilerine aittir; B şıkkı, suçluyu yakalamak kolluk kuvvetlerinin asli görevidir; D şıkkı, soruşturma yürütmek savcı ve kolluk makamının yetkisindedir; E şıkkı ise tutuklama kararı ve uygulaması sadece mahkeme ve kolluk tarafından yapılır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, kolluk gibi ceza verme, yakalama veya soruşturma yetkisine sahip değildir; amacı sadece kamu düzenini korumaya yardımcı olmaktır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, kontrol noktalarının temel görevi ve amacı, suç işlenmesini önlemek ve tehlikeli unsurların (silah, uyuşturucu vb. materyaller) ile şüpheli kişilerin ve araçların güvenli alanlara girmesini engellemektir. Bu, özel güvenlik görevlisinin yetkili olduğu alanlarda kamu güvenliğini sağlamanın temel dayanağıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı personel takibi bir yan görevdir, temel amaç değildir; C şıkkı ziyaretçi kaydı sadece bir prosedürdür; D şıkkı kurum tanıtımı güvenlik göreviyle ilgili değildir; E şıkkı ise performans değerlendirmesi yönetim konusudur.

Bilinmesi gereken kural: Kontrol noktasının birincil ve yasal amacı, suç unsuru taşıyan her türlü materyal, kişi ve aracın güvenli bölgeye girişini fiziksel ve hukuki olarak engellemektir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır; ifade alma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir. Özel güvenlik görevlisi, suçüstü veya olay yerinde bulduklarını tespit edip tutanak tutabilir, şüpheliyi yakalayıp teslim edebilir ancak kimseyi sorgulayamaz veya resmi ifade alamaz. Bu yetkiyi kullanması kanuna aykırıdır ve suç teşkil edebilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, görevlinin kanunen yetkili olduğu arama, suçüstü, yakalama ve olay tespit tutanaklarını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi sadece olayı tespit ve tutanak tutma yetkisine sahiptir, kimseyi sorgulama veya ifade alma yetkisi yoktur.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, kontrol noktasında bulunması gereken görevliler; kontrol nokta sorumlusu, kontrol görevlisi ve yönlendirme görevlisidir. "İzleme görevlisi" ise kontrol noktası için tanımlanmış bir pozisyon değildir; izleme işlemi genellikle kamera sistemleri veya başka birimce yapılır. Diğer şıkların yanlış olma nedeni ise B şıkkı sorumluluğu, C ve D şıkları ise doğrudan görev tanımı gereği kontrol noktasında zorunlu bulunmalarıdır. E şıkkındaki koruma görevlisi ise kontrol noktasında bulunabilir ancak kanunen "kontrol noktası personeli" listesine dahil edilmiş temel görevler arasında yer almaz.

Bilinmesi gereken kural: Kontrol noktası personeli sadece sorumlusu, kontrol ve yönlendirme görevlilerinden oluşur.