121. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre yangınlar yakıt türüne göre sınıflandırılır. C sınıfı yangınlar, yanabilen gazların (doğal gaz, propan, asetilen vb.) sebep olduğu yangınları ifade eder. Özel güvenlik görevlileri, yangın söndürme cihazlarının kullanımında bu sınıflandırmayı bilmek zorundadır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı yanabilen metalleri, C şıkkı (F sınıfı) mutfak yangınlarını, D şıkkı (E sınıfı) elektrik tesisatı yangınlarını ve E şıkkı ise katı maddeleri ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Yanabilen gaz kaynaklı yangınlar C sınıfı olarak tanımlanır ve özel güvenlik görevlileri yangın söndürme cihazı seçerken bu sınıflandırmayı dikkate almalıdır.

Doğru cevap A) Yanma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında yangınla mücadele eğitimi verilirken, yangının oluşum mekanizması olarak "yanma" kimyasal reaksiyonu tanımlanır. Yanma; yanıcı maddenin ısı ve oksijenle birleşerek kimyasal bir değişime uğramasıdır. Diğer şıklar ise bu sürecin sonuçları veya türleridir: "Yangın" kontrolsüz yanma olayıdır, "Patlama" ise çok hızlı yanma sonucu basınç artışına neden olur. "Yayılım" ve "Taşınım" ise ısı transferi yöntemleridir, kimyasal reaksiyon tanımı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yanma, yanıcı madde, ısı ve oksijenin bir arada bulunmasıyla gerçekleşen kimyasal bir reaksiyondur.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin yangın söndürme eğitiminde öğrendiği temel yöntemlerden biri, deterjan ve suyun karıştırılarak havayla birleştirilmesiyle oluşan köpüktür. Bu yöntem, özellikle yanıcı sıvı yangınlarında (B sınıfı yangınlar) oksijeni kesmek ve yüzeyi kaplayarak söndürmek için kullanılır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı sadece su ve hava içerir, deterjan olmadığı için köpük oluşmaz ve söndürme verimi düşüktür. C şıkkı suyu içermediği için soğutma etkisi yaratamaz ve köpük yapısı eksiktir. D ve E şıklarında yer alan kimyasal jeller, standart özel güvenlik eğitiminde işlenen temel "köpük" formülasyonu değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, yangın söndürme eğitimlerinde deterjan-su-hava karışımının oluşturduğu köpüğün temel söndürme maddesi olduğunu bilmek zorundadır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın söndürme yönetmeliklerine göre, "A-B" etiketli cihazlar katı madde (A sınıfı) ve sıvı madde (B sınıfı) yangınlarını söndürmek için tasarlanmıştır. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? I. Şık yanlıştır çünkü metal yangınları (D sınıfı) özel söndürme maddeleri gerektirir. II. Şık doğrudur, cihazlar katı ve sıvı yangınlarını söndürür. III. Şık yanlıştır, gaz yangınları (C sınıfı) genellikle bu cihazlarla değil, özel yöntemlerle söndürülür.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme cihazlarının üzerindeki harf kombinasyonları, cihazın hangi yangın sınıflarında (A: Katı, B: Sıvı, C: Gaz, D: Metal) kullanılabileceğini belirler.

Doğru cevap E şıkkıdır. Paratoner, yangın sebepleri arasında yer almaz; aksine 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, binaları yıldırım düşmelerinden koruyarak yangın oluşumunu önleyen bir güvenlik önlemidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Yıldırım, doğrudan yangın çıkaran bir enerji kaynağıdır. B) Kundaklama, kasten yangın çıkarma suçudur. C) İhmal, yangınların en sık görülen nedenlerinden biridir. D) Sıçrama, ısıtılan cisimlerden çıkan kıvılcıkların yangına yol açmasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Paratoner yangın çıkaran bir unsur değil, yangın riskini azaltan bir koruma sistemidir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın güvenliği mevzuatına göre, yanma olayı; ısı, zehirli gaz, duman ve alev açığa çıkaran kimyasal bir tepkimedir. Doğalgaz ise yanma olayının gerçekleşmesi için gerekli olan yakıt (yanıcı madde) kategorisindedir, yanma sonucu oluşan bir ürün değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, yanma olayının kaçınılmaz olarak ortaya çıkardığı fiziksel ve kimyasal ürünlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Yanma olayı yakıt, oksijen ve ısı kaynağı gerektirir; doğalgaz bu olayı başlatan yakıt kaynağıdır, yanma sonucu oluşan bir ürün değildir.

Doğru cevap B) Eroin'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, görevlilerin uyuşturucu madde türlerini tanıyarak tehlikeli durumlarda doğru müdahale etmesini gerektirir. Eroin, merkezi sinir sistemini baskılayıcı (narkotik) etkisiyle bilinir, damar yoluyla kullanıldığında "çökük damar" gibi deformasyonlara neden olur ve tek kullanımda bile bağımlılık riski taşır. Peynir, toz, beyaz gibi sokak isimleri de bu maddeyi tanımlar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Esrar bitkisel kökenli olup damar yoluyla kullanılmaz; C) Kokain uyarıcıdır ve damar deformasyonu yapmaz; D) Ecstasy sentetik bir uyarıcıdır; E) LSD ise halüsinojen etkiler gösterir.

Bilinmesi gereken kural: Eroin, damar yoluyla kullanıldığında fiziksel deformasyonlara yol açan ve merkezi sinir sistemini yavaşlatan ölümcül bir narkotik maddedir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, uyuşturucu maddeler etki mekanizmalarına göre sınıflandırılır. Kokain, merkezi sinir sistemini uyararak uyuşturucu ve uyarıcı etkiler gösteren bir maddedir; bu nedenle "hayal gösterenler" (halüsinojen) grubunda yer almaz. Diğer şıklar ise beyin fonksiyonlarını değiştirerek halüsinasyonlara yol açar: LSD, Meskalin ve Esrar klasik halüsinojenlerdir. Bonzai ise sentetik kanabinoidler içerir ve halüsinasyon, şizofrenik belirtiler gibi ciddi psikotik etkiler yarattığı için bu sınıfa dahil edilir.

Bilinmesi gereken kural: Kokain uyarıcı bir madde olup, halüsinojenler (LSD, Meskalin, Esrar, Bonzai) ise algıyı bozarak halüsinasyon yaratır.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin görevlerini yerine getirirken kamuoyu ile etkili ve saygılı iletişim kurmasını zorunlu kılar. Empati kurmak, karşı tarafın duygularını ve bakış açısını anlamayı sağlayarak güven oluşturur ve çatışmaları önler; bu da mesleğin temel iletişim becerisidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: B şıkkı iletişimi tamamen durdurarak görevi imkansız kılar; C şıkkı yanlış yargılarla iletişimi engeller; D şıkkı duygusal bağ kurmayı imkansız hale getirir; E şıkkı ise net ve kararlı bir iletişim ortamını bozar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görevini etkili ve güvenle yürütmek için mutlaka empati kurmalı ve karşı tarafa saygılı yaklaşmalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin görevini etkin yürütmesi için iletişim becerilerinin temel şart olduğunu belirtir. Etkin dinleme, karşıdaki kişinin haklarını ve durumunu doğru anlamayı sağlayarak çatışmayı önler ve görevin hukuki gerekliliklerini yerine getirmeyi kolaylaştırır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı eleştiriyle güveni zedeler, B şıkkı ön yargı doğru bilgiyi engeller, D şıkkı süzgeçten geçirmek bilgiyi çarpıtır ve E şıkkı konuyu değiştirmek iletişimi koparır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görevini hukuka uygun ve etkili bir şekilde yürütmek için karşı tarafı yargılamadan, ön yargısız ve dikkatle dinlemelidir.