121. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin tıbbi müdahale yetkisi yoktur; ancak ilk yardım kuralları çerçevesinde sokulan bölgeye soğuk uygulama yapılarak şişme ve zehrin yayılması engellenir. Ayrıca 5188 sayılı Kanun uyarınca, görevliler tıbbi müdahale yapamaz, sadece ilk yardım ve güvenlik önlemlerini alır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Bölgeyi kesmek veya kanatmak, TCK ve Tıbbi Meslek Kanunları gereği yetkisiz tıbbi işlem olup suç teşkil eder. C) Zehri emmek, zehrin kana karışma riskini artırır ve tıbben kesinlikle yasaktır. D) Sıcak kompres, damarları genişleterek zehrin vücuda daha hızlı yayılmasına neden olur. E) Sıcak havlu uygulamak da D şıkkı gibi zehrin yayılımını hızlandırır ve yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Akrebe sokulan bölgeye kesinlikle sıcak uygulama yapılmaz, bölge hareket ettirilmez ve sadece soğuk kompres uygulanarak derhal sağlık kuruluşuna başvurulur.

Doğru cevap C) Rentek Manevrası'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, araç gibi dar bir alanda omuriliğe zarar vermeden yaralıyı çıkarmak için kullanılan tekniğe Rentek Manevrası denir. Bu yöntem, yaralının omurgasını sabit tutarak güvenli bir şekilde dışarı çıkarılmasını sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Altın Beşik, dar alanlarda değil açık alanda kullanılan bir taşıma yöntemidir. B) Sırtımızda taşıma ve E) Omuzda taşıma, omurilik yaralanmalarında omurgayı sabitleyemediği için tehlikelidir. D) Heimlich Manevrası ise hava yolu tıkanıklığında kullanılan bir solunum kurtarma tekniğidir.

Bilinmesi gereken kural: Dar alanlarda omurilik yaralanması şüphesi olan yaralıyı çıkarmak için mutlaka Rentek Manevrası uygulanmalıdır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri ilk yardım ve temel yaşam desteği (TLD) konularında yetkilendirilmiştir. Yetişkinlerde TLD uygularken, tek veya çoklu kurtarıcı durumunda göğüs basısı ile suni solunum oranı 30:2'dir. Bu oran, kalp dolaşımını ve oksijenlenmeyi en etkili şekilde sağlamak için uluslararası ve ulusal kılavuzlarda (Türk Kızılayı, AHA) kesin olarak belirtilmiştir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) 5:1 oranı yalnızca bebek ve çocuklarda iki kurtarıcı varsa uygulanır. B) 10:3 oranı TLD kılavuzlarında yer almayan geçersiz bir orandır. C) 10:5 oranı yetişkinlerde uygulanması gereken 30:2 oranından farklıdır. D) 15:2 oranı çocuklarda tek kurtarıcı durumunda uygulanır.

Bilinmesi gereken kural: Yetişkinlerde temel yaşam desteğinde göğüs basısı ve suni solunum oranı her zaman 30:2'dir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin ilkyardım görevi; yaralının durumunu kötüleştirmemek, hayati tehlikeyi önlemek ve iyileşme sürecine destek olmaktır. İlaç vermek veya cerrahi işlem yapmak (B şıkkı) yetki alanı dışındadır. Kırık kemiği yerine yerleştirmek (A şıkkı) veya alçıya almak (E şıkkı) tıbbi müdahale olup sadece sağlık personeline aittir. Hastanede takip yapmak (C şıkkı) ise ilkyardımın amacı değil, hastane sorumluluğudur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, tıbbi tedavi yapamaz; sadece hayati tehlikeyi önleyerek iyileşmeye destek olur.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, donma vakalarında donan bölgeyi ovuşturmak veya sürtmek kesinlikle yasaktır. Bu uygulama, donmuş dokuların daha fazla hasar görmesine ve kan dolaşımının bozulmasına neden olur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı doğru uygulamadır, yaralıyı yavaş ısıtmak gerekir. B şıkkı doğrudur, ıslak giysiler kuru olanlarla değiştirilmelidir. C şıkkı doğrudur, bilinç açıksa ılık içecek verilebilir. E şıkkı doğrudur, temiz battaniye ile ısıtılmalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Donma vakalarında donan bölge asla ovuşturulmamalı, yavaşça ısıtılmalı ve ıslak giysiler kuru olanlarla değiştirilmelidir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin temel görevi can güvenliğini sağlamak ve tehlikeli ortamlardan uzaklaştırmaktır. Gaz zehirlenmesinde ilk ve en kritik adım, kurtarıcıyı da zehirlememesi için ortamı havalandırmak ve kişiyi güvenli bir yere taşımaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, ortamın güvenli hale getirilmeden uygulanması kurtarıcıyı tehlikeye atar; C şıkkı, gazlı ortamda elektrik çarpması veya patlama riski oluşturur; D ve E şıklar ise zehirlenme durumunda acil müdahale gerektiren bir durumun ihmal edilmesini sağlar.

Bilinmesi gereken kural: Gaz zehirlenmesinde ilk kural, kurtarıcıyı korumak için ortamı havalandırmak ve kişiyi güvenli alana çıkarmaktır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, atardamar kanaması kanın kalp basıncıyla birlikte kesik kesik ve fışkırarak dışarı atılmasıyla karakterizedir. Bu durum, kanın oksijen taşıyan arterlerden dışarı çıkması ve kalp atışıyla eş zamanlı olarak püskürmesi nedeniyle oluşur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı, kanın yavaş ve sürekli akmasıyla bilinir; B şıkkı, burun kanaması özel bir durumdur ve fışkırma özelliği göstermez; C şıkkı, kanın yavaşça süzülmesiyle gerçekleşir; D şıkkı ise vücut içinde gerçekleştiği için dışarı fışkırmaz.

Bilinmesi gereken kural: Atardamar kanamaları, kalp atımıyla eş zamanlı olarak kesik kesik ve fışkırarak dışarı akar.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili tıbbi prosedürlere göre, turnike uygulanan bölgeye kan akışını sağlamak amacıyla 15-20 dakikada bir gevşetilmelidir. Bu süre, doku ölümlerini geciktirirken kanamayı kontrol altında tutmak için belirlenen standart aralıktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, kan akışının tamamen kesilmesi doku ölümlerine yol açacağı için hatalıdır; B şıkkı, gevşetme sıklığının çok sık olması kanamayı tekrar başlatabilir; C ve D şıkları, gevşetme aralığının çok uzun olması nedeniyle doku hasarını artırır.

Bilinmesi gereken kural: Turnike uygulanan bölge, doku ölümlerini önlemek için 15-20 dakikada bir kısa süreli olarak gevşetilmelidir.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, çıkık durumunda eklem yüzeylerinin yerinden ayrılması söz konusudur. Bu durumda eklemi bulunduğu pozisyonda sabitlemek, kemik uçlarının daha fazla zarar vermesini engeller ve uzman müdahalesine kadar durumu stabilize eder. Tıbbi müdahale gerektiren bu duruma el ile müdahale etmek yasaklanmıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı bölgeyi hareket ettirmek sinir ve damar hasarını artırır; B ve E şıkları ovmak kanamayı ve şişmeyi tetikler; D şıkkı ise sıcak uygulama iltihabı ve şişmeyi şiddetlendirir.

Bilinmesi gereken kural: Çıkık durumunda asla eklemi yerine oturtmaya çalışmayın, sadece bulunduğu pozisyonda sabitleyip derhal tıbbi yardım isteyin.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile İtfaiye Teşkilatı Yönetmeliği'ne göre, itfaiye teşkilatının temel görevi yangınla mücadele, kurtarma ve acil durum müdahalesidir. Park ve bahçeleri sulamak ise belediyelerin zabıta veya park bahçeler müdürlüklerinin görev alanına girer; özel güvenlik görevlilerinin veya itfaiyenin yetkisi dışındadır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Yangınlara müdahale etmek itfaiyenin birincil ve yasal görevidir. B) Su baskınlarına müdahale etmek, itfaiyenin kurtarma ve acil durum müdahale yetkisi kapsamında yer alır. C) Orman yangınlarına katılmak, kanunen belirlenen itfaiye görevleri arasında sayılır. D) Doğal afetlerde kurtarma çalışmaları, itfaiyenin yasal sorumluluklarındandır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, itfaiye teşkilatının yangın ve kurtarma dışındaki belediye hizmetlerini (örneğin sulama) yerine getiremezler.