122. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır ve idari yaptırım tutanağı düzenleme yetkisi onlara tanınmamıştır. Bu yetki, sadece kanunla yetkili kılınmış kamu görevlilerine aittir. Özel güvenlik görevlisi, suç teşkil eden bir eylemle karşılaştığında sadece yakalama ve kimlik sorma gibi sınırlı yetkileri kullanabilir; ancak ceza veya para cezesi gibi idari yaptırım uygulama yetkisine sahip değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, kanunda belirtilen yerlerde kimlik sorma yetkisine sahiptir; B şıkkı, olay yerini koruma görevi kanunen yüklenmiştir; C şıkkı, yakalama yetkisi belirli şartlarda tanınmıştır; D şıkkı ise, cihazla üst arama yetkisi kanunla düzenlenmiştir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sadece kanunda açıkça belirtilen sınırlı yetkileri kullanabilir; idari yaptırım veya ceza verme yetkisi hiçbir zaman ona ait değildir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlileri, kamu görevlisi statüsünde değildir ve kolluk yetkisine sahip değildirler. Sadece özel güvenlik görevlilerinin bulundukları yerlerde ve görev alanlarında, kanunla verilen sınırlı yetkilerle hareket ederler; ancak kolluk kuvveti olarak sınıflandırılamazlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B, C, D ve E şıkları (Sahil Güvenlik, Gümrük Muhafaza, Jandarma ve Polis) 5188 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat gereği doğrudan kolluk kuvveti olarak tanımlanmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kolluk kuvveti değildir ve sadece kanunla belirlenen sınırlı yetkilerle hareket ederler.

Doğru cevap A'dır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca, işveren işçiyi kanunla belirlenen çalışma sürelerini aşacak şekilde çalıştırmaya zorlarsa, işçi haklı nedenle derhal sözleşmeyi feshetme hakkını kazanır. Ayrıca kanun dışı çalışma süresi nedeniyle işçi, kıdem tazminatını da talep edebilir. Bu durum, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında da işçi haklarının korunması ilkesiyle örtüşür.

Diğer şıklar neden yanlış? B şıkkı, işçinin kanunla korunan kıdem ve fesih haklarını reddettiği için yanlıştır. C şıkkı, haftalık 45 saati aşan çalışma süresinin kanunen yasak olduğunu görmezden gelir. D şıkkı, işçinin sadece idari şikâyetle yetinmeyip mahkemeye başvurabileceğini inkar eder. E şıkkı, işverenin keyfi olarak çalışma süresi belirleyebileceği yanlış bir yasal yorumdur.

Bilinmesi gereken kural: İşveren, kanunla belirlenen haftalık 45 saatlik çalışma süresini aşan ve fazla mesai ödemeyen bir uygulama yaparsa, özel güvenlik personeli haklı nedenle derhal işten ayrılıp kıdem tazminatını talep edebilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun, 2495 sayılı "Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun"u yürürlükten kaldırmıştır. Bu düzenlemeyle özel güvenlik hizmetleri tek bir kanun altında toplanmış ve eski özel kanunlar yürürlükten kaldırılmıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu olup yürürlükte kalmıştır; B şıkkı Emniyet Teşkilat Kanunu, D şıkkı Devlet Memurları Kanunu ve E şıkkı Türk Ceza Kanunu da 5188 sayılı Kanunla kaldırılmamıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik hizmetleri tek kanun altında toplanırken, 2495 sayılı kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır; şüpheliyi zorla alıp sorguya çekmek kesinlikle yasaktır. Bu işlem, sadece savcı veya hakim kararıyla yetkili kılınmış genel kolluk kuvvetlerinin (Polis, Jandarma) görev alanındadır. Özel güvenlik görevlisi, suçla karşılaştığında el koyma, suçun devamını önleme, delilleri koruma ve derhal genel kolluğa haber verme yükümlülüğü altındadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları görev tanımı gereği doğru eylemlerdir; D şıkkı ise yasal bildirim yükümlülüğüdür.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, şüpheliyi sorgulama veya tutuklama yetkisine sahip değildir; bu yetkiler sadece genel kolluk kuvvetlerine aittir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve KAAN uygulaması, özel güvenlik ile genel kolluk arasında koordinasyonu artırıp kamu kaynaklarını etkin kullanmayı ve suç önlemeyi hedefler. Ancak bu uygulama, Genel Kolluğun (Polis, Jandarma) görev alanını genişletmeyi amaçlamaz; aksine özel güvenlik görevlilerinin yetkilerini sınırlı tutarak sadece kollukla işbirliği yapmalarını öngörür. Genel kolluğun yetki alanı kanunla belirlenmiş olup, KAAN ile genişletilemez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı kamu kaynaklarını verimli kullanmayı hedefler, B şıkkı görevlilerin mesleki aidiyetini güçlendirir, D şıkkı işbirliğini artırır, E şıkkı ise suçun önlenmesini amaçlar.

Bilinmesi gereken kural: KAAN uygulaması, özel güvenlik ile genel kolluk arasındaki koordinasyonu ve suç önlemeyi hedefler; ancak genel kolluğun yasal görev alanını genişletmeyi amaçlamaz.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin kimlik sorma yetkisi sınırsız değildir; yalnızca kanunla belirlenen görevli bulundukları yerlerde (örneğin kapalı alanlar, özel güvenlik hizmeti verilen yerler) ve belirli şartlar altında bu yetkiyi kullanabilirler. Yetki, görevin doğrudan gerektirdiği ve kanunda belirtilen sınırlar içinde kalmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı yetkinin sınırsız olduğunu, B şıkkı ise hiç yetkisi olmadığını iddia ederek kanuna aykırıdır. D şıkkı, kimlik sorma için savcı kararı gibi bir prosedürün gerekliliğini uydururken, E şıkkı yetkinin polis eşliğine bağlı olduğunu yanlış gösterir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, 5188 sayılı Kanun ve yönetmeliklerde açıkça belirtilen görevli olduğu yerlerde ve şartlarda kimlik sorma yetkisine sahiptir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve 5237 sayılı TCK'ya göre özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. A şıkkı doğrudur çünkü ifade alma, sadece 5271 sayılı CMK hükümlerine tabi olan savcı, hakim ve kolluk personeline (polis, jandarma) tanınmış bir yetkidir. Özel güvenlik görevlisi, şüpheliden sadece "ifade" değil, sadece "bilgi" veya "tanıklık" alabilir; zorla ifade alamaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, görev alanındaki önleyici tedbirleri kanunen yerine getirebilir; C şıkkı, suç delillerini korumak ve kolluğa teslim etmek zorunluluğudur; D şıkkı, kolluğa bilgi vermek temel görevlerindendir; E şıkkı ise güvenlik kontrolü yapmak yetkisi açıkça verilmiştir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, kolluk yetkisine sahip olmadığı için asla şüpheliden resmi ifade alamaz, sadece bilgi alır ve durumu derhal kolluğa bildirir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 1982 Anayasası'nın 19. maddesi ve 5188 sayılı Kanun, özel güvenlik görevlilerinin yetkilerini tanımlarken, hiçbir vatandaşın kanuni neden olmaksızın özgürlüğünden yoksun bırakılamayacağını açıkça hükme bağlar. Özel güvenlik görevlisi, sadece kanunla verilen yetkiler çerçevesinde ve usulüne uygun olarak kişi hürriyetini kısıtlayabilir; aksi takdirde TCK ve CMK hükümleri gereği suç işler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı ifade özgürlüğüne, B şıkkı seyahat özgürlüğüne, D şıkkı basın özgürlüğüne ve E şıkkı ise mülkiyet hakkına aittir; bunlar kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının doğrudan kapsamı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, bir kişiyi sadece kanunda belirtilen usul ve esaslara uygun olarak ve zorunlu hallerde özgürlüğünden yoksun bırakabilir.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisinin yetkisi suç delillerini incelemek veya değerlendirmek değil, bulduğu delillerin kaybolmasını veya bozulmasını önleyerek yetkili makamlara (polis, savcılık) teslim etmektir. Delillerin korunması, adli soruşturmaların sağlıklı yürütülmesi ve gerçeğin ortaya çıkması için zorunludur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları delilleri incelemek ve değerlendirmek yetkisini görevlisine vermediği için yanlıştır; D şıkkı ise raporlama işlemi delillerin fiziksel korunmasını ifade etmediği için temel amaç değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi delilleri inceleyemez, sadece bozulmadan koruyarak yetkili makamlara teslim etmelidir.