122. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 2. bölüm

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri görev alanlarında teknik cihazlarla (kapı dedektörü, metal dedektörü, X-ray vb.) kontrol yapma yetkisine sahiptir. Bu yetki, kamu düzenini ve kişilerin güvenliğini sağlamak amacıyla, görevlilerin bulundukları yerin sınırları içinde uygulanır.

Diğer şıklar neden yanlıştır?

• B ve D: Telefon dinleme ve haberleşmenin gizliliğini ihlal etme, sadece savcı veya mahkeme kararıyla yetkili kolluk kuvvetlerince yapılabilir; özel güvenlik görevlilerince kesinlikle yasaktır.
• C: Konut araması, sadece kanunla yetkili kılınmış kolluk kuvvetlerinin ve mahkeme kararıyla yapılabilir; özel güvenlik görevlilerinin bu yetkisi yoktur.
• E: Adli soruşturma yürütme, sadece savcı ve kolluk kuvvetlerinin görev alanıdır; özel güvenlik görevlileri sadece önleyici güvenlik tedbirleri uygular.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görev alanlarında sadece teknik cihazlarla kontrol yapabilir; arama, dinleme ve soruşturma gibi yetkileri yoktur.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisi suçüstü hâlinde yakaladığı şüpheliyi derhal Genel Kolluk birimlerine (Polis veya Jandarma) teslim etmekle yükümlüdür. Özel güvenlik görevlisinin yakalama yetkisi, şüpheliyi sadece genel kolluğa intikal ettirmekle sınırlıdır; yargı mercilerine veya işverene teslim etme yetkisi yoktur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı işverene teslim etmeyi, B şıkkı özel kolluğa teslim etmeyi, C şıkkı belediye zabıtasına teslim etmeyi ve E şıkkı mülki amire teslim etmeyi içerir ki bunların hiçbiri yasal teslimat prosedürü değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi yakaladığı kişiyi doğrudan ve derhal Genel Kolluk birimlerine teslim etmelidir.

Doğru cevap D şıkkıdır. Temel insan hakları, 5188 sayılı Kanun ve evrensel insan hakları ilkeleri gereği kişiden kişiye değişmez; herkes için eşit ve aynıdır. Bu haklar, 1982 Anayasası'nın 10. maddesi ve evrensel bildirgelerle korunan, herkesin sahip olduğu mutlak haklardır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, hakların tüm insanlara ait olması nedeniyle doğrudur. B şıkkı, hakların başkasına devredilememesi özelliğini doğru ifade eder. C şıkkı, bu haklardan vazgeçilemeyeceğini doğru belirtir. E şıkkı ise hakların birbirinden ayrılamaz ve bölünemez olduğunu doğru ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Temel insan hakları, kimlik, statü veya konum fark etmeksizin tüm insanlar için eşit, devredilemez ve değişmezdir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 1982 Anayasası'nın 53. maddesi, "Kişi Hak ve Özgürlükleri" bölümünde; kişi dokunulmazlığı, özel hayatın gizliliği, haberleşme hürriyeti ve düşünce hürriyeti gibi temel hakları düzenler. Ancak "çalışma ve sözleşme hürriyeti", Anayasa'nın 49. maddesinde yer alan "Çalışma ve Korunma" bölümünde tanımlanan bir sosyal ve ekonomik haktır; dolayısıyla temel kişi hakları kategorisinde yer almaz. Özel Güvenlik Görevlisi, 5188 sayılı Kanun ve PVSK gereği bu temel haklar çerçevesinde hareket ederken, sözleşme özgürlüğüne müdahale etme yetkisine sahip değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları Anayasa'nın 53. maddesinde açıkça belirtilen temel kişi hakları ve özgürlükleridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, temel kişi hak ve özgürlüklerini ihlal edemez; çalışma özgürlüğü ise temel haklar listesinde değil, sosyal haklar bölümünde yer alır.

5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlisi kimlik kartı Valilik tarafından verilir. Vali, görevlilerin kimlik kartlarını düzenler, yeniler ve iptal eder; bu süreçte İçişleri Bakanlığı'nın onayı alınır. Dolayısıyla C şıkkı doğrudur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı, yetkili makamın bakanlık değil yerel yönetim (valilik) olduğunu göz ardı eder. B şıkkı, Çalışma Bakanlığı'nın işçi haklarını düzenlediğini ancak kimlik kartı verme yetkisinin olmadığını hatırlatır. D şıkkı, şirketin görevliyi işe alabileceğini ancak kimlik kartı verme yetkisinin olmadığını belirtir. E şıkkı ise belediyelerin bu konuda yetkili olmadığını gösterir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi kimlik kartı, 5188 sayılı Kanun'a göre Valilik tarafından verilir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, 14 Şubat 2004 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir; bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır. Kanun ve yürürlük tarihi, özel güvenlik hizmetlerinin hukuki temelini 2004 yılında oluşturduğunu açıkça belirtmektedir. A, B ve C şıkları kanunun yürürlük tarihinden önceki yılları göstererek tarihsel olarak hatalıdır. E şıkkı ise kanunun yürürlüğe girdiği tarihten bir yıl sonra olduğu için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: 5188 sayılı Özel Güvenlik Kanunu 2004 yılında yürürlüğe girmiş ve özel güvenlik hizmetlerinin hukuki çerçevesini o yıl oluşturmuştur.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sadece görevli bulundukları süre içinde ve görev alanı sınırları içinde geçerlidir. Bu yetkiler, görevlilerin işveren talimatı veya kendi inisiyatifleriyle sınırsız bir şekilde kullanılamaz; sadece kanunla belirlenen görev süresi ve fiziki sınırları içinde uygulanır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı yetkilerin sınırsız olduğunu, B şıkkı üniforma ile sınırsız yetki olduğunu, D şıkkı yetkilerin sadece gece kullanıldığını ve E şıkkı ise işveren talimatının kanun üstü olduğunu yanlış varsayar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sadece görevlendirildiği yer ve saatler içinde, kanunla tanımlanan yetkileri kullanabilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre, özel güvenlik görevlisi suç teşkil eden bir eşya bulduğunda yetkisi sadece olayı kolluğa bildirmek ve delillerin korunmasını sağlamaktır. Eşyayı elinde tutamaz, imha edemez veya sahibine iade edemez; doğrudan yetkili merci olan genel kolluğa teslim etmelidir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Eşyayı imha etmek, delilleri yok saymak ve suçun işlenmesine zemin hazırlamak anlamına gelir. B) Eşyayı sahibine geri vermek, suç delillerinin kaybolmasına ve yargılamanın engellenmesine neden olur. D) Sosyal medyada paylaşmak, kişisel verilerin ve mahremiyetin ihlali ile suçluların kaçmasını kolaylaştırır. E) Basına açıklama yapmak, soruşturma sürecini tehlikeye atar ve görevlisi disiplin cezasına çarptırır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi suç unsuru bulduğunda tek yetkili işlem, derhal genel kolluğa teslim etmektir.

Doğru cevap C) Geri dönüşlü devriyedir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri devriye bölgesindeki önemli noktaları ve denetlenen yerleri, zaman aralığına bağlı olmaksızın tekrar tekrar kontrol ederek güvenlik açıklarını kapatır. Bu yöntem, şüpheli durumların tekrarını önlemek ve bölgenin sürekli gözetim altında tutulmasını sağlar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Planlı devriye, önceden belirlenen saat ve güzergahları takip eder; B) Rutin devriye, standart ve tekrar eden bir kontrol döngüsüdür; D) Dairesel devriye, belirli bir daire içinde hareketi ifade eder; E) Belirsiz devriye ise zaman ve güzergahın tamamen öngörülemez olmasını gerektirir.

Bilinmesi gereken kural: Geri dönüşlü devriye, önemli noktaların zaman farkı gözetilmeksizin tekrar tekrar kontrol edilmesini sağlayan bir güvenlik yöntemidir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, kontrol noktasında bulunması gereken görevliler; kontrol nokta sorumlusu, kontrol görevlisi ve yönlendirme görevlisidir. "İnceleme görevlisi" bu mevzuatta tanımlanmış ve kontrol noktası için zorunlu kılınmış bir pozisyon değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, noktanın yönetimi için zorunlu olan sorumludur; C şıkkı, kimlik ve eşya kontrolünü yapan temel görevlidir; D şıkkı, araç ve kişileri yönlendiren görevlidir; E şıkkı ise, 5188 sayılı Kanun gereği, kontrol noktasında bulunması gereken ve görevliler arasında sayılan koruma görevlisidir.

Bilinmesi gereken kural: Kontrol noktası personeli sadece sorumlusu, kontrol ve yönlendirme görevlilerinden oluşur; "inceleme görevlisi" bu listede yer almaz.