122. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım ve acil müdahale yükümlülüğü vardır. Ancak OED cihazları su ve nemden etkilenen hassas elektronik cihazlardır; yağmur altında kullanılması cihazın arızalanmasına ve hayati müdahalede başarısızlığa yol açar. Bu durum, TCK ve CMK kapsamında ihmalkarlık riski oluşturur.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A şıkkı, cihazın düz zeminde çalışması için gerekli bir güvenlik şartıdır. B şıkkı, OED'lerin taşınabilir ve kullanımı kolay tasarlandığı doğru bir tanımdır. C şıkkı, cihazın asıl amacı olan ölümcül kalp ritimlerini düzeltme işlevini doğru belirtir. E şıkkı, hastane öncesinde ilk yardım eğitimi almış herkesin kullanabileceği doğru bir ifadedir.

Bilinmesi gereken kural: OED cihazları su ve nemden korunmalı, yağmur gibi koşullarda kesinlikle kullanılmamalıdır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi ilk yardımın ilk aşaması olan "Koruma"yı, kaza yerindeki olası tehlikeleri (trafik, yangın, elektrik vb.) tespit edip güvenli bir alan oluşturarak kendisini ve yaralıyı korumak olarak tanımlar. Bu, TCK ve CMK hükümlerine aykırı davranıştan kaçınmak için de hayati önem taşır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı tedaviyi bitirmek değil, önlem almaktır; B şıkkı müdahale aşamasına girer; C şıkkı nakil aşamasıdır; D şıkkı ise haber verme aşamasını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Koruma aşaması, kaza yerindeki tehlikeleri ortadan kaldırarak güvenli bir çevre oluşturmayı ve ikinci bir kazayı önlemeyi amaçlar.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi ilk müdahaleyi yapmadan önce kendi ve olay yerinin güvenliğini sağlamalıdır. Tehlikeli bir ortamda müdahale etmek, görevlinin de yaralanmasına ve durumun kötüleşmesine neden olur. Bu nedenle, güvenlik sağlandıktan sonra bilinç ve solunum kontrolü yapılır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Bilinç yokluğunda hemen suni solunum yapılmaz; önce hava yolu açıklığı ve solunum kontrolü gerekir. B) Kazazede solunuyorsa kalp masajı yapılmaz; sadece solunum yoksa ve nabız yoksa uygulanır. D) Bilinci kapalı kişiye su içirilmemelidir; boğulma riski oluşur ve hava yolu tıkanabilir. E) Kazazedenin cebini aramak yetkisizdir ve ilk yardım protokolüne aykırıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, ilk yardım yapmaya başlamadan önce mutlaka "kendi güvenliğini" ve "olay yerinin güvenliğini" sağlamalıdır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, kalp atımıyla uyumlu olarak fışkırarak akan açık kırmızı kanama, kanın kalpten uzaklaşan yüksek basınçlı damar olan atardamarlardan (arter) kaynaklandığını gösterir. Bu durum, kanamanın en tehlikeli türü olan arteriyel kanamadır ve derhal müdahale gerektirir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı koyu renkte ve sızarak akan kanamayı tanımlar; C şıkkı yüzeysel ve sızıntı şeklinde kanamayı ifade eder; D şıkkı damar dışına dökülmediği için dışarıdan görülemez; E şıkkı ise kapiller kanamanın sızıntı şeklindeki tanımını yapar.

Bilinmesi gereken kural: Kalp atımıyla uyumlu fışkıran açık kırmızı kanama, acil müdahale gerektiren atardamar kanamasıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım ve acil taşıma konularında yetkisi sınırlıdır; ancak temel acil taşıma tekniklerini bilmeleri gerekir. "Ayakla itme yöntemi" tıbbi literatürde veya resmi acil taşıma prosedürlerinde yer alan geçerli bir yöntem değildir; bu ifade, yaralıyı güvenli bir şekilde hareket ettirmek için kullanılan standart tekniklerden biri olarak kabul edilmez. Diğer şıklar ise acil durumlarda kullanılan yaygın ve kabul görmüş yöntemlerdir: Önde beşik, sürükleme, omuzda taşıma ve sedye ile taşıma yöntemleri, yaralının durumuna ve ortam koşullarına göre uygulanabilen geçerli tekniklerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, acil taşıma sırasında sadece standart ve tıbbi olarak kabul görmüş yöntemleri kullanmalı, geçerliliği olmayan tekniklerden kaçınmalıdır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, bilinci kapalı ancak solunumu ve nabzı olan bir kazazede, kusma veya dilin geriye kayması sonucu hava yolunu tıkanma riskine karşı yan yatış (koma) pozisyonunda tutulmalıdır. Bu pozisyon, hava yolunun açık kalmasını sağlayan temel bir ilke olarak kabul edilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, dilin geriye kaymasıyla hava yolunun tıkanma riskini artırır; C şıkkı, bilinci kapalı kişide dengesizlik ve solunum tıkanıklığı riski yaratır; D şıkkı, kusma durumunda boğulma tehlikesini doğurur; E şıkkı ise şok pozisyonu bilinci kapalı ve solunumu olan hastalar için uygun değildir.

Bilinmesi gereken kural: Bilinci kapalı, solunumu ve nabzı olan bir kazazede asla sırtüstü bırakılmamalı, hava yolu tıkanmasını önlemek için mutlaka yan yatış pozisyonuna alınmalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım bilgisine sahip olmasını zorunlu kılar. Sorunun doğrusu A şıkkıdır. Bebeklerde (0-12 ay) kalp masajı yapılırken göğüs kafesi çok kırılgan olduğu için, tek elin işaret ve orta parmağı kullanılarak göğüs kemiğinin alt yarısına ritmik bası uygulanır. Bu yöntem, 5188 sayılı kanunun getirdiği mesleki sorumluluk çerçevesinde hayati müdahaleyi güvenli yapar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı (tüm avuç içi) bebek göğsünü çökertip organlara zarar verebilir. C şıkkı (iki el) çocuklarda kullanılır, bebeklerde aşırı güç uygular. D şıkkı (başparmak) bebeklerde teknik olarak uygulanamaz. E şıkkı (yumruk) ise kesinlikle yasaktır ve ciddi hasara yol açar.

Bilinmesi gereken kural: Bebek kalp masajında göğüs kemiği kırılmasını önlemek için sadece iki parmak kullanılır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre turnike, uzuv kopması veya hayati tehlike yaratan büyük kanamalarda, diğer tüm kanama durdurma yöntemlerinin işe yaramadığı son çare olarak uygulanır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı hatalı çünkü toplardamar kanamaları genellikle baskı ile durdurulur; B, C ve D şıkları hatalı çünkü burun, hafif sıyrık ve kulak kanamalarında turnike uygulanmaz.

Bilinmesi gereken kural: Turnike, sadece uzuv kopması veya hayati tehlike yaratan büyük kanamalarda son çare olarak uygulanır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili sağlık prosedürleri gereği, kuduz şüphesi olan hayvan ısırıklarında yara bölgesi bol sabunlu su ile en az 10-15 dakika yıkanmalıdır. Bu işlem, virüs yükünü azaltarak enfeksiyon riskini ciddi oranda düşürür ve ilk yardımın temel ilkesidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A, C, D ve E şıkları, yara bölgesine uygulanan kimyasalların veya sıcaklığın doku hasarına yol açabileceği ve virüsün derinlere itilmesine neden olacağı için tıbbi olarak sakıncalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Kuduz şüphesi durumunda yara, derhal bol sabunlu suyla yıkanmalı ve hemen bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Doğru cevap D seçeneğidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım konusunda yetkili ve eğitilmiş olmasını şart koşar. Türkiye Kızılhaç ve uluslararası acil tıp protokollerine (TCK/CMK'da yer alan "görevi gereği yardım etme" yükümlülüğüne uygun) göre, yetişkinlerde temel yaşam desteği (TYD) uygulamasında göğüs basısı ile suni solunum oranı 30:2'dir. Bu oran, kalp dolaşımını ve oksijenlenmeyi en etkili şekilde sağlamak için belirlenmiştir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) 15:1 oranı sadece iki kurtarıcı ve çocuk vakalarında uygulanır. B) 5:1 oranı çocuklarda tek kurtarıcı durumunda geçerlidir. C) 10:2 oranı mevcut hiçbir TYD protokolünde yer almamaktadır. E) 50:5 oranı standart yetişkin TYD uygulaması değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yetişkinlerde temel yaşam desteğinde göğüs basısı ve suni solunum oranı her zaman 30:2 olarak uygulanmalıdır.