122. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre yangın sebepleri; kazalar, bilgisizlik, ihmal, dikkatsizlik ve sabotaj gibi insan kaynaklı veya teknik arızalardır. Sigorta ise yangın sonucu oluşan maddi kayıpların finansal tazminini sağlayan bir güvence mekanizmasıdır, yangının oluşum sebebi değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları yangın çıkışına neden olan doğrudan sebeplerdir.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta yangın riskini önleyen veya yaratan bir sebep değil, yangın sonrası oluşan zararın karşılanmasını sağlayan bir finansal koruma yöntemidir.

Doğru cevap A) Sel'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında özel güvenlik görevlilerinin görev tanımı, "sel" gibi doğal afetlerin yarattığı tehlikeli durumları önlemek ve bu durumlarda yetkili makamlara bilgi vermek şeklinde tanımlanır. Suların yükselip kuru yerleri kaplaması, TCK ve ilgili afet yönetmeliklerinde açıkça "sel" olarak tanımlanır. Özel güvenlik görevlisi, bu olayda bölgeyi koruma, tahliye yolunu belirleme ve yetkililere rapor verme sorumluluğunu taşır.

Diğer şıkların yanlışlığı: Heyelan toprak kayması, Tsunami deprem kaynaklı dev dalgalar, Erozyon toprak aşınması ve Çığ kar kaymasıdır; bunlar suyun kuru yeri kaplaması tanımıyla örtüşmez.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sel gibi doğal afetlerde can ve mal güvenliğini sağlamak için yetkili makamlarla iş birliği yapar ve bölgeyi koruma görevini üstlenir.

B şıkkı olan Tiner, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre B sınıfı yanıcı maddeler (sıvı ve sıvılaşabilen katı maddeler) arasında yer alır. Tiner, kolayca alev alabilen bir sıvıdır ve yangın söndürme yöntemleri sıvı yangınlarına özel olarak düzenlenmiştir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Alüminyum, metalleri kapsayan C sınıfı yanıcı madde grubundadır. C) Pamuk, D) Kömür ve E) Odun ise katı maddeleri kapsayan A sınıfı yanıcı madde grubundadır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme yöntemleri, yangının çıkış kaynağına göre sınıflandırılır; sıvı yangınları (B sınıfı) için uygun söndürücü seçimi hayati önem taşır.

Doğru cevap E şıkkıdır. D sınıfı yangınlar, yanıcı metallerin (Magnezyum, Alüminyum, Sodyum, Potasyum vb.) yanmasıyla oluşur ve 5188 sayılı Kanun ile yangın güvenliği yönetmeliklerinde bu metallerin sınıflandırması belirtilmiştir. Şeker ise organik bir madde olup A sınıfı yangın (katı maddeler) grubuna girer; dolayısıyla D sınıfı örneği olamaz. Diğer şıkların yanlış olma nedeni ise A şıkkındaki Magnezyum, B şıkkındaki Potasyum, C şıkkındaki Alüminyum ve D şıkkındaki Sodyumun hepsinin yanıcı metal olması ve D sınıfı yangın tanımına tam olarak uymasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yanıcı metaller D sınıfı yangın oluştururken, şeker gibi organik katı maddeler A sınıfı yangın sınıfına dahildir.

Doğru cevap E şıkkıdır. Türk Standartları Enstitüsü (TSE) ve yangın söndürme yönetmeliği gereği, yangınlar yakıt türüne göre A, B, C, D ve E olmak üzere toplam 5 sınıfa ayrılır. Bu sınıflar; katı maddeler (A), sıvı maddeler (B), gazlar (C), metal yangınları (D) ve elektrik yangınları (E) şeklinde tanımlanır. Özel Güvenlik Görevlisi olarak yangın anında doğru söndürme yöntemini seçmek için bu sınıfları bilmek zorunludur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve D şıkları yangın sınıflarının sayısını eksik göstererek yangın türlerinin tamamını kapsamadığı için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme cihazı seçimi ve müdahale yöntemi, yangının A'dan E'ye kadar olan 5 sınıftan hangisine ait olduğunu belirleyerek uygulanmalıdır.

Doğru cevap A) Köpük'tür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yangınla mücadelede kullanacağı söndürme maddelerinden biri köpüktür. Köpük, deterjan, su ve hava karışımından oluşarak yanıcı sıvıların üzerine kaplama yapar ve oksijenle teması keser. Bu özellik, yangın söndürme teknikleri ve mevzuat gereği yangın söndürme cihazlarının doğru kullanımında temel bilgi olarak kabul edilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: B şıkkı sadece sudur ve karışım içermez; C şıkkı kuru kimyevi tozdan oluşur; D şıkkı yanıcı gazdır ve söndürme maddesi olarak kullanılmaz; E şıkkı ise halokarbon gazıdır ve karışım yapmaz.

Bilinmesi gereken kural: Köpük, deterjan, su ve hava karışımıyla oluşur ve yanıcı sıvı yangınlarında oksijeni keserek yangını söndürür.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, yangın söndürme maddelerinin temel işlevi yanmayı durdurmaktır. Oksijen ise yanma olayının gerçekleşmesi için gerekli olan üçüncü unsur olan "yanıcı madde, ısı ve oksijen" üçgeninde oksijen kaynağıdır; bu nedenle yangını söndürmek yerine tetikler ve yayılmasını sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Su, ısıyı emerek ve oksijeni keserek yangını söndürür. B) Köpük, yanıcı madde ile oksijen arasına bariyer oluşturur. C) Kuru kimyevi toz, kimyasal tepkimeyi bozarak yangını durdurur. D) Kum, ısıyı emerek ve oksijen erişimini engelleyerek yangını söndürür.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme maddesi olarak oksijen kullanılmaz; aksine yangın oluşumunun temel bileşenidir.

Doğru cevap C) Kokain'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında, uyuşturucu madde sınıflandırması yapılırken kokain, merkezi sinir sistemini uyararak uyuşukluk yerine aşırı hareketlilik ve psikoz benzeri belirtiler yaratan bir "uyarıcı" (stimülan) olarak tanımlanır. Bu sınıflandırma, görevlilerin madde etkisi altındaki şüphelilerle karşılaşma durumunda doğru müdahale yöntemini belirlemesi için hayati önem taşır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Eroin, D) Morfin ve E) Lsd seçenekleri sırasıyla merkezi sinir sistemini baskılayan veya halüsinasyon yaratan maddelerdir; B) Esrar ise hem uyarıcı hem de sakinleştirici etkiler gösteren karışık bir sınıftadır.

Bilinmesi gereken kural: Kokain, merkezi sinir sistemini uyarıcı etkisiyle diğer narkotik maddelerden ayrılır ve özel güvenlik görevlileri tarafından bu farkla değerlendirilmelidir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile narkotik madde sınıflandırması, maddenin insan üzerindeki etkisine göre yapılır. Merkezi sinir sistemini uyaranlar (A), hayal gösterenler (B), yavaşlatanlar (C) ve uyuşturanlar (E) bilinen narkotik madde gruplarıdır. Ancak "Bağışıklık sistemini güçlendirenler" narkotik madde sınıflandırması arasında yer almaz; narkotikler bağımlılık yapıcı ve zararlı maddelerdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, narkotik maddelerin insan üzerindeki fizyolojik ve psikolojik etkilerini doğru tanımlayan geçerli sınıflandırmalardır.

Bilinmesi gereken kural: Narkotik maddeler, merkezi sinir sistemini etkileyerek bağımlılık yaratan ve sağlık açısından zararlı olan maddelerdir; bağışıklık sistemini güçlendiren bir narkotik grubu bulunmamaktadır.

Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) olarak görevinizde iletişim, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği temel bir yetkinliktir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Neden Doğru? Etkin dinleme, konuşmacının sözlerini bütüncül olarak anlamayı ve geri bildirimde bulunmayı gerektirir. "Akıl okumak" ise konuşmacının ne düşündüğünü veya hissettiğini tahmin etmektir; bu, dinleme becerisi değil, spekülasyondur. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'nde görevlilerin iletişim kurarken nesnel ve kanıta dayalı olmaları, kişisel varsayımlar (akıl okuma) yerine somut ifadeleri dikkate almaları esastır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? A) Konuşmacıya ilgi göstermek, güven ve saygı ortamı yaratmak için gerekli bir iletişim tekniğidir. B) Göz teması kurmak, dikkat ve ciddiyet gösteren standart bir iletişim kuralıdır. D) Not almak, alınan bilgilerin hatasız kaydedilmesi için kritik bir yöntemdir. E) Sorular yöneltmek, konunun netleşmesi için gerekli olan aktif dinleme adımlarındandır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, iletişim kurarken sadece duyduklarına odaklanmalı, konuşmacının düşüncelerini tahmin etmeye çalışmamalıdır.