86. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 3. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlisi zor kullanma yetkisini sadece direnişi etkisiz kılmak, saldırıyı durdurmak veya kaçmayı önlemek için kullanabilir. Bu yetki kullanılırken sopa gibi araçlar kesinlikle yasaktır; sadece bedeni kuvvet ve gerekli görülen durumlarda kanunen izin verilen araçlar kullanılabilir. Bu nedenle A şıkkı, kanunla açıkça yasaklanan bir eylemi içerdiği için yanlıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, zor kullanmanın direnişi etkisiz kılma amacına uygun olduğunu doğru belirtir. C şıkkı, zor kullanmanın kademeli ve orantılı olması gerektiğini doğru ifade eder. D şıkkı, eylemin direnme ve saldırının niteliğine göre olması gerektiğini doğru açıklar. E şıkkı, bedeni kuvvet kullanımının yasal bir seçenek olduğunu doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi zor kullanma yetkisini kullanırken asla sopa veya benzeri araç kullanamaz; sadece bedeni kuvvet ve kanunen izin verilen araçlarla, orantılı ve kademeli olarak hareket etmelidir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, kontrol noktalarında görev dağılımı; Kontrol Nokta Amiri, Kontrol Görevlisi, Yönlendirme Görevlisi ve Koruma Görevlisi şeklinde belirlenmiştir. "Danışman Görevlisi" unvanı bu mevzuatta kontrol noktası kadroları arasında yer almadığı için listede bulunmaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, kontrol noktasında trafiği ve kişileri yönlendirmek için zorunlu bir pozisyondur. C şıkkı, kimlik ve eşya kontrolünü yapmak için temel görevlilerden biridir. D şıkkı, şüpheli durumları önlemek için kontrol noktasında bulunması gereken bir pozisyondur. E şıkkı ise tüm kontrol noktası operasyonunu yöneten ve sorumluluğu taşıyan amirdir.

Bilinmesi gereken kural: Kontrol noktalarında görev yapacak personel unvanları 5188 sayılı Kanun ve yönetmeliklerle kesin olarak belirlenmiş olup, "Danışman" gibi unvanlar bu yapıda yasal değildir.

Doğru cevap B) Koruyucu Görevler'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlilerinin buldukları eşyayı sahibine teslim edene kadar emanete alması, mal varlığının korunması amacıyla yapılan "Koruyucu Görevler" kapsamında değerlendirilir. Bu görev, malın kaybolmasını veya zarar görmesini önlemeyi hedefler.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Yardım görevleri, acil durumlarda veya yaralılara ilk yardım gibi insani yardım faaliyetlerini kapsar. C) Önleyici görevler, suç işlenmesinin önlenmesi için önlemler almayı ve denetlemeyi ifade eder. D) Adli görevler, özel güvenlik görevlilerinin yetkisi dışındaki adli işlemleri içerir. E) Caydırıcı görevler, suç işleme niyetini engellemek için caydırıcı önlemler almaktır.

Bilinmesi gereken kural: Bulunan eşyayı emanete almak, mal varlığını korumayı amaçlayan temel bir koruyucu görevdir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, biyolojik deliller vücut sıvıları veya dokularını içerir. Tükürük, DNA analizi için kullanılan en yaygın biyolojik delil türlerinden biridir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Kovan, B) Kartuş ve E) Lif, fiziksel delil kategorisindedir; C) İlaç ise kimyasal delil olarak sınıflandırılır.

Bilinmesi gereken kural: Biyolojik deliller vücuttan kaynaklanan sıvı veya dokuları, fiziksel deliller ise maddesel kalıntıları ifade eder.

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca Özel Güvenlik Görevlileri (ÖGG), yetkileri sınırlıdır ve sadece emanete alma, ihbar, suçüstü ve nöbet devir teslim gibi görevlerini belgeleyen tutanakları düzenleyebilirler. Ancak yer gösterme tutanağı, sadece kolluk kuvvetlerinin (polis, jandarma, savcılık) yetkisinde olan bir işlemdir; ÖGG'lerin suç mahallini veya delilleri "yer gösterme" yetkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle B şıkkı, ÖGG'nin tanzim edemeyeceği tek tutnaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı emanet alma işlemini belgelediği için doğrudur; C şıkkı ihbarı kayda geçirmek için kullanılır; D şıkkı suçüstü halinde delilleri korumak için düzenlenir; E şıkkı ise nöbet devrini resmi olarak kaydetmek için gereklidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri sadece kendi görev ve yetkilerini belgeleyen tutanakları düzenleyebilir, kolluk kuvvetlerine ait olan yer gösterme gibi işlemleri asla yapamazlar.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca Özel Güvenlik Görevlilerinin (ÖGG) yetkileri sınırlıdır; kimlik bilgilerini arşivlemek, veri işleme ve kişisel verilerin korunması kanunları ile 5188 sayılı Kanun kapsamında açıkça tanınan bir yetki değildir. Bu durum, görevlilerin görev alanı dışına çıkarak yetki aşımı yapması anlamına gelir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, kapı dedektöründen geçirmek güvenlik kontrolü kapsamında yasal bir işlemdir. B şıkkı, eşyaları x-ray cihazından geçirmek de yetkili bir güvenlik kontrol yöntemidir. C şıkkı, mahkumiyet kararı olan kişileri yakalamak, ÖGG'nin yetkisi dışındadır ancak bu şık soruda "yetki aşımı" olarak işaretlenmemiş, doğru cevap E olduğu belirtilmiştir. D şıkkı, tehlike doğurabilecek eşyaları emanete almak, 5188 sayılı Kanun gereği ÖGG'ye tanınan açık bir yetkidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kanunla açıkça verilmeyen hiçbir yetkiye sahip değildir ve kimlik bilgilerini arşivleyemezler.

5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre copla vuruş, cana ve sağlığa zarar vermemeli, sadece direnişi kırmak içindir. Baş (C şıkkı), Boyun (D şıkkı) ve Omurga (E şıkkı) hayati organları içerdiği için yasaklıdır; Böbrek (B şıkkı) de hayati organ grubunda değerlendirilerek vuruş yasaktır. Ancak Baldır (A şıkkı), bacak kaslarını hedef alarak hareket kabiliyetini kısıtladığı için kanunen izin verilen en son vuruş bölgelerinden biridir.

Diğer şıkların yanlışlığı: Böbrek, baş, boyun ve omurga bölgelerine copla vurmak yasaklıdır.

Bilinmesi gereken kural: Copla sadece baldır ve bacak kaslarına vurulabilir; hayati organlara asla vuruş yapılmaz.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri yetkileri sadece suç işlendiğinde veya kamu düzeni bozulduğunda kullanabilir. Ancak sel, yangın, deprem gibi doğal afetler veya can güvenliği tehlikede olan acil durumlar (can kurtarma) istisnai olarak iş yerine girmelerine izin verir. Bu durum, 5188 sayılı Kanun'un "Görev ve Yetkiler" maddelerindeki "can ve mal güvenliğinin korunması" ilkesiyle örtüşür; çünkü sel durumunda mal ve can güvenliği doğrudan tehdit altındadır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Hırsızlık durumunda sadece suçüstü hali varsa ve derhal müdahale gerekirse girilebilir, ancak genel kural olarak izinsiz girilemez. B) Gürültü, özel güvenlik görevlisinin iş yerine girmesi için yeterli ve meşru bir neden değildir. C) Silahlı yaralama, derhal müdahale gerektiren bir suçüstü hali olsa da, sorunun genel bağlamında "acil durum/afet" istisnası (D şıkkı) daha kapsayıcı ve tartışmasız bir yetki dayanağıdır. E) Kavga, sadece kamu düzenini bozduğu takdirde müdahaleyi gerektirir, iş yerine girmeyi otomatik olarak haklı kılmaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, suçüstü hali dışında sadece can ve mal güvenliğinin doğrudan tehlikede olduğu acil durumlarda (sel, yangın, deprem) iş yerine girebilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi olay yerini korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, yetkili makamlar (polis, jandarma) gelene kadar olay yerine sadece yetkili ve görevli kişilerin girmesine izin vererek, delillerin bozulmasını ve tehlikenin artmasını engellemeyi kapsar.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Şüpheli paketler özel güvenlik görevlisi tarafından asla açılmaz veya yerinden oynatılmaz; patlama riski nedeniyle uzman ekipler beklenir. B) Yaralıların yakınlarının olay yerine girmesine izin verilmez; bu durum olay yerinin kirlenmesine ve delillerin kaybolmasına neden olur. D) Özel güvenlik görevlisi, delil toplamak veya inceleme yapmak için yetkili değildir; bu işlem sadece kolluk kuvvetleri tarafından yapılır. E) Uzman ekipler gelene kadar olay yerinin korunması için derhal önlemler alınması zorunludur; hiçbir tedbir almamak suç teşkil eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olay yerini sadece korur, delil toplamaz ve yetkili makamlar gelene kadar kimseyi içeri sokmaz.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre delillerin en önemli özelliği, olayın gerçekliğini ortaya koymasıdır. Ancak görgü tanıklarının ifadeleri, hafıza hataları, baskı veya çarpıtma nedeniyle failin ifadesiyle veya diğer delillerle çelişebilir. Bu nedenle "hiçbir zaman çelişmez" ifadesi hukuki olarak kesinlikle yanlıştır.

Diğer şıklar neden yanlış? B şıkkı doğrudur; deliller fail, mağdur ve olay yeri arasındaki bağları kurar. C şıkkı doğrudur; deliller şüphelinin suçsuzluğunu ispat edebilir. D şıkkı doğrudur; deliller itirafı veya suçun kabulünü sağlayabilir. E şıkkı doğrudur; deliller mağdur ifadesinin gerçekliğini doğrular.

Bilinmesi gereken kural: Görgü tanığı ifadeleri delildir ancak mutlak doğru kabul edilmez; diğer delillerle çelişebilir ve mahkemece değerlendirilir.