86. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 2. bölüm

Doğru cevap A) Önleme araması'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, suç işlenmesi ihtimali bulunan ancak henüz suç unsuru oluşmamış toplu etkinliklerde, güvenlik ve huzuru sağlamak amacıyla yapılan denetimlere "önleme araması" denir. Bu arama, özel güvenlik görevlilerinin yetkisi dahilinde, suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla yapılır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B) Adli arama sadece savcı veya hakim kararıyla suç soruşturması kapsamında yapılır; C) Zapt etme ve D) El koyma, delil veya suç aleti olarak ele geçirilen eşyaların alınması işlemidir; E) Şüpheli araması ise somut bir şüpheye dayanarak yapılır ve özel güvenlik görevlisinin yetkisi dışındadır.

Bilinmesi gereken kural: Suç işlenmemiş olsa bile toplu etkinliklerde güvenlik amacıyla yapılan denetimlere "önleme araması" denir ve bu işlem özel güvenlik görevlilerinin yetki alanındadır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik görevlilerinin işleyebileceği suçları sayarken "mali mesuliyet sigortası yaptırmama" eylemini bir suç olarak tanımlamamıştır. Bu eylem, görevliden ziyade istihdam eden kurumun yükümlülüğüdür ve kanunda suç olarak düzenlenmemiştir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, kanuna aykırı ateşli silah kullanmayı suç sayan 5188 sayılı Kanun'a aykırıdır. B şıkkı, grev yasağına uymama özel güvenlik görevlileri için yasaklanmış ve cezalandırılan bir eylemdir. C şıkkı, silahı görev alanı dışında kullanmayı suç olarak düzenleyen 5188 sayılı Kanun'a aykırıdır. D şıkkı, kimlik kartını başkasına kullandırmayı suç olarak tanımlayan 5188 sayılı Kanun'a aykırıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri için silah ve kimlik ile ilgili eylemler suç teşkil ederken, sigorta yaptırmama yükümlülüğü istihdam eden firmaya aittir ve görevliye doğrudan suç olarak yüklenmez.

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik şirketlerinin ateşli silah bulundurabilmesi için üniversite, hastane, havalimanı, liman, sınır kapısı gibi özel güvenlik hizmetlerinin yürütüldüğü yerlerin güvenliğini sağlamak amacıyla yetkili makamlardan izin almaları gerekir. Bu nedenle E şıkkı doğru cevaptır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, para nakli ve geçici koruma hizmetlerinde silah bulundurma izni sadece özel güvenlik görevlisine değil, şirketin de yetkili makamlardan alması gereken özel bir izne tabidir ve "devam eden olaya müdahale" ifadesi yetersizdir; B şıkkı, içkili yerlerde silah bulundurma izni verilmemektedir; C şıkkı, organize sanayi bölgelerinde silah bulundurma izni sadece özel güvenlik görevlisine değil, şirketin de yetkili makamlardan alması gereken özel bir izne tabidir ve "olay yerini şeritle çevirmek" silah bulundurma izni ile doğrudan ilgili değildir; D şıkkı, özel toplantılarda silah bulundurma izni verilmemektedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik şirketleri, sadece üniversite, hastane, havalimanı, liman ve sınır kapısı gibi kanunla belirtilen yerlerde ve yetkili makamlardan özel izin alarak ateşli silah bulundurabilir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca Özel Güvenlik Görevlilerinin (ÖGG) yetkileri sınırlıdır; ifade alma, şüpheliyi sorgulama veya ceza verme gibi yetkiler sadece Genel Kolluk (Polis, Jandarma, Sahil Güvenlik) ve savcılık makamına aittir. ÖGG, suçla karşılaşınca olayı koruma, eşyayı muhafaza etme ve derhal kolluğa haber verme görevlerini üstlenir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C ve D şıkları ÖGG'nin yasal görevleri arasında yer alır; B şıkkındaki "yakalamak" yetkisi ise sadece suçüstü hallerinde ve kollukla işbirliği içinde sınırlı olarak kullanılabilir, ancak ifade alma kadar kesin bir yetki değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, suçla karşılaştığında sadece olayı korur ve kolluğu çağırır; asla şüpheliden resmi ifade alamaz.

Doğru cevap D) Havalimanları'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik komisyonu görev yaparken uluslararası yükümlülükleri en çok havalimanları gibi sınır kapıları ve uluslararası hava taşımacılığına açık alanlarda dikkate alır. Bu alanlar, uluslararası hava güvenliği sözleşmeleri ve ICAO standartları gereği, diğer yerlere göre çok daha sıkı ve özel tedbirler gerektirir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Bankalar, B) Üniversiteler, C) Yurtlar ve E) Turistik oteller, temel olarak ulusal mevzuat ve yerel güvenlik ihtiyaçlarına göre düzenlenir; doğrudan uluslararası yükümlülükleri merkeze almazlar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik komisyonu, havalimanı gibi sınır kapılarında uluslararası güvenlik sözleşmelerini ve standartlarını göz önünde bulundurarak tedbir belirler.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) sadece görev alanı içinde ve görevlilerince belirlenen kurallara uygun olarak kimlik sorma, dedektörle arama ve X-ray taraması yapma yetkisine sahiptir; bu nedenle A şıkkı doğrudur. B şıkkı yanlıştır çünkü ÖGG'lerin eşyaları emanete alma yetkisi bulunmamaktadır. C şıkkı yanlıştır çünkü görev alanı dışında yakalama ve arama yapma yetkisi yoktur. D şıkkı yanlıştır çünkü makul şüphe olsa bile konutlara izinsiz girme yetkisi yoktur. E şıkkı yanlıştır çünkü ÖGG'lerin yakalama yetkisi sadece görev alanı içindeki tehlikeli durumlarda değil, genel olarak sadece 5188 sayılı Kanun ve PVSK'da belirtilen sınırlı hallerde geçerlidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisinin yetkileri, görev alanı ve kanunla belirlenen sınırlar içinde kalmalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi zor kullanma yetkisini silah kullanılması (III), bedeni kuvvet (I) ve maddi güç (II) şeklinde hiyerarşik bir sırayla uygulamak zorundadır. Bu kural, zor kullanmanın son çare olarak silah kullanımıyla sınırlandırılmasını ve önceki aşamaların yetersiz kalması durumunda bu sırayla ilerlenmesini öngörür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, silahtan önce bedeni kuvvet kullanmayı öngörerek hiyerarşiyi tersine çevirir; C şıkkı, silah kullanımıyla bedeni kuvveti karıştırarak yasal sıralamayı bozar; D şıkkı, silahtan önce maddi güç kullanmayı öngörerek zor kullanma basamaklarını yanlış sıralar; E şıkkı ise silahtan sonra bedeni kuvvet kullanmayı öngörerek yasal zor kullanma kademeliğini tamamen ihlal eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi zor kullanma yetkisini sadece silahtan başlayarak, bedeni kuvvet ve maddi güç şeklinde hiyerarşik bir sırayla kullanabilir.

ÖGG Murat'ın yaptığı işlem Adli Yakalama'dır. 5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlileri suçüstü halinde veya yakalananın kaçma ihtimali varsa, suç işlendiği yerden veya yakalandığı yerden en yakın kolluk birimine teslim edene kadar şahsı elinde bulundurabilir. Bıçakla yaralama gibi ağır bir suç işlendiği an yakalama yapıldığı için bu durum, suçun işlenmesini önlemeyen (önleyici değil), suç işlendikten sonra faili yakalayıp kolluğa teslim etmeyi amaçlayan adli yakalama kapsamına girer.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Önleyici yakalama, suç işlenmeden önce veya işlenirken önlemek amacıyla yapılır. B) İdari yakalama, özel güvenlik görevlilerinin yetkisi dışındaki bir kavramdır. D) Koruyucu yakalama, suçüstü halinin dışında, şüphelinin kaçmasını önlemek için yapılan geçici bir tedbirdir. E) Tedbir yakalaması, yasal bir terim değildir ve özel güvenlik mevzuatında yer almaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, suçüstü halinde yakaladıkları şüphelileri, en yakın kolluk birimine teslim edene kadar elinde bulundurabilir ve bu işlem adli yakalama olarak nitelendirilir.

Özel güvenlik görevlileri, 5188 sayılı Kanun'da sayılan koruma ve güvenlik hizmetleri için istihdam edilir ve bu hizmetler dışında başka bir işte çalıştırılamaz.

• Suç teşkil eden maddelerin girişini engellemek (I), şüpheli, suçlu ve yetkisiz kişilerin girişine mani olmak (II) ve yetkisiz, şüpheli araçların girişini engellemek (III), görev alanındaki giriş kontrolüne ilişkin koruma ve güvenlik görevleridir; ÖGG Cihan bunları yapabilir.
• Gelen ziyaretçilerin kayıtlarını tutmak (IV) ve onlara ziyaret noktalarına kadar kılavuzluk yapmak (V) ise danışma ve karşılama hizmetleridir; güvenlik görevi kapsamında değildir.

ÖGG Cihan'ın yapması uygun olmayanlar IV ve V'tir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin telsiz kullanımında anlaşılır ve sakin bir dil kullanmasını zorunlu kılar. Hızlı ve bağırarak konuşmak, telsiz frekansında gürültü yaratır, komutların yanlış anlaşılmasına yol açar ve mesleki iletişim kurallarına aykırıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı dudak mesafesinin doğru ayarlandığını, C şıkkı kanal boşken muhabere başlatma usulünü, D şıkkı konuşma süresi limitini ve E şıkkı ses tonu kurallarını doğru ifade ettiği için "değildir" sorusuna uymaz.

Bilinmesi gereken kural: Telsiz iletişimde amaç netlik ve hız değil, komutların hatasız iletilmesidir; bu nedenle sakin, net ve kısa konuşulmalıdır.