87. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'a göre Özel Güvenlik Komisyonu, Vali Yardımcısı başkanlığında İl Emniyet Müdürlüğü, İl Jandarma Komutanlığı ve Sanayi ve Ticaret Odası temsilcilerinden oluşur. Mevzuat, komisyon üyelerini açıkça bu üç kurumla sınırladığı için Belediye temsilcisi üye değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C ve D şıkları kanunda belirtilen yasal üyelerden olduğu için doğrudur; E şığı ise komisyonun başkanı olarak görev yapar.

Bilinmesi gereken kural: Özel Güvenlik Komisyonu üyeleri sadece Vali Yardımcısı, Emniyet, Jandarma ve Sanayi-Ticaret Odası temsilcilerinden oluşur.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlileri suç şüphelisini yakaladıklarında derhal Yetkili Genel Kolluk Birimine (Polis veya Jandarma) teslim etmek zorundadır. Bu görevlilerin yetkisi, şüpheliyi kolluk makamlarına devretmekle sınırlıdır; yargı makamına veya işverene doğrudan teslim etme yetkileri yoktur.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, mülki idare amirlerinin doğrudan suçlu teslim alma yetkisi bulunmamaktadır; B şıkkı, suçlu işverene değil kolluğa verilir; C şıkkı, savcılık doğrudan teslim alma makamı değil, soruşturma makamıdır; E şıkkı ise özel güvenlik amirinin yasal teslim alma yetkisi yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, şüpheliyi yakaladığında derhal ve doğrudan kolluk birimine teslim etmekle yükümlüdür.

Doğru cevap B (Keyfilik)'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlilerinin zor kullanma yetkisi kanunilik (A), zorunluluk (C), ölçülülük (D) ve kademelilik (E) ilkelerine sıkı sıkıya bağlıdır. Bu ilkeler, yetkinin keyfi olarak değil, sadece yasal sınırlar içinde ve meşru amaçla kullanılmasını garanti eder. Dolayısıyla, zor kullanma şartları arasında "keyfilik" bulunması yasaya aykırıdır ve söylenemez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde açıkça belirtilen zor kullanma ilkeleridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri zor kullanma yetkisini sadece yasal olarak öngörülen şartlarda, keyfi davranmadan ve kanunun belirlediği ilkeler çerçevesinde kullanabilirler.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin silahları sadece görev süresince ve görev yerinde bulundurulabilir. Silahın evde muhafazası, görevin gereği olmadığı sürece yasaktır; bu durum, silahın sadece resmi görev sırasında kullanılması ve saklanmasının zorunlu kılınması ilkesine dayanır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Acil hallerde bile silahın evde bulundurulmasına izin verilmez. B) Mülki amirin izni, evde silah bulundurma izni vermez. D) Polisin onayı, özel güvenlik görevlisine evde silah taşıma yetkisi tanımaz. E) Kanun, özel güvenlik görevlisine evde silah bulundurma yetkisi vermez.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri silahlarını sadece görev süresince ve görev yerinde bulundurabilir, evde saklamaları kesinlikle yasaktır.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin ruhsatlı silah taşıyabilmeleri için görev alanı, görevin niteliği ve risk durumu dikkate alınarak Özel Güvenlik Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre belirlenmiş olmalıdır. Konser gibi kalabalık ve kargaşalı ortamlar, silah kullanımının yasaklandığı veya sadece özel izinle izin verilen alanlardır; genel bir kural olarak "konserde görev yapabilirler" ifadesi kanuna aykırıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, nakliye güzergâhının görev alanı sayılmasını doğru belirtir; C şıkkı, zorunlu hallerde komisyon kararıyla alan genişletilmesine izin verir; D şıkkı, kişi korumasında ülke genelinin görev alanı olduğunu doğru ifade eder; E şıkkı ise silahların görev alanı dışına çıkarılamayacağını doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece görev alanı içinde ve kanunen izin verilen hallerde silah taşıyabilir; kalabalık etkinliklerde silah bulundurma yasaktır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri kamu kurumlarında çalışsalar bile özel güvenlik hizmeti veren bir tüzel kişiye tabidirler. Ancak, disiplin cezası gibi kamu hukuku niteliğindeki işlemlere karşı yargı yolu olarak İdare Mahkemesi gösterilmiştir. Bu nedenle doğru cevap A'dır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B) Polise, yargı mercii olmadığı için itiraz yolu değildir. C) İşçi Sendikasına, yasal itiraz mercii değil, temsilci organıdır. D) İş Mahkemesine, özel güvenlik görevlilerinin kamu kurumunda çalışması durumunda iş hukuku değil, idare hukuku uygulanır. E) İşveren Sendikasına, yargı mercii olmadığı için itiraz yolu değildir.

Bilinmesi gereken kural: Kamu kurumunda görev yapan özel güvenlik görevlisine verilen disiplin cezasına karşı itiraz, İş Mahkemesi yerine İdare Mahkemesi'ne yapılır.

Doğru cevap E) Adli görev'dir. 5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlileri suç işlendiğinde faili yakalamak, delilleri korumak ve yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür; bu eylemler doğrudan adli görev kapsamındadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) İdari görev, görev yerinin korunması ve düzenin sağlanmasıyla ilgilidir. B) Kişisel görev, özel güvenlik görevlisinin kendi güvenliğini sağlamakla sınırlıdır. C) Kurumsal görev, kurumun mal varlığını korumayı ifade eder. D) Önleyici görev, suçun işlenmesinin engellenmesine yöneliktir.

Bilinmesi gereken kural: Suç işlendikten sonra faili yakalamak ve delilleri korumak, özel güvenlik görevlisinin adli görevi kapsamında değerlendirilir.

Doğru cevap C'dir. Özel Güvenlik Görevlileri, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik gereği, kamu kolluğu ile birlikte görev yaptığında (I), kamu kolluğunca başlatılan bir uygulama kapsamında (II) ve kamu kolluğunun açık talebi üzerine (III) kimlik sorma yetkisini kullanabilirler. Ayrıca bu yetki sadece görev alanlarında (V) geçerlidir. Şirket sahibinin emri (IV) veya kendi isteği (VI) kimlik sormak için yasal dayanak oluşturmaz; bu yetki sadece kollukla iş birliği halinde ve kolluğun talimatıyla kullanılabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve B şıkları, yasal olmayan şirket emrini (IV) içerdiği için; D ve E şıkları ise kendi isteyle kimlik sormayı (VI) ve şirket emrini (IV) meşru gösterdiği için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, kimlik sorma yetkisini sadece kamu kolluğu ile birlikte görev yaptığı, kolluğun başlattığı ve talebinde bulunduğu, kendi görev alanındaki durumlarda kullanabilir.

Doğru cevap D (15)'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik şirketleri, personelin göreve başladığı tarihten itibaren 15 gün içinde mali sorumluluk sigortası poliçesinin birer suretini bağlı bulundukları valiliğe bildirmekle yükümlüdür. Bu süre, sigorta yükümlülüğünün yasal çerçevede ne kadar hızlı yerine getirilmesi gerektiğini belirler.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) 5 gün, yasal süre sınırından çok daha kısa ve zorlayıcı bir süredir. B) 7 gün, kanunda belirtilen 15 günlük yasal süreye uymayan eksik bir süredir. C) 10 gün, yönetmelikte öngörülen 15 günlük yasal süreyi tam karşılamaz. E) 20 gün, kanunda belirtilen 15 günlük yasal süreyi aşan geç bir süredir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik personelinin göreve başladığı tarihten itibaren 15 gün içinde mali sorumluluk sigortası poliçesinin valiliğe sunulması zorunludur.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, zor kullanma hiyerarşisinde en son ve en son çare olarak silah kullanma yer alır. Silah kullanımı, can ve mal güvenliği açısından doğrudan ölüm veya ağır yaralanma riski taşıdığından, diğer tüm zorlayıcı yöntemlerin (bedeni kuvvet, gaz vb.) işe yaramadığı veya yetersiz kaldığı durumlarda, kanunla belirlenen şartlar sağlandığında uygulanabilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, silah kullanmadan önce denenen temel bir yöntemdir; C, D ve E şıkları ise silah kullanılmadan önce değerlendirilmesi gereken özel araçlardır.

Bilinmesi gereken kural: Silah kullanımı, zor kullanma hiyerarşisinde en son çaredir ve sadece hayati tehlike veya ağır suç işlenmesi gibi kanunen belirtilen istisnai hallerde izin verilir.