89. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 16. bölüm

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, ısı enerjisinin ortama yayılması üç temel yöntemle gerçekleşir: Kondüksiyon (katı maddeler içinde ısı iletimi), Konveksiyon (sıvı ve gazlarda ısı taşınımı) ve Radyasyon (elektromanyetik dalgalarla ışıma). Yangın olaylarında bu üç mekanizma birlikte veya ayrı ayrı etki gösterir; bu nedenle tüm maddeler doğrudur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve B şıkları, ısı yayılmasının tek bir yolla sınırlı olduğunu varsaydığı için eksiktir; C ve E şıkları ise ısı yayılma yöntemlerinden birini veya ikisini eksik bırakarak yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme ve önleme çalışmalarında ısıyı ileten, taşıyan ve ışınan tüm yolları (iletim, taşınım, ışıma) aynı anda dikkate almalısınız.

Doğru cevap A) Yavaş yanma'dır. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre, yanıcı madde ile oksijenin yetersiz teması ve ısı eksikliği, yanma reaksiyonunun sınırlı kalmasına neden olur. Bu durum, maddenin tamamen yanmadan önce yetersiz ısı ve gaz üretimiyle karakterize edilen "yavaş yanma" (sönme eğilimli) sürecini tanımlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı ısı kaynağı olmadan kendi kendine oluşur; C şıkkı yeterli oksijen ve ısı gerektirir; D şıkkı ani basınç artışıyla patlama yaratır; E şıkkı ise oksijensiz ortamda kimyasal olarak imkansızdır.

Bilinmesi gereken kural: Yeterli oksijen ve ısı sağlanamazsa yanma reaksiyonu yavaşlar ve tam yanma gerçekleşmez.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin yangınla mücadelede temel görevi, yangın söndürme sistemlerini (örneğin otomatik sprinkler sistemlerini) işletmek ve yangın söndürme cihazlarını kullanmaktır. Sprinkler sistemleri, yangın anında otomatik olarak su püskürterek yangını söndüren aktif bir söndürme sistemidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B, C, D ve E şıkları yangın algılama veya uyarı sistemleridir; yangını söndürme işlevi yerine yangını tespit etme ve ihbar verme görevi yaparlar.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme sistemleri yangını söndürürken, algılama sistemleri sadece yangını tespit edip uyarı verir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve 6219 sayılı Kanun ile 5237 sayılı TCK'nın 191. maddesi uyarınca, uyuşturucu ve uyarıcı maddeler arasında yer alan esrar, Kenevir bitkisinden elde edilen bir maddedir. Bu bitki ve türevleri, Türkiye Cumhuriyeti'nde izinsiz olarak üretimi, ticareti ve kullanımı kesinlikle yasaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, esrarın sadece Afyon'da değil, tüm dünyada ve Türkiye'de farklı bölgelerde de üretilebileceği için coğrafi olarak sınırlı bir tanım içerir; B şıkkı, Türkiye'de de yasadışı üretimlerin gerçekleştiği gerçeğini yalanlar; D şıkkı, esrar kullanımının TCK ve ilgili yönetmelikler gereği tamamen yasak olduğunu görmezden gelir; E şıkkı ise uyuşturucu maddelerin hiçbir koşulda izinle satılamayacağını ihmal eder.

Bilinmesi gereken kural: Esrar, Kenevir bitkisinden elde edilen ve 5237 sayılı TCK ile 6219 sayılı Kanun kapsamında izinsiz üretimi, ticareti ve kullanımı suç teşkil eden yasadışı bir uyuşturucu maddedir.

Doğru cevap C) Uçucular'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yapıştırıcı, tiner ve benzin gibi uçucu maddelerin solunum yoluyla alınması, alkol sarhoşluğuna benzer bir etki yaratarak uyuşturucu madde kullanımına girer. Bu maddeler, beyin fonksiyonlarını geçici olarak bozarak tehlikeli davranışlara yol açar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) LSD, halüsinasyon yapıcı bir mantar türevidir; B) Eroin, opiat grubu bir uyuşturucudur; D) Amfetaminler, merkezi sinir sistemini uyarıcı etkisi olan sentetik maddelerdir; E) Trankilizanlar ise sakinleştirici ve uyku verici ilaçlardır.

Bilinmesi gereken kural: Uçucu madde bağımlılığı, solunum yoluyla alınan kimyasal buharların alkol etkisine benzer beyin bozulması yaratan tehlikeli bir uyuşturucu türüdür.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi sözlü iletişime geçmeden önce karşıdaki kişinin beden dilini gözden geçirmelidir. Bu, iletişimin ilk adımı olan "gözlem" ve "risk analizi"nin temelidir; beden dili, kişinin niyetini, korku veya saldırganlık durumunu sözlü ifade edilmeden önce gösteren en önemli göstergedir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, kılık kıyafet görevlinin kendisine aittir, karşı tarafa değil; C şıkkı, yaş sadece bir demografik veridir ve iletişim önceliği değildir; D şıkkı, yürüyüş tek başına iletişim niyetini belirlemez; E şıkkı ise eldeki eşya sadece bir tehdit göstergesidir, tüm beden dilinin bir parçasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Sözlü iletişim kurmadan önce beden dili okuma ve risk analizi yapmak, özel güvenlik görevlisinin temel görev ve yetkilerinden biridir.

Doğru cevap C) Kaynak'tır. İletişim biliminde, mesajı başlatan ve gönderen kişiye "Kaynak" denir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'nde iletişim kuralları açıkça belirtilmemiş olsa da, özel güvenlik görevlisinin görev tanımı gereği iletişimi başlatan tarafın kim olduğunu belirlemesi gerekir. Bu durumda, görevliye seslenen ve istekte bulunan kişi, iletişimin kaynağıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Verici, teknik bir terim olup iletişimde standart tanım değildir; B) Gönderici, sürecin bir parçasıdır ancak teorik olarak "Kaynak" daha kapsamlıdır; D) Alıcı, mesajı alan özel güvenlik görevlisidir; E) Kodlama, mesajın şifrelenmesi işlemidir.

Bilinmesi gereken kural: İletişim sürecinde mesajı başlatan ve gönderen kişiye "Kaynak" adı verilir.

Doğru cevap A şıkkıdır. İletişim teorilerinde ve özel güvenlik eğitim materyallerinde gürültü; fiziksel, psikolojik, fizyolojik ve nörolojik (fizyo-nörolojik) olarak sınıflandırılır. "Şiddetli gürültü" ise sesin şiddet derecesini ifade eden bir nicelik ifadesidir; iletişim engeli türü olarak kabul edilmez. Bu nedenle diğer şıkların aksine, A şıkkı gürültü türlerinden biri değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı (Fizyo-nörolojik), C şıkkı (Psikolojik), D şıkkı (Toplumsal) ve E şıkkı (Fizyolojik) iletişim sürecinde iletişimi engelleyen geçerli gürültü türleridir.

Bilinmesi gereken kural: Gürültü türleri, iletişimi engelleyen fiziksel, psikolojik veya biyolojik faktörleri tanımlarken, "şiddetli" sadece sesin büyüklüğünü ifade eden bir niceliktir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'ne göre sözsüz iletişim (beden dili, jest ve mimikler), sözcüklerden daha güçlü ve evrenseldir; bu nedenle "sözcüklerden daha az etkilidir" ifadesi yanlıştır. Sözsüz iletişim, çift anlamlı olabilir (I) ve kesin bir anlamı olmayabilir (II), ancak konuşma ve yazıya göre daha evrenseldir (IV). Bu özellikler sözsüz iletişimin doğasında vardır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) I ve IV şıkları sözsüz iletişimin doğru özellikleridir. B) I ve II şıkları sözsüz iletişimin olası durumlarını doğru yansıtır. C) I, II ve III şıklarından III yanlış olduğu için bu kombinasyon da yanlıştır. D) II ve III şıklarından III yanlış olduğu için bu kombinasyon da yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Sözsüz iletişim, sözcüklerden daha güçlü ve evrenseldir; sözcüklerden daha az etkili olduğu iddiası kesinlikle yanlıştır.

Doğru cevap D) Beden dilidir. Özel güvenlik görevlilerinin görevi sırasında sadece sözlü ifadeler değil, duruşu, jest ve mimikleri de (beden dili) güvenlik algısını ve otoriteyi doğrudan etkiler. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, görevlilerin davranışlarının ve duruşunun halk nezdindeki güveni doğrudan şekillendirdiğini belirtir; bu nedenle sözsüz iletişim, sözlü iletişimin gücünü çoğu zaman aşar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Sözcükler sözlü iletişimi ifade eder, vurgu sözsüz olan üzerinedir. B) Kılık kıyafet görünümü düzenler, ancak anlık etkileşim dinamiklerini tam yansıtmaz. C) Sempati ve E) Empati duygusal yaklaşımlardır, sözsüz iletişim mekanizması değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sözlü ifadelerden daha güçlü olan duruş ve jestleriyle (beden diliyle) otoriteyi ve güveni sağlar.