89. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 15. bölüm

Doğru cevap A) Yara'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, travma sonucu deri veya mukozanın bütünlüğünün bozulmasına tıbbi literatürde ve mevzuatta kesin olarak yara denir. Özel güvenlik görevlilerinin temel görevleri arasında ilk yardım yapmak ve yaralıyı korumak yer alır; bu nedenle yara tanımı hayati önem taşır.

Diğer şıkların yanlışlığı: İncinme kas veya bağların zorlanmasıdır, burkulma eklemin bağlarının hasar görmesidir, ağrı bir duyudur ve şok ise dolaşım yetmezliğidir.

Bilinmesi gereken kural: Deri veya mukozanın bütünlüğünün bozulması tıbbi ve hukuki tanımlara göre yara olarak kabul edilir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi ilk yardım yaparken öncelikle kendi güvenliğini sağlamalı ve olay yerini güvenli hale getirmelidir. Etraftaki meraklıları uzaklaştırmak veya onları müdahaleye dahil etmemek gerekir; çünkü bu kişiler panik yaratabilir, müdahaleyi engelleyebilir veya kendi güvenliklerini riske atabilir. İlk yardımın temel kuralı, müdahale edenin güvenliğini tehlikeye atmamasıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı baygın kişide ayakları yükseltmek kan dolaşımını artırmak için doğru bir uygulamadır. B şıkkı solunum yolu açıklığını sağlamak hayati önem taşır. C şıkkı kusma durumunda hava yolunu tıkamamak için yan pozisyon doğru bir müdahaledir. D şıkkı solunum kontrolü ilk yardımın en temel basamağıdır.

Bilinmesi gereken kural: İlk yardım yaparken öncelikle olay yerini güvenli hale getirip müdahaleyi kendi güvenliğiniz ve kurallara uygun şekilde yapmalı, gereksiz kalabalıkla işi karıştırmamalısınız.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği özel güvenlik görevlileri, ilk yardım prosedürlerine uygun hareket etmelidir. "Bak-Dinle-Hisset" yöntemindeki "Bak" ifadesi, yaralının solunum durumunu değerlendirmek için göğüs kafesinin inip kalkıp kalkmadığını gözlemlemeyi ifade eder. Bu, solunumun varlığını doğrulamanın ilk ve en temel adımdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı yangın riski değerlendirmesidir, B şıkkı kırık tespisi sadece ikinci aşamadır, D şıkkı sayım işidir ve E şıkkı nabız kontrolü "Hisset" kısmına girer.

Bilinmesi gereken kural: İlk yardımda "Bak", solunumun varlığını görsel olarak kontrol etmek için göğüs hareketlerini izlemektir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, bilinci kapalı hastalar için sırtta taşıma yasaktır; çünkü bu teknik solunum yolunu tıkayabilir ve omurga yaralanmalarını derinleştirebilir. Bilinci kapalı hastalar, omurga yaralanması şüphesi olanlar veya ağır yaralılar için "süratli taşıma" teknikleri arasında en güvenli yöntemler omuzda taşıma veya sandalye taşımadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı kucakta taşımanın hafif yaralılarda doğru bir yöntem olduğunu ifade ederken, B şıkkı omuz desteğinin yürüyebilenlerde kullanıldığını, D şıkkı omuzda taşımanın kapalı bilinçliler için uygun olduğunu ve E şıkkı sandalye taşımanın merdivenlerde işlevsel olduğunu doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Bilinci kapalı veya omurga yaralanması şüphesi olan hastalarda asla sırtta taşıma yapılmaz, solunum yolu açık tutulmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin temel sağlık ve ilk yardım bilgileri arasında sağlıklı yetişkinlerin normal nabız aralığı yer alır. Tıbbi literatüre ve TCK/CMK kapsamında sağlık durumu tespiti gerektiren durumlarda kabul edilen standart değer, dinlenme halindeki sağlıklı bir yetişkin için dakikada 60-100 atımdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı (40-60) genellikle sporculara özgü düşük nabız değeridir; C, D ve E şıkları ise taşikardi (hızlı nabız) veya patolojik durumları gösteren yüksek aralıklardır.

Bilinmesi gereken kural: Sağlıklı bir yetişkinin normal nabız aralığı dakikada 60 ile 100 atım arasında olmalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi ilk yardım konusunda temel bilgi sahibi olmalıdır. Nefes alamayan ve boğazını tutan kişi, solunum yolu tıkanıklığı (Heimlich manevrası) belirtisidir. Tıkanıklık tam ise Heimlich manevrası, hava yolunu açarak hayat kurtarır.

Diğer şıklar neden yanlış? B) Su içirmek, tıkalı hava yolunu daha da daraltarak durumu kötüleştirir. C) Sırtüstü yatırmak, tıkanıklığı açmaz ve kusma riskiyle boğulmayı artırır. D) Baş aşağı çevirmek, tıkanıklığı açamaz ve kusma riskini doğurur. E) Yüzükoyun yatırmak, manevranın uygulanmasını engeller ve zaman kaybıdır.

Bilinmesi gereken kural: Tam solunum yolu tıkanmasında, hastayı sakinleştirip derhal Heimlich manevrası uygulanmalıdır.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, omurga hasarı şüphesi durumunda omurga düzlemi korunarak en az üç kişiyle taşıma yapılması zorunludur. Bu yöntem, omurilik zedelenmesini önleyerek kalıcı felci engeller.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A ve B şıkları tek kişiyle taşımayı önererek omurgayı bükme riski yaratır; D şıkkı çarşaf kullanımı omurga hizasını korumaz; E şıkkı ise acil durumlarda taşınmayı tamamen yasaklayarak hayat kurtarıcı müdahaleyi engeller.

Bilinmesi gereken kural: Omurga şüphesi varsa, yaralıyı asla tek kişiyle veya omurga hizası bozulmadan taşımamalısınız.

Paratoner sistemleri, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın yönetmelikleri gereği, binaları ve güvenlik noktalarını yıldırım düşmesi sonucu oluşabilecek yüksek gerilim ve ateşten korumak için kurulur. Yıldırımın düşme anında oluşturduğu elektrik arkı ve ısı, yangın çıkışının en temel sebeplerinden biridir; paratoner bu enerjiyi toprağa güvenli bir şekilde iletir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı yangınla doğrudan ilişkili bir fiziksel olay değildir; B şıkkı insan hatasıdır, teknik bir koruma sistemi değildir; C şıkkı iklimsel bir durumdur ve paratonerle ilgisi yoktur; E şıkkı ise gaz sızıntısıdır ve paratoner bunu önleyemez.

Bilinmesi gereken kural: Paratonerler, binaları yıldırım çarpması ve buna bağlı yangın riskinden koruyan temel bir elektriksel güvenlik sistemidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, acil durum ekipleri; yangın söndürme, ilk yardım ve kurtarma gibi doğrudan can ve mal güvenliği sağlayan birimleri kapsar. "Koruma ekibi" ise genel güvenlik görevlilerinin rutin görevlerini ifade eder; afet anında kurulan özel acil durum birimi değildir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları, afet yönetmeliğinde belirtilen temel acil durum birimleridir. D şıkkı ise afet anında kurulan özel bir ekip türü değil, genel güvenlik görevlilerinin unvanıdır.

Bilinmesi gereken kural: Afet anında kurulan ekipler; söndürme, kurtarma ve ilk yardım birimlerinden oluşur, "Enkaz ekibi" veya "Koruma ekibi" resmi acil durum birimi listesinde yer almaz.

Doğru cevap B) Tavanda'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri yangın ve gaz kaçaklarında ilk müdahaleyi yaparken fiziksel özelliklere hakim olmalıdır. Doğalgazın ana bileşeni olan metan, havadan daha hafif olduğu için kaçak durumunda kapalı alanlarda yukarıya doğru yükselir ve en üst noktada olan tavanda birikir. Bu durum, TCK ve CMK'daki acil durum müdahale prosedürlerinde de dikkate alınan temel bir fiziksel kuraldır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve C şıkları, gazın havadan ağır olduğu durumlarda (örneğin LPG) geçerli olsa da doğalgaz için hatalıdır; D şıkkı gazın sürekli hareket halinde olduğu ve yerçekimi etkisiyle yukarı kaçtığı gerçeğini yansıtmaz; E şıkkı ise gazın suda çözünüp birikmesi gibi fiziksel olarak imkansız bir durumu öne sürer.

Bilinmesi gereken kural: Doğalgaz havadan hafif olduğu için kapalı ortamlarda birikim her zaman tavanda gerçekleşir.