89. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 3. bölüm

Doğru cevap C şıkkıdır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 5. maddesi, iş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, din ve benzeri sebeplerle ayrım yapılamayacağını hükme bağlayarak Eşit Davranma İlkesini düzenlemiştir. Bu madde, işverenlerin çalışanları arasında yasaklı ayırımlar yapmasını yasaklayarak herkesin eşit muamele görmesini garanti altına alır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Sosyal haklar ilkesi, işçiye sağlanan sosyal güvenlik ve yardım gibi genel hakları kapsar, ayrım yasağını doğrudan tanımlamaz. B) Sağlık hakları ilkesi, işyeri sağlık ve güvenlik önlemlerine odaklanır, eşitlik ilkesini kapsamaz. D) Ekonomik haklar ilkesi, ücret ve çalışma koşullarının ekonomik yönünü düzenler, ayrımcılık yasağını doğrudan ifade etmez. E) İş güvenliği ilkesi, iş kazalarını önlemeyi amaçlar, eşit davranma ilkesiyle doğrudan ilgili değildir.

Bilinmesi gereken kural: İş Kanunu madde 5 gereği, işverenler çalışanları arasında yasaklı ayırımlar yapamaz ve herkesi eşit muamele etmekle yükümlüdür.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu (PVSK) uyarınca, tutuklama yetkisi sadece hakimlere aittir; polis ise sadece yakalama ve gözaltına alma yetkisine sahiptir. Zor kullanma (C), suç işleyenleri yakalamak veya direnç gösterenleri etkisiz hale getirmek için PVSK ile polise tanınmış bir yetkidir. Parmak izi ve fotoğraf kaydı (E) ise kimlik tespiti amacıyla polise verilmiş resmi bir yetkidir. A ve B şıkları ise polisin suçla mücadeledeki temel yetkileridir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları polisin yasal yetkileri arasında yer alırken, D şıkkı sadece hakimlerin yetkisindedir.

Bilinmesi gereken kural: Tutuklama kararı verme yetkisi sadece mahkemeye aittir, polis sadece yakalama ve gözaltına alma yetkisine sahiptir.

Doğru cevap A) Görev Belgesi'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, silahlı özel güvenlik görevlisi görevlendirildiği yer veya görev türüne göre yetkili makamdan alacağı Görev Belgesi'ni, kimlik kartı ve silah ruhsatı ile birlikte bulundurmak zorundadır. Bu belge, görevlinin o anki yetkisini ve görevlendirildiği yerin yasal dayanağını kanıtlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: B şıkkı sadece sağlık durumunu, C şıkkı yurt dışı seyahatini, D şıkkı sigorta yükümlülüğünü, E şıkkı ise araç kullanma yetkisini gösterir; bunlar silahlı görevin yasal dayanağı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Silahlı özel güvenlik görevlisi, kimlik ve ruhsatı yanında bulundurmakla birlikte, görevinin yasal dayanağını ispatlamak için mutlaka geçerli bir Görev Belgesi'ni de taşımalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik şirketlerinin, görevlilerinin üçüncü kişilere vereceği zararlar için Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası yaptırmalarını zorunlu kılar. Bu sigorta, görevlinin görevi sırasında başkalarına verdiği maddi veya manevi zararların tazminini sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı eğitim zorunluluğu, B ve D şıkları mali yükümlülük veya maaş düzenlemesi, E şıkkı ise emeklilik planıdır; bunlar üçüncü şahıs zararlarının tazminini karşılamaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik şirketleri, görevlilerinin üçüncü kişilere vereceği zararlar için kanunen özel mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun'a göre, silahlı görevliler için en az lise mezuniyeti yeterlidir; ön lisans şartı sadece silahsız görevliler için geçerlidir. Şık B, bu şartları tersine çevirdiği için kanuna aykırıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı kanunda açıkça "Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak" şartı olarak belirtilmiştir. C şıkkı, görevlilerin 18 yaşını doldurmuş olması zorunluluğunu doğru ifade eder. D şıkkı, görevin gerektirdiği fiziki ve zihinsel yeterliliği kanunen tanımlar. E şıkkı ise güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanması şartını doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Silahlı özel güvenlik görevlileri için eğitim şartı en az lise, silahsız görevliler için ise en az ön lisans mezuniyetidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik komisyonları il düzeyinde Vali Yardımcısı tarafından başkanlık edilir. Bu görev, Vali'nin talimatı doğrultusunda komisyonun toplanması, kararların alınması ve denetim süreçlerinin yürütülmesi için kanunen belirlenmiştir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Belediye Başkanı, il jandarma komutanı ve il emniyet müdürü komisyon başkanlığına atanmamıştır; Ticaret Odası Başkanı ise özel güvenlik komisyonunda yer almaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik komisyonlarının il düzeyindeki yasal başkanı Vali Yardımcısıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlisi olay anında derhal müdahale ederek durumu kontrol altına almalı, ardından derhal kolluk kuvvetlerini (polis) aramalıdır. Bu, görevin temel prensibi olan "koruma ve önleme" ile "kollukla işbirliği"ni birleştiren yasal yükümlülüktür.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Sabit beklemek, devriye görevinin hareketli ve gözetleyici doğasına aykırıdır. B) Görünmezlik, güvenlik görevlisinin caydırıcılık ve gözetim görevini ortadan kaldırır. D) Temizlik ve araç toplama, özel güvenlik görevlisinin yetki ve görev alanı dışındadır. E) Alışverişe yönlendirme, özel güvenlik görevlisinin görev tanımı içinde yer almaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olay anında derhal müdahale edip durumu kontrol altına aldıktan sonra derhal kolluk kuvvetlerini aramalıdır.

Doğru cevap E şıkkıdır. Özel Güvenlik Görevlileri, olay yerine girmeden önce delillerin bozulmaması, değiştirilmemesi ve olay yeri dışına çıkarılmasının engellenmesi amacıyla beklemelidir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, görevlilerin yetkilerini sınırlayarak suç unsurlarını korumayı ve kolluk kuvvetlerinin müdahalesini beklemeyi zorunlu kılar. TCK ve CMK hükümleri gereği, delillerin korunması en öncelikli görevdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: Şıklar I, II ve III, olay yerine girilmemesinin temel ve geçerli sebeplerini tek tek veya birlikte doğru şekilde ifade etmektedir; bu nedenle "yalnızca" veya "sadece" bazıları seçen A, B, C ve D şıkları eksik veya hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olay yerine girmeden önce delillerin korunması için kolluk kuvvetlerini beklemeli ve hiçbir müdahalede bulunmamalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, şüpheli paketlerin patlayıcı içermesi ihtimali vardır. Bu nedenle, paketi kapalı alana almak veya hareket ettirmek, patlama riskini artırarak can ve mal güvenliği açısından büyük tehlike oluşturur. Özel güvenlik görevlisi, paketi olduğu yerde bırakmalı, çevre emniyetini sağlamalı ve derhal 112 veya 155'e haber vermelidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı çevre emniyetini alarak doğru bir önlemdir. B şıkkı yetkili makamlara bildirmek yasal zorunluluktur. D şıkkı, yetkisiz kişilerin yaklaşmasını engellemek görevin temelidir. E şıkkı ise görüntü alımını engelleyerek panik ve yanlış bilgi yayılmasını önler.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli paket hiçbir koşulda hareket ettirilmemeli, kapalı alana alınmamalı ve derhal yetkili makamlara haber verilmelidir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre Özel Güvenlik Görevlilerinin (ÖGG) yetkileri sınırlıdır; delilleri toplamak, incelemek ve genel kolluğa teslim etmek Genel Kolluk yetkisindedir. ÖGG'nin delil toplaması, görev tanımı dışına çıkarak yetki aşımı yapması anlamına gelir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, olayı önlemek görevin temel amacıdır; B şıkkı, ivedi bilgi verme zorunluluğudur; C şıkkı, delillerin korunması görevin gereğidir; E şıkkı ise şüpheliyi yakalamak yerine sadece gözlemleyip kolluğa bildirmeyi gerektirir, ancak doğrudan yakalama yetkisi de yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri olay yerini korumalı ve kolluğu haberdar etmelidir; delil toplama veya şüpheli yakalama yetkisi sadece polis ve jandarmaya aittir.