89. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile meslek bilgisi kitaplarında, devriye öncesi hazırlık süreçleri; fiziksel, teknik, psikolojik ve zihinsel hazırlık olarak dört temel başlık altında tanımlanmıştır. "Sosyolojik hazırlık" ise bu mevzuatta ve resmi müfredatta yer alan bir devriye hazırlık aşaması değildir; dolayısıyla doğru olmayan ifadeyi işaretlemek gerekir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, görevin etkin ve güvenli yürütülmesi için kanunen ve meslek kurallarınca zorunlu kılınan temel hazırlık türleridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi devriye öncesi mutlaka fiziksel, teknik, psikolojik ve zihinsel hazırlık yapmalı, "sosyolojik hazırlık" gibi resmi olmayan bir kavramı kullanmamalıdır.

Doğru cevap C şıkkı olan Radyodur. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin devriye görevinde kullanabileceği araç ve gereçler arasında radyo bulunmamaktadır; görevliler iletişim için telsiz kullanır. Radyo, genellikle sabit istasyonlarda kullanılan ve özel güvenlik görevlisinin omuzunda taşıyabileceği bir iletişim cihazı değildir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Cop, B) Kelepçe ve E) El feneri, 5188 sayılı Kanun ve yönetmeliklerde özel güvenlik görevlisine verilen ve devriye görevinde kullanılması zorunlu olan yasal araç gereçlerdir. D) Telsiz ise özel güvenlik görevlisinin iletişim kurması için kanunen izin verilen ve kullanılan bir araçtır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri devriye görevinde sadece 5188 sayılı Kanun ve yönetmeliklerde belirtilen araç ve gereçleri (cop, kelepçe, telsiz, el feneri vb.) kullanabilirler.

Doğru cevap A) Eşkal tespitidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, şahsın değişmeyen, benzemeyen ve tasnif edilebilen fiziksel özelliklerinden (boy, kilo, göz rengi, sakal durumu vb.) faydalanarak şüpheli profilinin belirlenmesi işlemine "Eşkal Tespiti" denir. Bu yöntem, tanık veya mağdurdan alınan sözlü ifadelere dayanarak şüphelinin fiziksel tasvirini oluşturmayı amaçlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı parmak izi, parmak uçlarındaki özel çizgilerin kayda alınmasıdır; C şıkkı kimlik, kişinin resmi belgelerle tanımlanmasıdır; D şıkkı olayın nasıl ve nerede gerçekleştiğini belirlemektir; E şıkkı ise delillerin toplanması ve korunması sürecidir.

Bilinmesi gereken kural: Eşkal tespiti, şüphelinin fiziksel özelliklerini tasnif ederek kimliklendirilmesini sağlayan temel bir özel güvenlik yöntemidir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca "elektronik güvenlik sistemi", elektrik veya elektronik bileşenler kullanarak tehlikeyi algılayan, uyarı veren veya kaydeden otomatik cihazları ifade eder. CCTV, bagaj tarama, iz ve metal detektörleri bu tanıma uyan elektronik sistemlerdir. Ancak "Üst arama (El ile)", insan müdahalesine dayalı fiziksel bir arama yöntemidir; elektronik bir donanım veya otomasyon içermediği için elektronik sistem kategorisine girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, elektrik ve elektronik devreler sayesinde çalışan otomatik güvenlik cihazlarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Elektronik güvenlik sistemleri otomatik algılama yaparken, el ile arama insan gücüne dayalı fiziksel bir yöntemdir.

Doğru cevap B) EDS'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, bagajlarda patlayıcı madde tespit edip alarm veren sistemler Bagaj Kontrol Cihazı olarak tanımlanır ve teknik adlandırması EDS (Explosive Detection System) dir. Bu cihazlar, özel güvenlik görevlilerinin patlayıcı madde taşıma riskini önlemek için kullandığı temel teçhizatlar arasında yer alır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Elektronik geçiş sistemleri sadece giriş-çıkış kontrolü sağlar, patlayıcı tespit etmez. C) Kart kontrollü sistemler kimlik doğrulama amaçlıdır, madde tarama özelliği yoktur. D) Biyometrik sistemler parmak izi veya göz taraması gibi biyolojik verilerle kimlik kontrolü yapar. E) CCTV (Kapalı Devre Televizyon) sadece görüntü kaydı alır, patlayıcı madde algılayamaz.

Bilinmesi gereken kural: Bagajlarda patlayıcı madde tespiti ve alarm verme görevi, 5188 sayılı Kanun kapsamında EDS (Patlayıcı Madde Tespit Sistemi) cihazlarına aittir.

X-Ray cihazlarında metaller, yüksek atom numarasına sahip oldukları için X-ışınlarını en çok soğuran maddelerdir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, bu cihazların kullanımında güvenlik personelinin görüntü yorumlama becerisini zorunlu kılar. Monitörde metallerin mavi renkte görünmesi, cihazın madde yoğunluğuna göre renk kodlaması yapmasından kaynaklanır; bu, özel güvenlik mevzuatı gereği standart bir görüntüleme sonucudur.

Diğer şıkların yanlışlığı: Sarı, kırmızı, beyaz ve kahverengi renkler sırasıyla plastik, cam, su ve organik maddeleri temsil eder; metalleri göstermezler.

Bilinmesi gereken kural: X-Ray monitöründe metaller her zaman mavi, organik maddeler ise turuncu/sarı tonlarda görünür.

Doğru cevap D şıkkıdır çünkü 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin kullandığı metal detektörlerin yalnızca manyetik alan bozulmasıyla metal nesneleri tespit ettiğini, ısı veya ışık algılama yeteneğinin olmadığını açıkça belirtir. Bu cihazlar, TCK ve PVSK hükümlerine uygun olarak sadece metal aramakla görevlidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı doğrudur çünkü ayarlama işlemi teknik olarak kalibrasyon olarak adlandırılır. B şıkkı doğrudur çünkü her iki cihaz da elektromanyetik indüksiyon prensibiyle çalışır. C şıkkı doğrudur çünkü metal algılandığında ses veya ışıkla uyarı verirler. E şıkkı doğrudur çünkü plastik gibi manyetik olmayan maddeleri tespit edemezler.

Bilinmesi gereken kural: Metal detektörler sadece metal nesneleri manyetik alan bozulmasıyla tespit eder; ısı veya ışık algılayamazlar.

Doğru cevap C) Dozimetre'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, X-Ray cihazlarından yayılan iyonize radyasyonun seviyesini ölçmek ve personelin maruz kaldığı dozu takip etmek için Dozimetre kullanılması zorunludur. Bu cihaz, radyasyonun insan sağlığı üzerindeki etkisini belirler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Alkolmetre kan veya nefeste alkol oranını, Dekametre uzunluk ölçümü için, Barometre atmosfer basıncını ve Ampermetre ise elektrik akımını ölçer.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, X-Ray cihazlarının bulunduğu ortamlarda radyasyon dozunu ölçmek ve güvenliğini sağlamak için mutlaka Dozimetre cihazını kullanmalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım konusunda yetkili olduğunu ve TCK'nın "İhmal" suçundan kaçınmak için gerekli müdahaleyi yapmalarını gerektirir. İlk yardım prosedürlerinde solunum değerlendirmesi, Bak-Dinle-Hisset sırasını takip ederek yapılır: Kazazedenin göğüs hareketlerine bakılır, nefes sesleri dinlenir ve yüzüne yaklaşılarak nefes hissedilir. Bu yöntem, solunumun varlığını en hızlı ve doğru şekilde belirler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, prosedürün sıralamasını hatalı vererek solunumun varlığını yanlış veya geç algılamaya neden olur.

Bilinmesi gereken kural: Solunum kontrolü her zaman "Bak, Dinle, Hisset" sırasıyla ve 10 saniyeden fazla sürmeyecek şekilde yapılmalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilk yardım kuralları gereği, kırık tespitinde (sabitlenmede) temel amaç, kırık uçlarının hareket etmesini engelleyerek sinir ve damar hasarını önlemektir. Bu nedenle yaralı bölge hareket ettirilmeden sabit tutulmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, kırığı normal şekline getirmeye çalışmak sinir ve damar yaralanmasına neden olur; B şıkkı, görünen kemik parçalarını temizlemek enfeksiyon riskini artırır; C şıkkı, açık yaraların üzeri mutlaka temiz bir bezle kapatılmalıdır; E şıkkı ise, kırık tespit edilmeden hastaneye götürülmesi, yolculuk sırasında kemiğin daha fazla zarar görmesine yol açar.

Bilinmesi gereken kural: Kırık tespitinde asla kırık yerine müdahale edilmemeli, sadece bölge hareket ettirilmeden sabitlenmelidir.