89. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

5188 sayılı Kanun ve ilk yardım kurallarına göre burkulma, bağların zorlanmasıyla oluşan bir durumdur. Doğru cevap E şıkkıdır çünkü burkulma bölgesine "tampon" (sıcak uygulama veya ısıtma) yapmak kan dolaşımını artırarak şişmeyi ve kanamayı şiddetlendirir; bu kesinlikle uygulanmaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı soğuk uygulama şişmeyi azaltır, B şıkkı bölgeyi yukarı kaldırmak kan akışını düzenler, C şıkkı tıbbi yardım istemek hayati önem taşır ve D şıkkı hareket ettirmemek hasarı önler.

Bilinmesi gereken kural: Burkulma durumunda ilk yardım olarak "RICE" (Dinlenme, Buz, Sıkma, Yükseltme) yöntemi uygulanmalı, bölgeye asla sıcak veya tampon yapılmamalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır çünkü yüksek ateşli havaleler (febril konvülsiyonlar) tıbbi literatüre ve özel güvenlik ilkyardım eğitimine göre genellikle 6 ay ile 5 yaş arası çocuklarda görülür; yaşından büyük çocuklarda nadirdir. Bu durum, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen temel ilkyardım bilgileriyle uyumludur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü ateşli hastalıklar havaleyi tetikleyebilir. C şıkkı doğrudur, vücut ısısı 38°C'yi geçerse havale riski artar. D şıkkı doğrudur, ilkyardım ilkeleri gereği terleme ve ısı kaybı için giysiler çıkarılmalıdır. E şıkkı doğrudur, ılık duş vücut ısısını düşürmek için uygulanır.

Bilinmesi gereken kural: Yüksek ateşli havaleler 6 ay ile 5 yaş arası çocuklarda görülür, yaşlı çocuklarda nadirdir ve ilkyardım sırasında giysiler çıkarılıp ılık duş verilmelidir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi tıbbi müdahale yetkisine sahip değildir. Epilepsi krizi genellikle kendiliğinden 1-3 dakika içinde sona erer; görevli sadece hastayı yaralanmalardan koruyarak krizin bitmesini beklemeli ve gerekirse 112'yi aramalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı çene ve elleri açmaya çalışmak hastaya zarar verir; C şıkkı koklatılan maddeler solunum yolu tıkanıklığına neden olabilir; D şıkkı şok pozisyonu kriz anında uygulanmaz; E şıkkı hastayı bağlamak krizi uzatır ve yaralanma riskini artırır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi epilepsi krizinde tıbbi müdahale yapamaz, sadece hastayı güvenli bir alana alıp krizin kendiliğinden bitmesini beklemelidir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım ve acil müdahale eğitimlerinde öğrendiği temel bir tekniktir. Rentek manevrası, araç gibi dar bir alanda bulunan ve omurilik yaralanması şüphesi olan yaralının, omuriliğine zarar vermeden güvenli bir şekilde dışarı çıkarılmasını sağlayan özel bir taşıma yöntemidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı sedye taşıma yöntemini tanımlar, C şıkkı genel bir acil taşıma tanımını yapar, D şıkkı yaralının sedyeye alınma tekniğini ifade eder, E şıkkı ise hava yolu açma manevrasını anlatır; bunların hiçbiri araç içi omurilik koruma tekniğini tanımlamaz.

Bilinmesi gereken kural: Rentek manevrası, dar alanlarda omurilik yaralanması şüphesi olan yaralının omuriliğine zarar vermeden araçtan çıkarılmasında kullanılan özel bir tekniktir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin tıbbi müdahale yetkisinin olmadığını, sadece ilk yardım yaparak durumu stabilize etmesini ve derhal sağlık kuruluşuna haber vermesini öngörür. Genel zehirlenme belirtileri; sindirim sistemi (bulantı, ishal, karın ağrısı) ve solunum sistemi (nefes darlığı) bozuklukları ile ortaya çıkar. Ancak "deride içi su dolu kabarcıklar" (E şıkkı), zehirlenme değil, alerjik reaksiyon, böcek sokması veya bazı cilt hastalıklarının belirtisidir. Özel güvenlik görevlisi, zehirlenme şüphesinde bu cilt bulgusunu görmezden gelip diğer sistemik belirtilere odaklanmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, zehirlenmenin sindirim ve solunum sistemine verdiği zararın klasik ve yaygın belirtileridir.

Bilinmesi gereken kural: Genel zehirlenmede ciltte su dolu kabarcık oluşmaz; bu durum alerji veya cilt hastalığı belirtisidir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Kanunu ve ilk yardım kuralları gereği, acil taşıma teknikleri sadece yaralının hayati tehlikesi olan veya süregelen bir tehlike (yangın, patlama, çökme riski vb.) nedeniyle olay yerinde beklenemeyecek durumlarda uygulanır. Tehlike ortadan kalkana kadar yaralıyı hareket ettirmemek esastır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Kanama varsa öncelikle durdurulmalı, tehlike yoksa taşınmamalıdır. C) Koma pozisyonu, solunum yolu açıklığı sağlanmak için uygulanır, acil taşıma gerektirmez. D) Kırık varsa hareket ettirilmemeli, sabitlenmelidir. E) Solunum ve dolaşım varsa acil taşıma şartı oluşmamıştır.

Bilinmesi gereken kural: Acil taşıma, sadece olay yerindeki süregelen tehlike nedeniyle yaralıyı hemen uzaklaştırmak zorunluluğu doğduğunda uygulanır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilk yardım ve acil müdahale konularında temel tıbbi bilgileri edinmesini zorunlu kılar. Soruda sorulan "sağlıklı çocuk" tanımı genellikle 1-8 yaş arası çocukları kapsar; bu yaş grubunda normal nabız aralığı 100-120 atım/dakika olarak kabul edilir. Bu bilgi, özel güvenlik görevlisinin acil durumlarda (örneğin çocuklarda kalp durması veya şok) doğru müdahaleyi yapabilmesi için hayati önem taşır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı (40-60) yetişkinlerdeki dinlenme nabzını, B şıkkı (60-80) ve C şıkkı (80-100) ise ergen veya yetişkin aralığını temsil ederken, E şıkkı (140-180) ise çocuklarda normal olmayan yüksek bir nabız değeridir.

Bilinmesi gereken kural: 1-8 yaş arası sağlıklı çocuklarda normal nabız aralığı 100-120 atım/dakikadır.

Doğru cevap E) Bayılma'dır. 5188 sayılı Kanun ve tıbbi literatürde, kısa süreli, yüzeysel ve geçici bilinç kaybı tanımı bayılma (senkop) ile örtüşür. Koma (A) ise uzun süreli ve derin bilinç kaybıdır; baş dönmesi (B) bilinç kaybı değil, dengesizlik hissidir. Sıcak çarpması (C) ve kalp krizi (D) bilinç kaybına yol açabilen hastalık veya durumlar olup, bilinç kaybının kendisi için kullanılan tıbbi terim değildir.

Bilinmesi gereken kural: Bayılma, kısa süreli ve geçici bir bilinç kaybı türüdür; koma ise uzun süreli ve derin bir bilinç bozukluğudur.

Doğru cevap C) Asetilen'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin yangın söndürme ekipmanlarını doğru tanıması ve kullanması zorunludur. Asetilen, oksijenle karıştırıldığında çok yüksek ısı üreten ve patlayıcı bir gazdır; bu nedenle yangın söndürücü madde olarak değil, kaynak ve kesim işlemlerinde kullanılır. Köpük, kum, kuru kimyevi toz ve karbondioksit ise yangının türüne göre söndürmede kullanılan standart maddelerdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Köpük, B) Kum, D) Kuru Kimyevi Toz ve E) Karbondioksit, yangın söndürme işleminde kullanılan meşru ve yaygın maddelerdir.

Bilinmesi gereken kural: Asetilen bir söndürücü değil, yüksek ısı ve patlama riski taşıyan bir yakıt gazıdır.

5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre yangın, ısı, duman, zehirli gazlar (kimyasal), patlama riski ve yapıların çökmesi gibi doğrudan tehlikeler oluşturur. "Su tehlikesi" ise yangın söndürme işlemi sırasında kullanılan bir yöntemdir; yangının kendisinden kaynaklanan bir tehlike türü değildir. Bu nedenle D şıkkı doğru cevaptır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı yangın sırasında açığa çıkan zehirli gazları ifade eder, B şıkkı yanıcı maddelerin patlama riskini, C şıkkı yangının yapıyı zayıflatarak çökmesine neden olmasını, E şıkkı ise yangının temel özelliği olan yüksek ısıyı doğru tanımlar.

Bilinmesi gereken kural: Yangın tehlikeleri yangının doğrudan etkileridir; su ise yangını söndürmek için kullanılan bir araçtır, tehlike kaynağı değildir.