90. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 15. bölüm

Doğru cevap B) Tavanda'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri yangın ve gaz kaçaklarında ilk müdahaleyi yaparken fiziksel özelliklere hakim olmalıdır. Doğalgazın ana bileşeni olan metan, havadan daha hafif olduğu için kaçak durumunda kapalı alanlarda yukarıya doğru yükselir ve en üst noktada olan tavanda birikir. Bu durum, TCK ve CMK'daki acil durum müdahale prosedürlerinde de dikkate alınan temel bir fiziksel kuraldır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve C şıkları, gazın havadan ağır olduğu durumlarda (örneğin LPG) geçerli olsa da doğalgaz için hatalıdır; D şıkkı gazın sürekli hareket halinde olduğu ve yerçekimi etkisiyle yukarı kaçtığı gerçeğini yansıtmaz; E şıkkı ise gazın suda çözünüp birikmesi gibi fiziksel olarak imkansız bir durumu öne sürer.

Bilinmesi gereken kural: Doğalgaz havadan hafif olduğu için kapalı ortamlarda birikim her zaman tavanda gerçekleşir.

Doğru cevap A) Yavaş yanma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin yangınla mücadele eğitiminde temel bilgi olarak işlenen bu konu, yangının türlerini ayırt etmeyi gerektirir. Yavaş yanma; ısı, ışık ve alev görülmeksizin gerçekleşen, genellikle korlaşma şeklinde ilerleyen bir yanma türüdür. Bu durum, yangın söndürme yöntemlerinin belirlenmesinde kritik bir rol oynar.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı (Kendi kendine yanma) ısı ve ışık üretir; C şıkkı (Hızlı yanma) alev ve ışık içerir; D şıkkı (Parlama ve patlama) şiddetli ısı ve ışık yayar; E şıkkı (Oksijensiz yanma) ise teorik olarak bu tür yanmalar da ısı ve ışık üretir.

Bilinmesi gereken kural: Yavaş yanma, alev ve ışık görülmeyen tek yanma türüdür ve yangınla mücadelede erken müdahale için temel tanımlardan biridir.

Doğru cevap C) 110'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri acil durumlarda yetkili mercilere (İtfaiye, Polis, Ambulans) derhal haber vermekle yükümlüdür. 110 numarası, yangın ve kurtarma hizmetleri için kullanılan resmi acil çağrı numarasıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı (112) tıbbi acil durumlar için, B şıkkı (155) polis acil çağrı hattı için, D şıkkı (122) ve E şıkkı (153) ise yangın veya polis için kullanılan resmi numaralar değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, yangın, polis ve sağlık acil durumlarında sırasıyla 110, 155 ve 112 numaralarını kullanmak zorundadır.

Doğru cevap A) Madde bağımlısı'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu ve uyarıcı madde bağımlısı olmaması gerektiğini açıkça hükme bağlar. Sorudaki tanımlama; maddeye karşı şiddetli istek, dozu artırma ihtiyacı ve madde bulamadığında yaşanan fiziki/psikolojik tepkilerdir. Bu belirtiler, 5188 sayılı Kanun'daki "madde bağımlısı" tanımına birebir uymaktadır. Özel güvenlik görevlisi olmak için bu tanıma uyan kişilerin mesleği yapması yasaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı sadece maddenin kendisini ifade eder; C şıkkı tolerans, dozun artma ihtiyacını tanımlar ancak bağımlılık sendromunu değil; D şıkkı yoksunluk, madde alınamadığı anki durumu tanımlar; E şıkkı ise suç işleyen kişiyi tanımlar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olmak için 5188 sayılı Kanun'a göre madde bağımlısı olmamak şarttır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili mevzuata göre, özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu madde tanımı ve sınıflandırması konusunda bilgi sahibi olması gerekir. Captagon, sentetik olarak laboratuvar ortamında üretilen bir uyuşturucu maddedir; doğal bitkilerden elde edilmez. Bu nedenle "doğal kaynaklı" tanımına uymaz. Diğer şıklar ise bitkisel kökenlidir: Esrar kenevir bitkisinden, Afyon haşhaş bitkisinden, Kokain kokain bitkisinin yapraklarından ve Morfin ise yine haşhaş bitkisinden elde edilen doğal veya yarı sentetik türevlerdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, bitkisel kaynaklı doğal veya yarı sentetik uyuşturucu maddelerdir.

Bilinmesi gereken kural: Sentetik uyuşturucular laboratuvarda üretilirken, doğal uyuşturucular bitkilerden elde edilir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin görevini etkin yerine getirebilmesi için karşılıklı iletişim kurmasını şart koşar. Etkin iletişim, mesajın gönderilip geri bildirim alınmasıyla gerçekleşen iki yönlü bir süreçtir; tek yönlü iletişim ise geri bildirim olmadığı için iletişimi tamamlamaz ve yanlış anlaşılmalara yol açar.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) İletişimin tanımı doğru olup, yazılı, sözlü ve sözsüz yolları kapsar. B) İletişim, bilgi ve mesajların iletilmesi ve değişimini tanımlayan doğru bir ifadedir. C) İletişim sürecinde gönderici, alıcı, mesaj ve geri bildirim unsurları doğru belirtilmiştir. D) Bilgi üretimi, yorumlanması ve aktarılması iletişimin temel işlevlerini doğru yansıtır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görevi sırasında tek taraflı emir vermek yerine karşılıklı iletişim kurarak durumu netleştirmeli ve geri bildirim almalıdır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin kurum içinde etkili iletişim ve sosyal ilişkiler kurmasını zorunlu kılar. İletişim kopukluğu ve sosyal ilişkilerin zayıf olması, çalışanlar arasında güven ve bağlılık hissini yok eder; bu durumda "Kurumsal aidiyetin güçlenmesi" beklenmez, aksine zayıflar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, iletişim eksikliği verimliliği düşürür; B şıkkı, iletişim kopukluğu disiplinsizliği artırır; C şıkkı, zayıf ilişkiler örgütsel bağları azaltır; D şıkkı, iletişim sorunları iş kalitesini düşürür.

Bilinmesi gereken kural: İyi iletişim ve sosyal ilişkiler, kurumsal aidiyeti güçlendirir; bunların yokluğu bağlılığı zayıflatır.

Doğru cevap C) Önyargı'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, görevlilerin tarafsız olmasını ve olayı tüm yönleriyle incelemeden karar vermemesini emreder. Konunun tamamını dinlemeden bir tarafı önceden haklı bulmak, objektifliği bozan ve görevin gereği olan "adil davranma" ilkesine aykırı olan önyargıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Empati, karşı tarafın duygularını anlama çabasıdır; B) Sempati, birine karşı duyulan içsel ilgi ve yakınlıktır; D) Etkileşim, taraflar arasındaki karşılıklı etkileşim sürecidir; E) İletişim ise bilgi alışverişi yöntemidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olayı tüm detaylarıyla dinlemeden ve tarafsız kalmadan asla yargıya varmamalıdır.

Doğru cevap A) Gazete'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, özel güvenlik görevlilerinin görevlerini yürütürken kitle iletişim araçlarını kullanma yetkileri ve sınırları belirtilmiştir. Gazete, radyo, televizyon ve internet gibi araçlar, tek bir kaynaktan çok sayıda alıcıya bilgi aktarabilen kitle iletişim araçlarıdır. Özel güvenlik görevlileri, kamuoyunu bilgilendirme veya uyarı yapma amacıyla bu araçları kullanabilirler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: E-posta, mektup, telefon ve faks; birebir veya çok az kişiye gönderilen kişisel iletişim araçlarıdır, kitleye hitap etmezler.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, tek bir alıcıya hitap eden kişisel iletişim araçlarını değil, çok sayıda kişiye bilgi ulaştıran kitle iletişim araçlarını kullanır.

Doğru cevap D'dir. Özel Güvenlik Görevlisi olarak iletişim kurarken, mesajın inandırıcılığını ve etkisini artırmak için güvenilirlik (A), hedefin tanınması (B), ortak değerler (C) ve uygun fiziksel görünüm (E) gibi faktörler gereklidir. Ancak 5188 sayılı Kanun ve meslek etiği kuralları gereği, görevlinin antipatik (itici) davranışlar sergilemesi güveni zedeler, iletişimi koparır ve görevin amacına ters düşer. Bu nedenle antipatik davranışlar inandırıcılığı artırmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı güven oluşturur, B şıkkı iletişimi hedefe uyarlar, C şıkkı ortak zemin yaratır, E şıkkı ise ilk izlenimi olumlu etkiler.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görevini etkili bir şekilde yerine getirebilmek için iletişim kurduğu kişiye karşı saygılı, güvenilir ve profesyonel bir tutum sergilemelidir.