90. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 14. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile meslek bilgisi gereği, özel güvenlik görevlilerinin kullandığı dedektörler; metal, gaz, ısı/duman ve koklama (köpek) gibi fiziksel veya kimyasal algılama araçlarıdır. Ancak "Ses dedektörü" diye bir dedektör türü mevzuatta veya meslek literatüründe yer almaz; ses algılama cihazları (mikrofon, dinleme cihazı) dedektör sınıflandırması içinde değerlendirilmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, özel güvenlikte yaygın olarak kullanılan ve mevzuatça kabul edilen geçerli dedektör türleridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlikte kullanılan dedektörler madde, ısı, gaz veya koku algılayan cihazlardır; ses dedektörü diye bir sınıflandırma bulunmamaktadır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) gereği, kartlı geçiş sistemleri sadece fiziksel erişimi kontrol etmek için kullanılır. Personelin gizli bilgileri dışarı çıkarmasını engellemek veya mahremiyet sağlamak, bu sistemin teknik ve yasal işlevi değildir; bu durum veri gizliliği ve içerik denetimi ile ilgilidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı personelin giriş-çıkışını takip etmek sistemin temel işlevidir. B şıkkı yetkisiz kişilerin girişini engellemek sistemin güvenlik amaçlı temel görevidir. D şıkkı özel birimlere yetkili personelin girmesini sağlamak sistemin erişim kontrolü işlevidir. E şıkkı kontrollü giriş-çıkış sağlamak sistemin genel amaçlarından biridir.

Bilinmesi gereken kural: Kartlı geçiş sistemleri sadece fiziksel alan erişimini denetler, içerik gizliliğini veya veri sızıntısını önleyemez.

Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) sınavında bu soru, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında görevlilerin temel yetkinliklerini ölçer. Doğru cevap C şıkkıdır.

Neden Doğru? İlk yardım, acil tıbbi müdahale gerektiren bir durumdur ve bu müdahaleyi yapabilmek için öncelikle temel tıbbi bilgi ve beceri (A, B, D şıkları) ile güvenli ortam oluşturma (E şıkkı) şarttır. Ancak, özel güvenlik görevlisinin görev tanımı gereği, ilk yardım için gerekli temel malzemeleri (çanta vb.) sürekli yanında taşımak zorunluluğu 5188 sayılı Kanun veya Özel Güvenlik Yönetmeliği'nde bir "ilk yardımcıda bulunması gereken kişisel özellik" olarak tanımlanmamıştır. Malzeme taşımak bir "eylem" veya "donanım" iken, soru "kişisel özellik" sormaktadır. Dolayısıyla C şıkkı, diğerleri gibi bir yetkinlik değil, bir hazırlık maddesidir ve bu bağlamda "olmayan özellik" olarak işaretlenir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A, B, D: İyi iletişim, güven verme, insan anatomisi bilgisi ve güvenliği sağlama, 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre ilk yardım yapacak kişide mutlaka bulunması gereken temel yetkinliklerdir.
• E: Ortam emniyetini sağlamak, TCK ve CMK hükümleri gereği müdahale öncesi zorunlu bir güvenlik ilkesidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisinin ilk yardım yetkinliği, tıbbi bilgi ve güvenlik önlemlerine dayanır; malzeme taşımak ise bir zorunlu özellik değil, durumun gerektirdiği bir hazırlıktır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi ilk yardım konusunda yetkilidir ancak tıbbi müdahale yapamaz. Doğru cevap C'dir; burun kanamasında kanın yutulmasını önlemek ve damarları sıkıştırmak için burun kanatlarına baskı uygulanır. Bu yöntem, kanamanın durması için en etkili ve güvenli ilk yardım uygulamasıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Pampon yapmak, kanın geriye akmasına ve boğulma riskine yol açar. B) Sırtüstü yatırmak kanın yutulmasına neden olur. D) Başın geriye yatırılması kanın boğaza akmasına ve solunum yolu tıkanmasına sebep olur. E) Özel güvenlik görevlisinin ilaç verme yetkisi bulunmamaktadır.

Bilinmesi gereken kural: İlk yardımda kanama durdurmak için kanın yutulmasını önleyecek şekilde burun kanatlarına baskı uygulanmalı, ilaç verilmemeli ve hasta başı geriye yatırılmamalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, dışarı çıkmış organlara (bağırsak gibi) kesinlikle dokunulmaz ve geri itilmez. Bu işlem, organların daha fazla hasar görmesine ve enfeksiyon riskine yol açar. Yaralıyı sakinleştirip, organları temiz, nemli ve geniş bir bezle örtmek, kurumasını önler ve koruma sağlar.

Diğer şıklar neden yanlış? B şıkkı organı geri itmeyi önererek hayati tehlike yaratır; C şıkkı bilinçsiz su vermek mideyi şişirip kusmaya neden olur; D şıkkı bağırsak dışarıda iken yaralıyı yarı yüzükoyun yapmak organlara baskı yapar; E şıkkı ise özel güvenlik görevlisinin ilaç verme yetkisi olmadığını ve ağrı kesicinin tansiyonu düşürebileceğini ihmal eder.

Bilinmesi gereken kural: Dışarı çıkmış organlara asla dokunulmaz, temiz ve nemli bezle örtülür.

Doğru cevap C şıkkıdır (30/2). 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri temel yaşam desteği (TYD) konusunda yetkilendirilmiş ve bu konuda eğitim almışlardır. Türk Kızılhaç ve Avrupa Yeniden Canlandırma Birliği (ERC) kılavuzlarına göre, yetişkinlerde tek veya çift kurtarıcı durumunda dış kalp masajı ile suni solunum oranı 30 basıya 2 solunum olarak belirlenmiştir. Bu oran, kan dolaşımını ve oksijenlenmeyi en etkili şekilde sağlamak için uluslararası standart olarak kabul edilir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı (5/2) çocuklarda veya tek kurtarıcı tarafından yapılan çocuk TYD'inde uygulanır. B şıkkı (10/2) ve D şıkkı (40/2) uluslararası TYD kılavuzlarında yer almayan yanlış oranlardır. E şıkkı (40/3) ise geçerli bir tıbbi standart değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yetişkinlerde temel yaşam desteğinde kalp masajı ve suni solunum oranı 30 basıya 2 solunum olarak uygulanır.

Doğru cevap C şıkkıdır. Tıbbi ve biyolojik literatürde "Dalak sistemi" diye bir sistem bulunmamaktadır. Dalak, dolaşım sisteminin bir parçası olan lenfatik organlardan biridir; ancak tek başına bir "sistem" olarak sınıflandırılmaz. 5188 sayılı Kanun ve özel güvenlik yönetmeliği, meslek bilgisi kapsamında adayların temel insan anatomisi ve acil müdahale bilgilerini bilmesini gerektirir. Bu nedenle, var olmayan bir sistem seçimi hatalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, insan vücudundaki temel ve bilimsel olarak kabul görmüş sistemlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Dalak bir organdır ancak "dalak sistemi" diye bir sistem yoktur; vücuttaki sistemler solunum, dolaşım, sindirim ve sinir sistemidir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, bayılan kişiye su içirmek kesinlikle yasaktır. Bayılma durumunda bilinç kaybı vardır; bu durumda yutma refleksi bozulur ve su içirmek solunum yoluna kaçarak boğulmaya veya zatürreye neden olur. Bu durum TCK ve CMK kapsamında da ihmalkarlık suçuna yol açabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğru bir ilk yardım uygulamasıdır; C şıkkı hayati solunum yolunu açmak için zorunludur; D şıkkı kusma durumunda hava yolunu korumak için gereklidir; E şıkkı dolaşımı engellemeyen giysileri gevşetmek ilke gereğidir.

Bilinmesi gereken kural: Bilinci kapalı veya baygın bir kişiye asla ağızdan sıvı veya yiyecek verilmemeli, solunum yolu açık tutulmalı ve kişi yan yatış pozisyonuna alınmalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım görevi; yaralının hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak, yaşamsal fonksiyonları sürdürmek ve sakatlığı önlemektir. İyileşmeyi geciktirmek, tıbbi ve yasal olarak kesinlikle yasaklanmış bir eylemdir; bu nedenle ilk yardımın amaçları arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları ilk yardımın temel ve yasal amaçlarıdır; E şık ise yaralının durumunun kötüleşmesini önlemeyi hedefler ki bu da doğru bir önceliktir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, ilk yardımda iyileşmeyi geciktiren değil, hayat kurtaran ve durumu kötüleştirmeyen müdahaleleri yapmalıdır.

Doğru cevap B) Sel'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında özel güvenlik görevlilerinin görev tanımları arasında, doğal afetler ve acil durumlar sırasında halkı korumak ve yetkili makamlara bilgi vermek yer alır. Soruda tanımlanan "sürekli yağış veya kar erimesi sonucu oluşan ve zarar veren taşkın su" kavramı, Türk Dil Kurumu ve afet yönetimi mevzuatında açıkça Sel olarak tanımlanmıştır. Özel güvenlik görevlileri, sel baskınlarında tahliye, yol kapatma ve uyarı görevlerini bu tanıma uygun olarak yerine getirir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Deprem yer kabuğundaki sismik hareket sonucu oluşur, su ile ilgisi yoktur. C) Çığ, dağlık alanlarda kar kütlesinin kaymasıdır. D) Heyelan, toprak veya kaya kütlesinin yamaç aşağı kaymasıdır. E) Afet ise sel, deprem gibi tüm doğal ve yapay felaketlerin genel adıdır, spesifik su taşkını değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sel gibi su kaynaklı afetlerde halkı korumak için yetkili makamlara derhal bilgi vermelidir.