90. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 13. bölüm

Doğru cevap E) Rapor'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi görevi sırasında meydana gelen olayları, müdahalelerini ve sonuçlarını yazılı olarak üst makamlara bildirmekle yükümlüdür. Yangın gibi acil bir durumu kontrol altına alıp, yapılan işlemleri resmi olarak kayda geçirmek için hazırlanan yazılı belgenin adı "Rapor"dur.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Mektup, resmi görev bildiriminde kullanılan teknik bir belge türü değildir. B) Çizelge, verilerin tablo halinde sunulduğu bir formattır, olay anlatımı için uygun değildir. C) Not alma, resmi bir bildirim belgesi değil, sadece kişisel hatırlatma yöntemidir. D) Dilekçe, bir istekte bulunmak veya şikayet etmek için kullanılan belgedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görev süresince yaşanan her türlü olayı ve müdahaleyi kanunen "Rapor" ile yazılı olarak üstlerine bildirmelidir.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlilerinin yetkisi sadece şüpheliyi yakalayıp yetkili genel kolluğa (Polis veya Jandarma) teslim etmektir. Savcı, hâkim veya valilik gibi mercilere doğrudan teslimat yapma yetkileri yoktur; bu işlemin tek yasal yolu bağlı bulundukları kolluk birimidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudan savcılara teslimi yasaklar; B şıkkı AVM yönetimi kolluk yetkisine sahip değildir; D şıkkı Valilik idari birimdir, suçlu teslimi için yetkili değildir; E şıkkı ise hâkimler sadece yargı kararı verir, şüpheli teslimi için görevli değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi şüpheliyi yakaladığında derhal bağlı olduğu yetkili genel kolluğa teslim etmek zorundadır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin iletişim ve uyarı amaçlı kullandığı düdük sesleri standartlaştırılmıştır. İki düdük sesi, diğer personeli veya çevreyi bir yere veya bir işleme davet etmek için kullanılan resmi işarettir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı "vukuat yoktur" ifadesi için tek düdük kullanılır; C şıkkı "imdat" için üç düdük veya kesik sesler kullanılır; D şıkkı yoklama için farklı ritimler uygulanır; E şıkkı "vukuat vardır" uyarısı için de tek düdük veya farklı bir kombinasyon kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, acil durum ve rutin işlemler için kanunen belirlenen düdük kodlarını eksiksiz bilmeli ve uygulamalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre, arama kararı verme yetkisi sadece yargı mercii olan Sulh Ceza Hakimi, Cumhuriyet Savcısı veya kolluk amirlerine aittir. Özel güvenlik görevlisi, kanunlarda belirtilen istisnai haller dışında (örneğin şüphelinin yakalanması veya delillerin imha edilmemesi için) arama kararı veremez; bu yetki sadece "kurum yetkilisi"ne tanınmamıştır. Dolayısıyla E şıkkı, arama kararı verme yetkisine sahip olmayan tek seçenektir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları, 5188 sayılı Kanun ve CMK hükümlerine göre arama kararı verebilen yetkili mercilerdir. D şıkkı ise CMK'ya göre arama kararı verebilen yargı merciidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin arama kararı verme yetkisi yoktur; bu yetki sadece yargı ve kolluk makamlarına aittir.

Doğru cevap A) Açıklama'dır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre, tutanağın zorunlu bölümleri; Başlık, Giriş, Tarih ve Saat, Sonuç ve İmza'dır. "Açıklama" ifadesi, tutanak formatında ayrı bir bölüm başlığı olarak yasal olarak yer almaz; olayın anlatımı "Giriş" veya "Sonuç" bölümlerinin içinde yer alır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, tutanağın yasal olarak zorunlu olan temel bölümleridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik tutanağı hazırlarken yasal olarak zorunlu olan bölümler Başlık, Giriş, Tarih-Saat, Sonuç ve İmza'dır; "Açıklama" ayrı bir bölüm değildir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve CMK hükümlerine göre, özel güvenlik görevlisi tarafından düzenlenen yakalama tutanağında; yakalama zamanı, yeri, nedeni ve delillerin belirtilmesi zorunludur. Ancak "eşgal bilgileri" (fiziksel özellikler) tutanağın zorunlu unsurları arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B, C, D ve E şıkları, yakalama eyleminin hukuki geçerliliği ve delil niteliği taşıması için tutanağın mutlaka içermesi gereken temel unsurlardır.

Bilinmesi gereken kural: Yakalama tutanağında zaman, yer, neden ve deliller yazılmalıdır; eşgal bilgileri zorunlu değildir.

Doğru cevap A) Olay yeridir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, suçun işlendiği yer ve delillerin bulunduğu dinamik bölgeye "olay yeri" denir. Özel güvenlik görevlisi, olay yelini korumak ve yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B) Görev yeri, görevlinin rutin olarak çalıştığı sabit bölgedir. C) Nokta, genel bir coğrafi referans noktasıdır, hukuki bir tanımlama değildir. D) Nöbet yeri, nöbet tutulan belirli bir konumu ifade eder. E) Kontrol yeri, güvenlik kontrolü yapılan giriş veya çıkış noktalarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Suçun işlendiği yer ve delillerin bulunduğu dinamik bölgeye hukuki olarak "olay yeri" denir ve görevlinin ilk görevi burayı korumaktır.

Doğru cevap E'dir. Biometrik cihazlar, bireyin fiziksel veya davranışsal özelliklerini ölçerek kimlik doğrulama yapar. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında biyometrik veriler; parmak izi, ses, retina ve yüz tanımlama gibi vücuttan kaynaklanan kalıcı özelliklerdir. Ayakkabı izi ise bir kişinin yürüme tarzından veya ayakkabı modelinden kaynaklanan geçici bir izdir; biyometrik kimlik doğrulama sistemlerinde kullanılmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, 5188 sayılı Kanun ve uluslararası standartlarda kabul edilen biyometrik verilerdir.

Bilinmesi gereken kural: Biometrik kimlik doğrulama, kişiye ait kalıcı fiziksel veya davranışsal özellikleri (parmak, ses, göz) kullanır; ayakkabı izi gibi geçici izler biyometrik veri değildir.

X-ray cihazlarında renkler, malzemenin yoğunluğuna göre belirlenir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, güvenlik görevlilerinin bu cihazları doğru yorumlayarak tehlikeli maddeleri tespit etmesini zorunlu kılar. Mavi renk, malzemenin yoğunluğunun orta düzeyde olduğunu gösterir; bu da genellikle demir, çelik gibi metalleri ifade eder. Bu nedenle D şıkkı doğrudur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A ve B şıkları (kağıt, tekstil) düşük yoğunluklu olduğu için yeşil veya sarı, C şıkkı (alüminyum) orta-yüksek yoğunluklu olduğu için genellikle turuncu veya sarı, E şıkkı (gıda) ise düşük yoğunluklu olduğu için yeşil tonlarında görünür.

Bilinmesi gereken kural: X-ray ekranında mavi renk, demir veya çelik gibi orta yoğunluklu metalleri gösterir.

CCTV, "Closed Circuit Television" ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçe karşılığı Kapalı Devre Televizyon sistemidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile ilgili yönetmelikler, güvenlik görevlilerinin bu sistemleri izleyerek olayları tespit etme ve kaydetme yükümlülüğünü düzenler. Bu sistem, görüntülerin sadece belirli ve kapalı bir alanda (örneğin güvenlik odası monitörlerinde) izlenmesini sağlar; halka açık yayına kapalıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı sistemin teknik adını vermez, C şıkkı "açık devre" ifadesi yanlış bir çeviri yapar, D şıkkı canlı yayın sistemlerini tanımlar, E şıkkı ise sadece renk teknolojisine odaklanır.

Bilinmesi gereken kural: CCTV, görüntülerin sadece yetkili kişilerin izleyebileceği kapalı devreli bir güvenlik izleme sistemidir.