90. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap D) İlk yardım'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin görev tanımı arasında "olay yerinde hayat kurtarma ve durumu kötüleşmeyi önleme" amacıyla ilaçsız müdahale yapma yetkisi bulunur. Bu tanıma tam olarak uyan uygulama İlk Yardım'dır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) İlk değerlendirme, müdahale değil, yaralının durumunu tespit etme aşamasıdır. B) Acil yardım, profesyonel sağlık ekiplerinin müdahalesidir, ilaçsız temel müdahale tanımı değildir. C) Entübasyon, tıbbi bir işlem olup ilaç ve cihaz gerektirir, temel ilk yardım kapsamı dışındadır. E) İleri yaşam desteği, ileri tıbbi ekipman ve ilaç gerektiren bir süreçtir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olay yerinde sadece ilaçsız ve basit yöntemlerle hayat kurtarmayı veya durumu kötüleşmeyi önlemeyi amaçlayan ilk yardım yapabilir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi yangın ve patlama riski taşıyan durumlarda (gaz kokusu gibi) en temel görevi can ve mal güvenliğini sağlamak ve yangın riskini ortadan kaldırmaktır. Gaz kokusu durumunda elektrik anahtarları veya lambalar kapatılırken oluşabilecek kıvılcım, patlama riskini doğrudan tetikleyebilir. Bu nedenle, yangın ve patlama riski olan durumlarda elektrik cihazlarını veya lambaları kapatmamalı, aksine ortamı havalandırarak gazı tahliye etmeli ve yetkili mercilere (itfaiye, polis) haber vermelidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğru bir müdahale olduğu için "yapılmaması gereken" sorusuna uymaz; B ve C şıkları gazın yoğunluğuna göre doğru tahliye yöntemlerini ifade eder; E şıkkı ise yangın riskini azaltmak için yapılması gereken doğru bir işlemdir.

Bilinmesi gereken kural: Gaz kokusu alan ortamda elektrik anahtarlarına dokunulmamalı ve kıvılcım çıkaran hiçbir işlem yapılmamalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve yangınla mücadele ilkelerine göre yangın söndürme prensipleri; soğutma, boğma ve engellemedir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Neden Doğru? Yangın söndürme işlemi, yangının oluşması için gerekli olan üçlü (ısı, yakıcı madde, oksijen) unsurlarından birini veya hepsini ortadan kaldırmayı hedefler. Soğutma (ısıyı azaltma), Boğma (oksijeni kesme) ve Engelleme (yakıcı maddenin yayılmasını veya yanma zincirinin devam etmesini durdurma) temel yöntemlerdir. Bu üçü de 5188 sayılı Kanun kapsamında özel güvenlik görevlilerinin yangınla mücadele eğitiminde öğretilen ve uygulamadaki temel prensiplerdir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? A, B ve C şıkları, yangın söndürme prensiplerini eksik veya yanlış kombinasyonlarla sunarak üç temel yöntemin tamamını kapsamadığı için hatalıdır. D şıkkı ise "Boğma" yöntemini dışlayarak yangınla mücadelede kritik olan oksijen kesme yöntemini göz ardı etmiştir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürmede ısıyı azaltmak, oksijeni kesmek ve yakıcı maddeyi engellemek temel prensiplerdir.

Doğru cevap B şıkkıdır. Yangınlarda can kayıplarının en büyük nedeni, yanma sonucu oluşan Karbonmonoksit (CO) gazıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Güvenlik Görevlileri Kanunu ile ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin yangın anında can güvenliğini sağlama ve tahliye etme yükümlülüğünü belirtir. CO gazı, oksijenin yerini alarak kanın oksijen taşıma kapasitesini felç eder; bu durum 5188 sayılı kanunun koruma amaçlı görev tanımına aykırı bir tehlike oluşturur ve TCK'da belirtilen "ihmal" suçuna yol açabilecek ölümcül bir faktördür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Oksijen (A) yanmayı destekler ancak doğrudan zehirli değildir; Karbondioksit (C) boğucu olsa da CO kadar hızlı ölümcül değildir; Azot (D) ve Su (E) ise yangın zehiri değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yangınlarda ölümcül olan asla ateş veya sıcaklık değil, görünmez ve kokusuz olan Karbonmonoksit gazıdır.

Doğru cevap E) Yeşil'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, yangın söndürme cihazlarının periyodik kontrollerinde manometre ibresinin yeşil bölgede olması cihazın basınç değerinin normal ve kullanıma hazır olduğunu gösterir. Bu, yangın anında cihazın etkili çalışması için yasal bir zorunluluktur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Sarı bölge basınç çok yüksek, kırmızı bölge basınç çok düşük, lacivert ve beyaz renkler ise yangın söndürme cihazı manometrelerinde standart olarak kullanılmaz.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme cihazı manometresi yeşil bölgede değilse cihaz kullanılamaz ve derhal müdahale edilmelidir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, elektrik panoları ve bilgi işlem odaları gibi hassas cihazların bulunduğu yerlerde yangın söndürürken cihazlara zarar vermemek ve iletkenlik riskini ortadan kaldırmak gerekir. Halokarbon gazlı söndürücüler, elektrik akımını iletmez ve cihazları ıslatmadığı veya kirlenmeye uğratmadığı için bu alanlarda kullanılması zorunludur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı (Sulu tip) iletken olduğu için elektrik çarpma riski yaratır; C şıkkı (Köpüklü tip) de iletkenlik özelliği taşıdığından elektrikli cihazlarda kullanılmaz; D ve E şıklarındaki tozlu söndürücüler ise cihazların içine girerek mekanik hasar verir ve temizlenmesi çok zordur.

Bilinmesi gereken kural: Elektrikli ve hassas cihazların bulunduğu yerlerde yangın söndürürken iletken olmayan ve cihazlara zarar vermeyen Halokarbon gazlı söndürücüler kullanılmalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve yangın yönetmeliklerine göre, yanabilen hafif metallerin (alüminyum, magnezyum, sodyum vb.) oluşturduğu yangınlar D Sınıfı yangın olarak tanımlanır. Bu tür yangınlarda su veya köpük gibi maddeler kullanıldığında şiddetli reaksiyon oluşarak yangın büyüyebilir; bu nedenle özel tozlu söndürme cihazları gerekir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı katı maddeler, B şıkkı sıvı maddeler, C şıkkı gazlar, E şıkkı ise mutfak yağları için geçerlidir.

Bilinmesi gereken kural: Hafif metallerin yangınları D sınıfıdır ve su ile söndürülmemelidir.

Doğru cevap B) Dedektör'dür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin görev alanlarında yangın riskini erken aşamada tespit etmesi ve önlem alması gerekir. Dedektörler; ısı, duman veya alev gibi yangın belirtilerini algılayarak otomatik olarak uyarı veren cihazlardır. Bu cihazlar, yangın söndürme sistemlerini tetikleyerek veya görevliyi uyararak can ve mal kaybını önler.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Yangın butonu, yangın olduğunu manuel olarak bildirmek için kullanılan bir düğmedir; siren, yangın uyarı sesini çıkaran bir cihazdır; sprinkler, yangını söndürmek için su püskürten bir söndürme sistemidir; yangın dolabı ise yangın tüpü ve hortuklarını barındıran bir depolama ünitesidir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın dedektörleri, yangın belirtilerini algılayarak erken uyarı sağlayan ve 5188 sayılı Kanun kapsamında güvenlik önlemlerinin temelini oluşturan otomatik algılama cihazlarıdır.

Doğru cevap B şıkkı olan Eroin'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, görevlilerin uyuşturucu madde etkisi altında olmamasını kesin olarak yasaklar. Eroin, merkezi sinir sistemini baskılayarak uyuşturma, solunumu yavaşlatma ve bilinç kaybına yol açan bir "uyuşturucu" (depressan) sınıfıdır. Bu etki, özel güvenlik görevlisinin reflekslerini ve karar verme yetisini felç eder.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Kokain, Crack ve Ecstasy merkezi sinir sistemini uyararak (stimülan) aşırı hareketlilik ve çarpıntı yapar; Captagon ise güçlü bir uyarıcıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görev süresince merkezi sinir sistemini yavaşlatan veya uyaran her türlü uyuşturucu ve uyarıcı maddeden uzak durmak zorundadır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, madde bağımlılığının fiziksel belirtileri (damar iltihabı, iğne izleri, gözaltı morlukları) ile psikolojik belirtiler (karamsarlık, depresyon) birbirinden açıkça ayrılır. Soru, fiziksel olmayanı sorduğu için karakter yapısı değişimi doğru cevaptır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları iğne izleri ve damar hasarı gibi somut fiziksel lezyonları; C şık ise kaşıntı hissi gibi bedensel bir tepkiyi ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Madde bağımlılığında gözlemlenen karamsarlık ve depresyon psikolojik bir durumdur, fiziksel bir belirti değildir.