90. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, olay yerinde yetkili olanlar; suçlu veya şüpheliyi yakalayan özel güvenlik görevlisi, olayı inceleyen kolluk kuvvetleri (savcı, soruşturma ekibi, olay yeri inceleme ekibi) ve acil müdahaleyi sağlayan ilk yardım ekibidir. Basın mensupları ise sadece habercilik yapar; olay yerinde hukuki bir sorumluluk veya yetki alanı bulunmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, 5188 sayılı Kanun ve CMK hükümlerine göre olay yerinde hukuki sorumluluk ve yetki sahibi olan resmi kurumlardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olay yerinde sadece kolluk ve acil müdahale ekiplerine yardımcı olur; basın mensuplarına hukuki yetki veya sorumluluk devredilmez.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, radyasyonlu ortamlarda görev yapan özel güvenlik görevlilerinin maruz kaldığı radyasyon dozunu ölçmek ve denetlemek, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'nun (TAEK) yetki ve sorumluluğundadır. TAEK, nükleer ve radyasyon güvenliği konularında yetkili tek resmi kurumdur.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Sağlık Bakanlığı ve 112 Acil, radyasyon dozimetresi ölçümü ve izleme yetkisine sahip değildir; En yakın sağlık kuruluşu sadece tıbbi müdahale için çağrılır; Genel kolluk ise radyasyon ölçüm yetkisine sahip değildir.

Bilinmesi gereken kural: Radyasyonlu ortamlarda görev yapan özel güvenlik görevlilerinin maruz kaldığı radyasyon riskini ölçmek ve denetlemek için mutlaka Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'na (TAEK) bilgi verilmelidir.

X-ray cihazlarında renk kodları 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerle belirlenmiştir. Doğru cevap E'dir çünkü IV. madde yanlıştır; kurşun ve kristallerin ekranda koyu siyah yerine turuncu veya koyu kahve tonlarında göründüğü, fosforlu pembe rengin ise genellikle organik maddeler için kullanıldığı mevzuatta belirtilmiştir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları, inorganik maddelerin mavi-siyah, organiklerin turuncu-kahve ve karışımların yeşil gösterilmesi gibi doğru renk kodlarını içerdiği için "yanlış" olarak işaretlenemez.

Bilinmesi gereken kural: X-ray ekranında inorganik maddeler mavi-siyah, organikler turuncu-kahve ve karışımlar yeşil renkte görünür; kurşun ve kristaller ise koyu siyah değil, turuncu tonlarında tespit edilir.

Doğru cevap C) REW'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, güvenlik görevlileri X-ray cihazlarını operasyonel kurallara göre kullanmakla yükümlüdür. "REW" (Rewind), konveyör bandının geriye alınmasını sağlayan fonksiyon tuşudur ve bu işlem, nesnenin yanlış taranması veya bandın sıkışması durumunda acil müdahale için zorunludur. Diğer şıklar yanlış çünkü; A) INORG STRIP organik maddeyi, B) EDGE TRACE kenar izini, D) PSEUDO sahte nesneyi ve E) HI-PEN ise yüksek yoğunluklu maddeyi gösteren analiz renk kodlarıdır; bunlar bandı geri almaz.

Bilinmesi gereken kural: X-ray cihazı operasyonunda bandı geri almak için kullanılan tuş REW'dir ve diğer tuşlar sadece görüntü analiz renklerini ifade eder.

Doğru cevap B'dir. Atardamar kanaması, kanın kalp atımlarıyla uyumlu olarak kesik kesik ve fışkırarak çıkmasıyla karakterizedir; bu durum 5188 sayılı Özel Güvenlik Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerinde belirtilen acil müdahale gerektiren durumlardan biridir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, kanın koyu renkli ve sızarak akmasıyla karakterizedir. C şıkkı, kanın yüzeyden yavaşça süzülmesiyle oluşur. D ve E şıklar ise iç kanama türleridir ve dışarıdan kesik kesik fışkırma göstermez.

Bilinmesi gereken kural: Kalp atımlarıyla uyumlu, kesik kesik ve parlak kırmızı kanama atardamar kanamasıdır ve derhal baskı uygulanmalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. Kalp masajı (CPR) uygulamasında göğüs kemiği, yetişkinlerde göğüs yüksekliğinin 1/3'ü kadar çöktürülmelidir. Bu kural, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmeliklerle doğrudan bağdaşmasa da, özel güvenlik görevlilerinin acil tıbbi müdahale yükümlülüğü çerçevesinde, Türk Kızılayı ve Sağlık Bakanlığı'nın belirlediği uluslararası CPR standartlarına (TCK ve CMK'da yer alan "acil yardım" yükümlülüğü kapsamında) uyması gerektiği için hayati önem taşır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı aşırı basıyı ve organ hasarını, B ve D şıkları yetersiz basıyı, E şıkkı ise fiziksel olarak imkansız ve tehlikeli bir derinliği ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Yetişkinlerde kalp masajı sırasında göğüs kemiği göğüs yüksekliğinin 1/3'ü kadar çöktürülmelidir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen temel ilke gereği, bebeklerde bilinç kontrolü için omuzdan sarsma veya cimcikleme gibi şiddetli hareketler yasaktır; bu durum bebeğin beyin sarsıntısı yaşamasına neden olabilir. Bu nedenle, bebeklerin bilinç durumunu kontrol etmek için topuğuna hafifçe vurmak veya ayak tabanını hafifçe okşamak en güvenli ve doğru yöntemdir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Bebekler henüz adlarını tam olarak işleyemeyebilir ve bu yöntem tek başına yeterli olmayabilir. C) Her iki omuzdan sarsmak bebeklerin boyun ve beyin yapısına zarar verebileceği için kesinlikle yasaktır. D) Omzu cimciklemek bebeklerde acıya neden olabilir ve güvenli bir bilinç kontrolü yöntemi değildir. E) Gözlere ışık tutmak bilinç kontrolünden ziyade pupilla tepkisini kontrol etmek içindir.

Bilinmesi gereken kural: Bebeklerde bilinç kontrolü yaparken asla omuzdan sarsmayın, topuğuna hafifçe vurarak tepki alın.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, sıcak su yanığında en kritik ve acil müdahale, yanık bölgesini hemen 15-20 dakika boyunca ılık akan temiz su ile soğutmaktır. Bu işlem, deri hasarının derinleşmesini engeller ve ağrıyı hafifletir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı kabarcıkları patlatmak enfeksiyon riskini artırır; B, C ve E şıkları ise zeytinyağı, diş macunu ve yoğurt gibi maddeler sürmek, ısıyı hapseder ve enfeksiyon riskini yükseltir.

Bilinmesi gereken kural: Sıcak su yanığında ilk ve en önemli işlem, yanık bölgesini hemen akan temiz su ile soğutmaktır.

Doğru cevap C) Rentek manevrası'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri ilk yardım konusunda yetkili olup, omurilik yaralanması şüphesi olan durumlarda yaralıyı hareket ettirmeden veya omuriliğe zarar vermeden araçtan çıkarmak için Rentek manevrası uygulanır. Bu yöntem, yaralının omurgasını sabit tutarak güvenli bir şekilde dışarı çıkarılmasını sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) İtfaiyeci yöntemi omurilik yaralanması şüphesi olmayan durumlarda kullanılır. B) Altın beşik yöntemi yaralıyı taşımak için kullanılır, araçtan çıkarma tekniği değildir. D) Kaşık tekniği ve E) Köprü tekniği ise omurilik koruması gerektiren acil çıkarma yöntemleri arasında yer almaz.

Bilinmesi gereken kural: Omurilik yaralanması şüphesi olan yaralıyı araçtan çıkarmak için mutlaka Rentek manevrası uygulanmalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) ilk yardım konusunda temel bilgi sahibi olmalı ve hayati tehlike arz eden durumlarda müdahale etmelidir. Nefes alamayan, boğazını tutan ve moraran kişi, solunum yolu tıkanıklığı (Heimlich manevrası) belirtisi gösterir. Bu durumda acil olarak Heimlich manevrası uygulanarak tıkanıklık açılmalı ve solunum sağlanmalıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B) Su içirmek, tıkalı hava yolunda boğulma riskini artırır ve kesinlikle yapılmaz. C) Sırtüstü yatırmak, tıkanıklığı açmaz ve müdahaleyi geciktirir. D) Baş aşağı çevirmek, tıkanıklığı açamaz ve yaralanma riski oluşturur. E) Yüzükoyun yatırmak, hava yolunu tamamen kapatır ve durumu kötüleştirir.

Bilinmesi gereken kural: Solunum yolu tıkanıklığı belirtileri gösteren hastada acil olarak Heimlich manevrası uygulanmalıdır.