92. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri acil durumlarda risk gruplarını tanımalıdır. Yeterli miktarda su tüketenler, dehidrasyon riskinin en düşük olduğu ve sıcak çarpmasına karşı en dirençli gruptur; bu nedenle başlıca risk grubu değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları yaş, kronik hastalık ve fizyolojik gelişim nedeniyle vücut ısı düzenleme mekanizmalarını zayıf olan risk gruplarıdır. C şıkkı ise aşırı zayıf veya obez bireylerin termoregülasyon kapasitesinin bozulmuş olması nedeniyle risk grubundadır.

Bilinmesi gereken kural: Sıcak çarpmasında risk grubu, su tüketimi yetersiz olanlar, kronik hastaları ve yaşlı/çocuklardır; yeterli su alanlar risk dışındadır.

Doğru cevap C) Yanıcı Madde'dir. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre, yanma olayı gerçekleşmesi için gerekli olan üç temel öğeden biri olan ve yanma kapasitesine sahip olan maddeye "yanıcı madde" denir. Yangın teorisi (yanma üçgeni) gereği, bu madde ısı kaynağı ve oksijenle birleşerek yanmayı başlatır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Su, yangını söndürmek için kullanılan bir maddedir; B) Isı, yanmayı başlatan enerji kaynağıdır; D) Yakıcı madde, yangın söndürme cihazlarında kullanılan veya yanmayı destekleyen bir terim olarak tanımlanmaz; E) Karbondioksit ise yanmayı baskılayan bir söndürme gazıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yanma olayı, yanıcı madde, ısı ve oksijenin bir arada bulunmasıyla gerçekleşir.

Doğru cevap A) Metan'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yangın söndürme ve tehlikeli madde müdahalesi konularında temel bilgi sahibi olması gerekir. Metan, oda sıcaklığında ve basıncında gaz halindedir; soruda sorulan "sıvı" yanıcı madde tanımına uymaz. Diğer seçenekler (Gaz yağı, Benzin, Tiner, Fuel-Oil) ise oda sıcaklığında sıvı halde bulunan ve yangın riski taşıyan yanıcı maddelerdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, fiziksel halleri sıvı olan ve 5188 sayılı Kanun kapsamında yangın güvenliği eğitimi gerektiren sıvı yanıcı maddelerdir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın güvenliği eğitiminde, metan gibi gaz halindeki maddeler ile benzin gibi sıvı halindeki maddeler birbirinden fiziksel halleri açısından kesinlikle ayrılmalıdır.

Doğru cevap A) Su'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, akaryakıt yangınlarında su kullanılması kesinlikle yasaktır. Su, akaryakıttan daha ağır olduğu için dibe çöker ve yangını söndürmek yerine akaryakıtı yayarak yangının büyümesine ve patlamaya neden olur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı (Kuru kimyevi toz), C şıkkı (Karbondioksit), D şıkkı (Köpük) ve E şıkkı (Kum), akaryakıt yangınlarını güvenli ve etkili bir şekilde söndürmek için kullanılan onaylı yöntemlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Akaryakıt yangınlarında su kullanmak yangını büyüteceği için kesinlikle yasaktır ve tehlikelidir.

Bu soru, Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) sınavında "Doğa Olayları ve Acil Durum Yönetimi" konusunu ölçen temel bir sorudur. Doğru cevap D) Deprem'dir.

Neden Doğru? 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında özel güvenlik görevlilerinin, afet anında halkı koruma ve tahliye etme görevi vardır. Deprem, yer kabuğundaki kırılmalar sonucu oluşan titreşim dalgalarıdır; bu tanım, 17 Ağustos 1999 depremi sonrası hazırlanan afet yönetimi prosedürlerinde ve TCK'nın "Afet ve Acil Durum" başlıklı bölümlerinde açıkça belirtilen tehlike türüdür. Özel güvenlik görevlisi, deprem anında binayı tahliye edip güvenli alana yönlendirme sorumluluğundadır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Tsunami: Deprem sonucu oluşan dalgaların deniz tabanını sarsarak yarattığı devasa su dalgasıdır, yer yüzeyini doğrudan sarsan titreşim değildir.
• B) Sel: Yağış veya taşkın sonucu oluşan su baskınıdır, yer kabuğu kırılmasıyla ilgili değildir.
• C) Erozyon: Toprağın su veya rüzgarla aşınmasıdır, ani bir titreşim olayı değildir.
• E) Toprak kayması: Eğimli arazide toprağın kaymasıdır, yer kabuğu kırılmasının doğrudan sonucu olan titreşim dalgası tanımı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, deprem anında sarsıntıyı hissetir hissetmez binayı terk edip açık alana gitmelidir.

Doğru cevap B) Yangın'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yangın, yanıcı madde, ısı ve yakıcı maddenin birleşmesiyle oluşan ve kontrol dışına çıkan kimyasal reaksiyon olarak tanımlanır. Bu tanım, yangının sadece bir yanma olayı değil, tehlikeli ve kontrol edilemeyen bir süreç olduğunu vurgular.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Yanma, kontrol altında gerçekleşen genel kimyasal tepkimedir; C) Ateş, yanma olayının görsel ve ısısal sonucudur; D) Yanıcı Madde, reaksiyona giren maddedir; E) Alev ise yanma sırasında görünen parlak kısımdır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın, yanma üçgeninin (yanıcı madde, ısı, yakıcı madde) kontrol dışına çıkmasıyla oluşan tehlikeli olaydır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre, köpüklü söndürücüler elektrik akımı taşıyan cihazlarda (bilgi işlem merkezleri gibi) kullanılmaz. Köpük iletken olduğu için elektrik çarpması riski yaratır ve cihazda kısa devre yaparak yangını büyütebilir. Bu tür yangınlarda sadece CO2 veya kuru kimyevi tozlu söndürücüler kullanılmalıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B, C, D ve E şıkları sırasıyla benzin, motorin, atık yağ ve boya yangınlarını ifade eder; bunlar A sınıfı (katı) veya B sınıfı (sıvı) yangınlardır ve köpük bu sınıflarda etkili ve güvenli bir söndürme yöntemi olarak kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: Elektrik akımı taşıyan cihaz yangınlarında iletkenlik gösteren köpük asla kullanılmamalı, sadece iletken olmayan CO2 veya kuru kimyevi tozlu söndürücüler tercih edilmelidir.

Doğru cevap B) Sel'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında özel güvenlik görevlilerinin görev tanımları arasında, doğal afetler ve acil durumlar sırasında halkı korumak ve yetkili makamlara bilgi vermek yer alır. Soruda tanımlanan "sürekli yağış veya kar erimesi sonucu oluşan ve zarar veren taşkın su" kavramı, Türk Dil Kurumu ve afet yönetimi mevzuatında açıkça Sel olarak tanımlanmıştır. Özel güvenlik görevlileri, sel baskınlarında tahliye, yol kapatma ve uyarı görevlerini bu tanıma uygun olarak yerine getirir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Deprem yer kabuğundaki sismik hareket sonucu oluşur, su ile ilgisi yoktur. C) Çığ, dağlık alanlarda kar kütlesinin kaymasıdır. D) Heyelan, toprak veya kaya kütlesinin yamaç aşağı kaymasıdır. E) Afet ise sel, deprem gibi tüm doğal ve yapay felaketlerin genel adıdır, spesifik su taşkını değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sel gibi su kaynaklı afetlerde halkı korumak için yetkili makamlara derhal bilgi vermelidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve 6219 sayılı Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığını Önleme Kanunu'na göre; esrar, LSD, bonzai ve afyon, insan sağlığını tehdit eden ve yasaklı maddeler listesinde yer alan uyuşturucu veya uyarıcı maddelerdir. Bu maddelerin bulundurulması, ticareti veya kullanımı suç teşkil eder. Ancak kolonya, alkol ve çeşitli kimyasal maddeler içeren bir dezenfektan olup, uyuşturucu madde tanımına girmemektedir. Dolayısıyla özel güvenlik görevlileri, uyuşturucu madde tespitinde bu ayrımı yaparak sadece yasaklı maddelere müdahale etmelidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, 6219 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde açıkça "uyuşturucu madde" olarak tanımlanmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, uyuşturucu madde tespiti yaparken sadece yasaklı maddeleri değil, kolonya gibi yasal ve tıbbi amaçlı ürünleri de ayırt etmelidir.

Doğru cevap D'dir. Madde bağımlılığı olan bireylerde genellikle kişisel hijyen ve bakım ihmal edilir; bu durum 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen "güvenlik görevlisinin mesleki davranış kuralları"na aykırı bir tutarsızlık yaratır. Bağımlılık, kişinin kendi temizliğine özen göstermesini engeller, bu nedenle "özen gösterme" bir davranış değişikliği değil, aksine bağımlılık belirtilerinin yokluğudur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları bağımlılığın sosyal ve ailevi alanlardaki olumsuz etkilerini doğru yansıtırken; E şık, madde etkisiyle oluşan ruh hali dalgalanmalarını tanımlar.

Bilinmesi gereken kural: Madde bağımlılığında kişisel bakım ve temizlik ihmal edilir, özen gösterilmez.