93. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 13. bölüm

5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, Özel Güvenlik Komisyonu kararları oy çokluğu ile alınır. Kanun, komisyonun işleyişinde ve kararlarında basit çoğunluk ilkesini öngörmüş olup, bu durum komisyonun demokratik ve hızlı karar alabilmesini sağlar.

Diğer şıkların yanlışlığı: Oy birliği (B) gerekliliği kanunda yer almaz; 2/3 (C) ve 3/5 (D) çoğunluk oranları özel güvenlik komisyonları için yasal bir zorunluluk değildir; komisyon başkanının tek oyu (E) ise çoğunluk ilkesini yok saydığı için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik komisyonu kararları, kanunen belirlenen basit çoğunlukla yani oy çokluğu ile alınır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik görevlilerinin grev yapma hakkının olmadığını açıkça hükme bağlamıştır. Bu nedenle Çetin'in greve katılma hakkı yoktur; bu durum kamu düzenini ve güvenliğini doğrudan etkileyen bir meslek grubu olduğu için kanunen yasaklanmıştır. Diğer şıklar ise 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca çalışanların temel haklarıdır; sendikaya üye olma, ücret alma, izin kullanma ve işten çıkarılma durumunda nakdi tazminat talep etme hakları saklıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: Sendika üyeliği, ücret, izin ve nakdi tazminat hakları 5188 sayılı Kanun ve İş Kanunu'na göre özel güvenlik görevlilerine tanınan yasal haklardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, 5188 sayılı Kanun gereği grev yapma hakkına sahip değildirler.

5188 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği'ne göre spor müsabakaları, sahne gösterileri, konser, tiyatro gibi sosyal ve kültürel etkinlikler ile siyasi parti kongreleri gibi toplantılarda özel güvenlik görevlileri silahsız görev yapar. Kalabalıkların toplandığı bu etkinliklerde silahlı görev, can güvenliği açısından risk oluşturduğu için yasaklanmıştır.

Alışveriş merkezi bu istisnalar arasında sayılmaz; silah taşıma ve bulundurma yetkisi olan Mert, alışveriş merkezinde silahlı olarak görev yapabilir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun gereği, özel güvenlik görevlisi tabiî afet veya imdat istenmesi gibi acil durumlarda, görev alanındaki işyeri veya konutlara herhangi bir makamdan izin alınmaksızın doğrudan girebilir. Bu hüküm, acil müdahale ihtiyacını ve zaman kaybının önlenmesini amaçlar.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Sözlü talimat, acil durumlarda yasal dayanak oluşturamaz ve gecikmeye yol açar. B) Kolluk amirinin yazılı emri, acil müdahalede beklenemeyecek kadar uzun süreç gerektirir. C) Sulh ceza hâkiminin kararı, olağanüstü durumlarda anında alınabilecek bir prosedür değildir. E) Savcının emri, acil imdat durumlarında yasal olarak gerekli bir ön koşul değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, tabiî afet veya imdat istenmesi halinde, yasal izin beklemeden doğrudan müdahale edebilir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır ve "makul şüphe" durumunda dahi genel kolluk kuvvetleri (Polis, Jandarma, Sahil Güvenlik) görevliler üzerinde özel bir dokunulmazlık tanımaz. Genel kolluk, görevli özel güvenlik görevlisine de diğer bir vatandaş gibi müdahale edebilir; hatta şüpheli kişi özel güvenlik görevlisi ise, kolluk kuvveti onu tutuklayabilir veya gözaltına alabilir. Özel güvenlik, kollukla eşit statüde değildir ve kolluğun emrine tabidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, kolluğun görev süresi veya alanı fark etmeksizin müdahale edebileceğini göstererek yanlıştır; C ve D şıkları, özel güvenlik şirketleri ve işyeri yöneticilerinin kolluğun yetkisini kısıtlayamayacağını unutturur; E şıkkı ise yazılı emir olmaksızın kolluğun acil durumlarda müdahale edebileceğini göz ardı eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, makul şüphe durumunda dahi genel kolluk kuvvetlerinin yetkisine tabidir ve kolluk tarafından diğer vatandaşlar gibi müdahale edilebilir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik izni almadan görevli çalıştırmak suç teşkil eder ve TCK kapsamında cezai müeyyide (hapis veya adli para cezası) gerektirir; bu nedenle idari para cezası değil, adli yaptırım söz konusudur.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Bildirim yükümlülüğünü ihlal etmek Kanun gereği idari para cezasıdır. B) Kimlik kartını başkasına kullandırmak Kanun gereği idari para cezasıdır. C) Hizmet dışı işte çalıştırmak Kanun gereği idari para cezasıdır. D) Denetimde hazır bulunmamak Kanun gereği idari para cezasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik izni almadan görevli çalıştırmak bir suçtur ve idari para cezası değil, TCK hükümlerine göre adli yaptırım uygulanır.

Doğru cevap A) İl Valilikleri'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, alarm izleme merkezleri kurma ve işletme yeterlilik belgesi verme yetkisi doğrudan İl Valiliklerine aittir. Valilikler, başvuru sahiplerinin teknik ve idari yeterliliklerini denetleyerek belgeleri verir.

Diğer şıklar neden yanlış? B) İçişleri Bakanlığı genel politika belirler ancak bireysel belge verme yetkisi valiliklere devredilmiştir. C) Belediyelerin bu konuda yasal yetkisi bulunmamaktadır. D) Savcılıklar sadece suç soruşturmaları yapar, belge verme görevi yoktur. E) Ticaret Odaları ticari kayıtları tutar, güvenlik yeterlilik belgesi vermez.

Bilinmesi gereken kural: Alarm izleme merkezi yeterlilik belgesi alma işlemleri için başvurmanız gereken tek yetkili makam, bağlı bulunduğunuz ilin Valiliği'dir.

Doğru cevap C (15)'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, bir iş yerinde en az 15 özel güvenlik görevlisi çalıştırılıyorsa, bu görevlilerden biri "Özel Güvenlik Sorumlusu" olarak atanmak zorundadır. Bu kural, güvenlik birimlerinin koordinasyonunu ve denetimini sağlamak amacıyla getirilmiştir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B ve D şıkları kanunda belirtilen 15 kişilik asgari sayı eşiğini karşılamadığı için sorumluluk doğurmaz; E şığı ise 15 sayısını aşan bir durum olsa da, sorumluluk atanması için gereken asgari sınır 50 değil 15'tir.

Bilinmesi gereken kural: 15 veya daha fazla özel güvenlik görevlisinin çalıştığı yerlerde mutlaka bir Özel Güvenlik Sorumlusu atanmalıdır.

Doğru cevap D) Tolerans etkisi'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, uyuşturucu bağımlılığında maddenin etkisini hissetmek için miktarı artırma ihtiyacını "tolerans" olarak tanımlar. Bu durum, vücut maddede alıştığı için aynı etkiyi almak için dozajı yükseltmesini ifade eder.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı bağımlılığın başlangıç aşamasını, B şıkkı maddeyi bırakınca ortaya çıkan fiziksel ve ruhsal bozuklukları, C şıkkı ise bağımlılığın ilerlemiş evresindeki psikolojik çöküşü ifade eder; E şıkkı ise maddenin ilk kullanımda yarattığı geçici haz halidir.

Bilinmesi gereken kural: Tolerans, bağımlının maddenin etkisini hissetmek için miktarı artırma isteğidir ve bu durum bağımlılığın derinleştiğinin en belirgin kanıtıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, madde kullanım belirtileri fiziksel, psikolojik ve sosyal olarak sınıflandırılır. "İlgi ve istek kaybı", bireyin sosyal ilişkilerinden uzaklaşması ve işlevselliğini yitirmesi nedeniyle sosyal belirti olarak kabul edilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A ve B şıkları, madde etkisiyle oluşan fiziksel yorgunluk ve konuşma bozukluğu gibi fiziksel belirtilerdir; D ve E şıkları ise gözde kanlanma ve göz bebeği daralması gibi doğrudan fizyolojik belirtilerdir.

Bilinmesi gereken kural: Sosyal belirtiler, madde kullanıcısının toplumla ve çevresiyle kurduğu ilişkilerdeki bozulmayı ifade eder.