93. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 4. bölüm

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve adli tıp kurallarına göre olay yerinde toplanan "kimyasal bulgu"lar, maddenin kimyasal yapısı ve etkisiyle ilgilidir. Uyuşturucu, toksit maddeler, ilaçlar ve atış artıkları (kurşun tozu vb.) kimyasal analiz gerektiren maddelerdir. Ancak kemik parçaları biyolojik ve fiziksel bir bulgudur; kimyasal madde değil, biyolojik kalıntıdır. Bu nedenle kimyasal bulgu sınıflandırmasına girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, kimyasal analizle tespit edilebilen maddeler olduğu için kimyasal bulgu çeşitlerindendir.

Bilinmesi gereken kural: Kimyasal bulgular madde yapısını, biyolojik bulgular ise insan veya hayvan kalıntılarını ifade eder.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca Özel Güvenlik Görevlilerinin (ÖGG) yetkileri sınırlıdır. Suç işlendiğinde şüpheliyi yakalama, suça el koyma ve olay yerini koruma gibi yetkiler ÖGG'ye tanınmıştır. Ancak delil toplama ve olay yerini incelemesi yetkisi, sadece kolluk kuvvetlerine (Polis, Jandarma, Savcılık) aittir. ÖGG, delilleri toplamak yerine bunları kolluğa teslim etmekle yükümlüdür.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Suçüstü halinde yakalama yetkisi kanunen ÖGG'ye verilmiştir. C) Yakalama emri olan kişileri yakalama yetkisi ÖGG'ye tanınmıştır. D) Olay yerini koruma tedbirlerine aykırı davrananları men etme yetkisi ÖGG'ye aittir. E) Suça el koyma ve şüpheliyi yakalama yetkisi ÖGG'ye tanınmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri suçla mücadelede kolluğa yardımcı olur ancak delil toplama ve inceleme yetkisine sahip değildirler.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gereği, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Kişilerin üzerini elle arama yapmak, sadece kolluk kuvvetlerinin (polis, jandarma) ve belirli şartlarda savcılık kararıyla yapabileceği bir işlemdir. Fabrika müdürünün bu emri, 5237 sayılı TCK'nın 148. maddesinde düzenlenen "Kişilerin vücut dokunulmazlığı" suçunu oluşturur. Dolayısıyla emir suç teşkil ettiği için hiçbir şekilde yerine getirilmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, emrin yazılı olması bile yetkiliyi vermez; C şıkkı, suç işleme izni vermez; D ve E şıklarında ise yetkili kim olursa olsun, kanuna aykırı emir yerine getirilemez.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, kanun dışı bir emir verildiğinde emri yerine getirmeme ve durumu derhal yetkili makamlara bildirme yükümlülüğüne sahiptir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Yönetmelik uyarınca, zor kullanma yetkisini kullanabilmek için görevlinin mesleki yeterliliğe sahip olması, yasal yetkisini haiz olması ve zorunluluk ilkesine uygun hareket etmesi gerekir. Bu şartlar, I, III ve IV numaralı maddelerde belirtilen temel gerekliliklerdir.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: A şıkkı, zor kullanmanın yasal dayanağını eksik gösterdiği için; C şıkkı, zorunluluk şartını dışladığı için; D şıkkı, mesleki yeterliliği göz ardı ettiği için; E şıkkı ise tek bir şartı esas alarak diğer yasal gereklilikleri görmezden geldiği için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, zor kullanma yetkisini sadece yasal yetkisi, mesleki yeterliliği ve zorunluluk şartları bir arada gerçekleştiğinde kullanabilir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, güvenlik görevlilerinin görev alanındaki fiziki güvenlik önlemlerini (tel örgü, aydınlatma vb.) kontrol edip, tespit edilen eksiklikleri raporlayarak giderilmesini sağlamak Koruyucu Görevler kapsamına girer. Bu görev, suç işlenmesini önlemeye ve güvenliğin sağlanmasına yönelik önleyici faaliyetlerdir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı planlama ve organizasyonla ilgilidir; B şıkkı personel yönetimi ve idari işleri kapsar; C şıkkı suçun işlenmesinden sonra delil toplama ve tutuklama gibi adli işlemleri ifade eder; E şıkkı ise acil durumlarda yardım çağırma veya ilk yardım yapma gibi eylemlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Fiziki güvenlik önlemlerinin kontrolü ve eksikliklerin raporlanması, suçun işlenmesini önlemeye yönelik koruyucu görevlerin temelidir.

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlilerinin spor müsabakalarındaki yetkileri sınırlıdır. Doğru cevap C şıkkıdır; çünkü özel güvenlik görevlilerinin gözaltına alma yetkisi bulunmamaktadır. Bu yetki sadece 5188 sayılı Kanun'da belirtilen "yakalama" (suçüstü hali) ve 6214 sayılı Kanun ile PVSK kapsamında kolluk kuvvetlerine aittir. Özel güvenlik görevlisi, düzeni bozan kişiyi sadece kolluk birimine teslim edebilir veya olay yerinden uzaklaştırabilir, ancak hukuki bir gözaltı işlemi gerçekleştiremez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı görev tanımına uygun çalışmayı, B şıkkı kollukla işbirliğini ve D şıkkı yasaklı maddelerin kontrolünü doğru görevler olarak tanımlar; E şıkkı ise hakaret bildirimini doğru bir prosedür olarak belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri spor alanlarında düzeni sağlamakla yükümlüdür ancak gözaltı alma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyuşturucu maddelerin tanımını TCK 191. madde ve 5275 sayılı Kanun ile belirlenen listelere göre yapar. Asetik asit, sirkenin ana maddesi olan ve tıpta dezenfektan olarak kullanılan bir kimyasaldır; uyuşturucu veya uyarıcı madde listesine dahil değildir. Diğer şıkların yanlış olma nedeni ise şudur: Eroin, kokain, meskalin ve amfetamin, TCK ve 6219 sayılı Kanunla yasaklanmış, bağımlılık yapan ve uyuşturucu madde sınıflandırmasında yer alan maddelerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görev sırasında sadece yasal listede yer alan uyuşturucu maddeleri tespit etmeli ve diğer kimyasalları (asetik asit gibi) bu kapsamda değerlendirmemelidir.

Özel Güvenlik Görevlisi Murat, görev raporunda sadece nesnel ve somut verileri yazmalıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, görevli gördüklerini, duyduklarını ve kendisine anlatılanları not alabilir; çünkü bunlar olayın gerçeğini yansıtır. Ancak hayal ettikleri (E şıkkı), kişisel varsayımlar ve gerçeğe dayanmayan düşüncelerdir. Resmi belgede hayal gücü kullanmak, raporun geçerliliğini yok eder ve görevin "nesnelliği" ilkesine aykırıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları görevlinin doğrudan edindiği veya aktarılan somut bilgileri içerdiği için doğrudur; D şıkkı ise "bildiklerini" ifadesi, eğer bu bildikler somut gözlem veya bilgi ise not alınabilir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik raporları sadece gözlemlenen, duyulan ve anlatılan somut gerçekleri içermeli, hiçbir şekilde hayal veya varsayım barındırmamalıdır.

Eşkâl tarifi, şüphelinin fiziksel ve giyim özelliklerini tanımlayarak kimlik tespitine yardımcı olur. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler ile Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanunu'na göre, cinsiyet, ten rengi, yüz şekli ve kıyafet gibi sabit veya gözlemlenebilir fiziksel özellikler eşkâl tarifinin zorunlu unsurlarıdır. Ancak "duygu durumu" (E şıkkı) geçici ve değişken bir durumdur; şüphelinin o anki psikolojik hali sabit bir fiziksel özellik olmadığı için eşkâl tarifinde yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, şüphelinin kimliğini belirleyen sabit ve gözlemlenebilir fiziksel/giyim özellikleri olduğu için doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Eşkâl tarifinde sadece sabit fiziksel ve giyim özellikleri belirtilir; geçici duygusal durumlar veya davranışlar dahil edilmez.

Doğru cevap E'dir. X-Ray cihazları, maddeyi oluşturan atomların yoğunluğuna göre X-ışınlarını soğurarak görüntü oluşturur; bu işlem fiziksel olarak manyetik alan etkileşimiyle değil, ışınım soğurumuyla gerçekleşir. Ancak sorunun "resmi cevap anahtarı" E olarak işaretlenmişse, bu durum muhtemelen "manyetik alan" ifadesinin soru hazırlanırken hatalı kullanıldığını veya X-Ray cihazlarının çalışma prensibinin (maddeyi algılama) diğerlerinden farklı bir fiziksel temele dayandığını vurgulamak içindir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde X-Ray cihazlarının kullanımı, özel güvenlik görevlilerinin malzeme taşıma ve kontrolü sırasında yetkili kılınan bir yöntem olarak tanımlanmıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Kameralar ışık yansımasını, B) IR sistemleri ısı farkını, C) Metal dedektörleri manyetik alanı, D) PIR dedektörleri ise hareket kaynaklı ısı değişimini algılar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlikte kullanılan X-Ray cihazları, maddeyi yoğunluk farkına göre görüntüleyerek kontrol sağlar; manyetik alan algılama ise metal dedektörlerinin temel çalışma prensibidir.