93. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 9. bölüm

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde tanımlanan organize pasif kalabalık; belirli bir amaçla bir araya gelmiş, ancak eylem planı olmayan ve sakin bir şekilde toplanan gruptur. Camide ibadet eden cemaat, dini bir amaçla bir araya gelmiş, düzenli ve sakin bir yapıda olduğu için bu tanıma uyar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı yangını izleyen kalabalık, olaya tepki gösteren ve potansiyel olarak karışık bir "etkilenmiş kalabalık"tır. B, D ve E şıklarındaki hastalar, alışverişçiler ve otobüs bekleyenler ise amaçları farklı olan, rastgele bir araya gelmiş "geçici kalabalıklardır".

Bilinmesi gereken kural: Organize pasif kalabalık, belirli bir amaçla bir araya gelmiş ancak eylem planı olmayan ve sakin bir şekilde toplanan gruptur.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisinin temel görevi çatışmayı önlemek ve güvenli ortamı sağlamaktır. Çatışmayı görmezden gelmek, görevin ihmalidir ve sorumluluğu doğurur; bu nedenle bir önleme yöntemi olamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı yapısal değişiklikler çatışma kökünü çözer; B şıkkı kaynak artırımı önleyici tedbirleri güçlendirir; C şıkkı uzlaşma tarafları barıştırır; E şıkkı ise çatışan kişilerin ayrılmasıyla durumu çözer.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi çatışma anında pasif kalmayıp, 5188 sayılı Kanun uyarınca müdahale etmeli ve durumu yetkili makamlara bildirmelidir.

CS gazı, özel güvenlik görevlilerinin kullandığı bir tahriş edici gazdır. Etki mekanizması, gazın solunum yoluyla akciğerlere ve göz ile burun mukozasına temas ederek tahriş yaratmasına dayanır. Bu nedenle C, D ve E şıkları gazın doğrudan ve en şiddetli etki gösterdiği organlardır. A şıkkı olan cilt, gazla temas ettiğinde tahriş oluşsa da, gazın en hızlı ve yoğun etkisi solunum ve göz yollarında görülür. Ancak sorunun doğru cevabı olan B şıkkı olan Karaciğer, CS gazının fiziksel veya kimyasal olarak doğrudan hedef almadığı bir iç organdır. Karaciğer, gazın vücuda girdikten sonra metabolize edildiği yer olsa da, tahriş edici etkisiyle doğrudan ilişkili değildir; bu yüzden en az etkili olduğu organ karaciğerdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: Cilt, göz ve burun gazla temas halindeyken tahriş oluşur; akciğer ise gazın solunum yoluyla ulaştığı ve en çok etkilediği organdır.

Bilinmesi gereken kural: CS gazı solunum ve göz yollarını hedef alan bir tahriş edici gazdır; karaciğer gibi iç organlar doğrudan etkilenmez.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'ne göre, bir grubun var olabilmesi için üyeler arasında ortak değerler ve davranış kuralları (normlar) bulunması zorunludur. Bu kurallar, grubun bütünlüğünü ve işlevselliğini sağlar; dolayısıyla "belirleyemez" ifadesi hukuki ve sosyolojik gerçeklerle çelişir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, grupların niteliğine göre üyelerin birbirini tanıdığını doğru belirtir. B şıkkı, üyelerin ortak menfaatlerle grupta kalmasını doğru ifade eder. D şıkkı, grupların devamlı ilişkiler ve etkileşim içinde olduğunu doğru anlatır. E şıkkı, üyelerin grup içinde belirli roller üstlendiğini doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Her türlü grup, varlığını sürdürebilmesi için üyelerine bağlı ortak değerler ve davranış kuralları oluşturmak zorundadır.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, "ani gelişen toplumsal olaylar" kavramı; kamu düzenini bozan, şiddet içeren ve önceden planlanmamış durumları ifade eder. Mülki amirliğe bildirim yapılarak yapılan toplantı, yasal izinle ve planlı bir şekilde gerçekleşen bir eylemdir; bu nedenle ani gelişen bir olay sınıflandırmasına girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıklarında yer alan siyasi toplanmalar, cinayet, derbi çatışmaları ve siyasi gruplar arası çatışmalar, kamu düzenini aniden bozan ve şiddet içeren ani gelişen toplumsal olaylardır.

Bilinmesi gereken kural: Yasal izinle ve bildirimle planlanan toplantılar, 5188 sayılı Kanun kapsamında "ani gelişen toplumsal olay" sayılmaz.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, Özel Güvenlik Görevlilerinin yetkisi sadece görevli bulundukları yerle sınırlıdır. Salim iş çıkışı evine giderken görevli olmadığı için, kalabalık arasında müdahale etme yetkisi yoktur. TCK ve PVSK hükümleri gereği, görev dışı bir vatandaş olarak sadece genel kolluğa (112 veya 155) haber vermek ve olay yerinden uzaklaşmak zorundadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve B şıkları yetki dışı müdahaleyi, C şığı sorumluluk reddini, D ve E şıkları ise görev dışı müdahaleyi öngördüğü için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görev saati ve görev yeri dışında hiçbir müdahale yetkisine sahip değildir; sadece genel kolluğu derhal bilgilendirmelidir.

Doğru cevap A şıkkıdır. Özel Güvenlik Meslek Bilgisi dersinde, kişilerarası iletişim ve mesafe kavramları 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerdeki iletişim teknikleri kapsamında öğretilir. İletişim psikolojisinde kabul gören standart mesafe türleri; Kişisel Alan (yakın temas), Özel Alan (çok yakın temas), Sosyal Alan (resmi görüşmeler) ve Ortak Alan (kamu alanları) olarak dört temel başlıkta incelenir. "Varsayılan alan" ise bu teorik sınıflandırmada yer almayan, uydurma bir kavramdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı "Özel Alan" iletişim mesafelerinin en yakınıdır ve doğrudur. C şıkkı "Kişisel Alan" samimi ilişkiler için geçerli doğru bir kavramdır. D şıkkı "Sosyal Alan" resmi ve mesafeli diyalogları kapsar, doğrudur. E şıkkı "Ortak Alan" ise kalabalık ve genel iletişim alanını ifade eder, doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, iletişim kurarken kişisel, özel, sosyal ve ortak alan sınırlarını bilmeli, varsayılan alan gibi olmayan kavramları karıştırmamalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre Özel Güvenlik Görevlileri (ÖGG), yetkileri sınırlıdır ve hiçbir zaman genel kolluk kuvvetlerini (polis) kendi inisiyatifiyle veya izinsiz olarak olay yerine çağırma yetkisine sahip değildirler. Genel kolluk, ancak olayın büyümesi, kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması veya ÖGG'nin müdahale yetkisinin yetersiz kalması durumunda, yetkili makamın (Rektör) onayı ve koordinasyonu ile devreye alınır. Rektöre bilgi vermeden polise haber vermek, görevin sınırlarını aşmak ve yasal prosedüre aykırı davranmaktır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Grubu dağıtmak için uyarı yapmak, görevin temel sorumluluklarındandır. B) Rektörü bilgilendirmek, olayın yönetimi için zorunlu bir idari adımdır. C) Mevcut kuvvetleri yönlendirmek, güvenlik önlemlerinin alınmasıdır. E) Topluluğun büyümeden dağılması için çalışmak, önleyici güvenlik görevidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, polis çağırma yetkisine sahip değildir; olayı yönetmek için önce yetkili makama (Rektör) haber verip talimat beklemelidir.

Doğru cevap D) Panik'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen temel ilkelere göre; çok aşırı heyecan ve korku nedeniyle bireyin düşünme yetisi baskılanarak, ani ve kontrolsüz hareketlerle durumdan kaçmaya çalışması panik olarak tanımlanır. Özel güvenlik görevlilerinin görev tanımı gereği, kalabalık veya tehlikeli durumlarda panik durumunu önceden tahmin edip önlem alması ve varsa panik anında sakinleştirme tekniklerini uygulaması zorunludur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Korku sadece bir duygu durumudur, ani hareketi zorunlu kılmaz. B) Saldırganlık başkalarına zarar verme niyetidir, kaçma isteği değildir. C) Yetersizlik yetenek eksikliğidir, ani tepki değildir. E) Antisosyal kişilik bozukluğu ise kronik bir psikolojik bozukluktur.

Bilinmesi gereken kural: Panik, düşünceyi baskılayan ve kontrolsüz kaçışa iten ani bir tepkidir; özel güvenlik görevlisi bu durumda sakinliği koruyarak durumu yönetmelidir.

Doğru cevap A şıkkıdır. Soru "sözsüz iletişim" araçlarını sormaktadır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve meslek etiği kuralları gereği, özel güvenlik görevlisi sözsüz iletişim (beden dili) ile mesaj verir. Sözlü ifade, kelimelerle yapılan iletişimi ifade eder; bu nedenle sözsüz iletişim araçları arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları; göz hareketleri, kıyafetler, duruş ve mekân kullanımı, sözsüz iletişim teorisi ve özel güvenlik uygulamalarında yaygın olarak kullanılan iletişim araçlarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi sözsüz iletişim için beden dili ve çevresel faktörleri kullanır; sözlü ifade ise sözsüz iletişim kategorisine girmez.