94. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve yangın sınıflandırma standartlarına göre, bitkisel ve hayvansal pişirme yağları gibi yüksek ısıda yanabilen sıvı ve katı maddeler F sınıfı yangın olarak tanımlanır. Bu sınıflandırma, yangın söndürme yöntemlerinin belirlenmesinde temel mevzuat kaynağıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı odun, kağıt ve kumaş gibi katı maddeleri, B şıkkı petrol ve solvent gibi sıvı maddeleri, C şıkkı metalleri, D şıkkı ise elektrikli cihazları temsil eder; E şıkkı ise yangın sınıflarında kullanılmayan geçersiz bir harftir.

Bilinmesi gereken kural: Pişirme yağları yangınları F sınıfıdır ve bu yangınlar su ile değil, özel kimyasal veya kuru kimyevi tozlu söndürücülerle söndürülmelidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisinin görevi suç teşkil eden bir emirle sınırlı değildir. TCK ve PVSK hükümlerine göre, emrin konusu suç teşkil ediyorsa, görevli bu emri hiçbir şekilde yerine getiremez. Emrin yazılı veya sözlü olması fark etmeksizin, suç işleme yükümlülüğü doğmaz; aksi takdirde görevli suçun faili olur. Bu nedenle Ahmet, emri yerine getirmemeli ve durumu yetkili makamlara bildirmelidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, emir suç teşkil ediyorsa yazılı istemek bile yeterli değildir; B ve D şıkları emri yerine getirmeyi emrederek görevliyi suç ortağı yapar; E şıkkı ise özel güvenlik görevlilerinin hiyerarşik yapı içinde çalıştığını ve emir alması gerektiğini göz ardı eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, konusu suç teşkil eden hiçbir emri, yazılı veya sözlü olmasına bakılmaksızın yerine getiremez ve uymamalıdır.

5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin üçüncü kişilere vereceği zararların tazmini amacıyla özel güvenlik mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorunluluğu, bu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişileri ve özel güvenlik şirketlerine aittir. Kanun, sigorta yükümlülüğünü doğrudan görevliye değil, hizmeti organize eden ve işveren konumundaki tüzel kişiliğe yüklemiştir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, sigorta yükümlülüğünü görevlinin kendisine yükleyerek kanundaki işveren sorumluluğunu çarpıtmıştır; C, D ve E şıklar ise sigorta yaptırmakla yükümlü olan kamu kurumları veya komisyonlar değil, özel hukuk tüzel kişileridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik sigortası, hizmeti yürüten özel güvenlik şirketinin veya tüzel kişiliğin zorunlu sorumluluğudur.

Doğru cevap D şıkkıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 75 ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, sesli ikaz ve tepe lambası donanımı sadece itfaiye, polis, jandarma ve sahil güvenlik gibi kamu görevlilerine ait araçlarda bulunabilir. Özel güvenlik görevlileri, 5188 sayılı Kanun uyarınca sadece belirli durumlarda ve sınırlı yetkilerle hareket ederler; bu kanun onlara acil durum araçları gibi tepe lambası ve sesli ikaz kullanma yetkisi vermez.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A, B, C ve E şıkları, ilgili mevzuatla yetkili kılınmış kamu kurumlarına ait araçlar olduğu için bu donanıma sahiptir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik devriye araçları, 2918 sayılı Kanun gereği sesli ikaz ve tepe lambası donanımı bulunduramaz.

Doğru cevap E) İş Kanunu'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik görevlilerinin çalışma şartları, ücret, izin ve işten çıkarma gibi hak ve ödevlerinin 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olduğunu açıkça belirtir. Özel güvenlik görevlileri, işçi statüsünde çalıştıkları için iş hukuku kuralları onlara doğrudan uygulanır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) İcra ve İflas Kanunu borçların tahsilini düzenler; B) Bilgi Edinme Kanunu kamu kurumlarının bilgi verme yükümlülüğünü kapsar; C) Borçlar Kanunu genel borç ilişkilerini, D) Türk Ticaret Kanunu ise ticari işleri düzenler; hepsi özel güvenlik görevlisinin işçi statüsündeki temel çalışma haklarını düzenlemez.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri işçi statüsünde çalıştığından, çalışma hayatındaki tüm hak ve ödevleri 4857 sayılı İş Kanunu'na tabidir.

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerine parmak izi ve fotoğraf alma yetkisi tanınmamıştır. Bu işlem, sadece kolluk kuvvetlerinin (Polis, Jandarma) CMK hükümleri çerçevesinde yapabileceği bir soruşturma ve delil toplama yöntemidir. Özel güvenlik görevlileri, olay yerini koruma, eşyaları güvenlik cihazlarından geçirme, zor kullanma ve emanete alma gibi yetkilerle donatılmıştır; ancak kimlik tespiti için biyometrik veri veya fotoğraf toplamak yetki alanları dışındadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı yetkili, B şıkkı yetkili, C şıkkı zorunluluk halinde yetkili, E şıkkı ise yetkili bir işlemdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kolluk gibi delil toplamak veya biyometrik veri (parmak izi/fotoğraf) almak yetkisine sahip değildir; bu sadece polis ve jandarma yetkisindedir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun gereği, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır; can ve mal güvenliği ciddi şekilde tehlikeye düştüğünde durumu derhal Mülki İdare Amirine bildirmek zorundadırlar. Mülki idare amiri (Vali, Kaymakam veya Belediye Başkanı), bu acil durumda genel kolluğu (polis, jandarma) görevlendirmeye yetkili mercidir. Özel güvenlik görevlisi veya şirketi, sadece durumu raporlayıp kolluk kuvvetlerinin gelmesini bekler; doğrudan müdahale veya kolluk çağırma yetkisi yoktur.

Diğer şıkların yanlışlığı: Özel güvenlik görevlisi, şirket yöneticisi ve sorumlusu sadece durumu bildiren taraftır, kolluk çağırma yetkisi yoktur; İl Özel Güvenlik Komisyonu ise denetim ve lisans işlemlerinden sorumludur, acil müdahalede yetkili değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, acil durumda doğrudan kolluk çağırma yetkisine sahip değildir; durumu derhal mülki idare amirine bildirir ve kolluğun gelmesini bekler.

Doğru cevap C) Türk Ceza Kanunu'dur. 5237 sayılı TCK'nın 109. maddesinde, bir kimseyi hukuka aykırı olarak hürriyetinden yoksun bırakma eylemi "Kişilerin Hürriyeti ve Güvenliği" başlığı altında suç olarak tanımlanmış ve 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Özel güvenlik görevlileri, bu suçu işleme yetkisine sahip olmadıkları gibi, hukuka aykırı olarak birini kısıtlarsa TCK hükümlerine göre cezalandırılırlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu özel hukuk ilişkilerini düzenler, Anayasa temel hakları tanımlar ancak ceza miktarını belirlemez, Çek Kanunu ise ticari senetleri düzenler.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, bir kişinin hürriyetini kısıtladığında bunu sadece TCK'da belirtilen zorunlu hallerde ve usullere uygun olarak yapabilir; aksi takdirde TCK 109. madde gereği hapis cezası ile yargılanır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve TCK'nın 25. maddesindeki "Zor Kullanma" (Meşru Müdafaa) hükümlerine göre, zor kullanmanın şartları arasında saldırıdan başka kurtulma yolunun olmaması gerekir. Şık D, "mümkün olmalı" diyerek bu şartı tersine çevirdiği için yanlıştır; eğer başka bir kurtulma yolu varsa, özel güvenlik görevlisi zor kullanamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları, meşru müdafaanın temel şartlarını (saldırının varlığı, haksızlık ve mevcut oluşu) doğru ifade ederken, E şık da zor kullanmanın orantılı olması gerektiğini doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Meşru müdafaa için saldırıdan başka kurtulma yolu olmaması şarttır; başka yol varsa zor kullanılamaz.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlileri, görevlerini sadece özel güvenlik hizmeti veren yerlerde ve yetkili kılınan alanlarda yürütürler. Kanun, onları "genel kolluk" veya "özel kolluk" görevlisi olarak tanımlamamış, aksine genel kolluk görevlilerinden ayrı bir statüde, sınırlı yetkilerle çalışan özel bir hizmet personeli olarak düzenlemiştir. Polis, orman muhafaza, zabıta ve köy bekçileri ise 5188 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat gereği genel veya özel kolluk görevlisi statüsündedir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, ilgili kanunlar uyarınca genel veya özel kolluk görevlisi olarak tanımlanmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, 5188 sayılı Kanun gereği genel veya özel kolluk görevlisi değildir; sadece sınırlı yetkilerle özel güvenlik hizmeti verirler.