96. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım kuralları gereği, şüpheli bir yaralanmada (düşme) ilk yardım alıcı, yaralının durumunu değerlendirmelidir. Çocuk bacaklarını oynatabiliyor olsa da, düşme travması nedeniyle iç kanama veya gizli kırık riski vardır. Bu durumda yaralıyı hareket ettirmek, hasarı artırabilir; bu yüzden 112 aranmalı ve hasta hareket ettirilmeden yanında kalınmalıdır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Yaralının hareket ettirilmesi, gizli kırık veya iç kanamayı tetikleyerek durumu kötüleştirir. B) Kendi kendine hareket edebilmek, ciddi bir yaralanma olmadığını garanti etmez. D) Suni solunum, kalp durması durumunda uygulanır; çocuk bilinçli ve nefes alıyorsa gereksizdir. E) Bilinci açık ve bilinçsiz yaralılara su içirmek, kusma ve boğulma riski yaratır.

Bilinmesi gereken kural: Düşme gibi travmalarda, yaralının hareket edebiliyor olması durumu hafif göstermez; 112 aranmalı ve yaralı hareket ettirilmeden yanında kalınmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre; acil tedavi, tıbbi ehliyetli kişilerce (doktor, hemşire vb.) hastane veya sağlık kuruluşlarında yapılan müdahaledir. İlkyardım ise olay yerinde, eğitim almış herkesin (özellikle özel güvenlik görevlilerinin) hayat kurtarmak için yaptığı ilk müdahaledir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) İlkyardım ehliyetli kişilerce değil, eğitim almış herkes tarafından yapılır. C) Acil tedavi sadece olay yerinde değil, hastanede de yapılır ve malzeme kısıtlaması yoktur. D) İlkyardım olay yerinde, acil tedavi ise hastanede yapılır; yerleri karıştırılmıştır. E) İlkyardım ilaçsız, acil tedavi ise ilaçlı ve tıbbi müdahale içerir; durum tam tersidir.

Bilinmesi gereken kural: İlkyardım eğitim almış herkesin yapabileceği olay yerindeki ilk müdahale, acil tedavi ise sadece tıbbi ehliyetli kişilerin hastanede yaptığı müdahaledir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlisinin olay yerindeki temel görevi, can güvenliğini sağlamak ve 112'ye doğru bilgi aktarmaktır. Yaralının yarasını görmesini sağlamak, tıbbi bir gereklilik değil, psikolojik bir durumdur ve özel güvenlik görevlisinin yetki ve sorumluluk alanına girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, olay yerindeki tekrar kaza riskini ortadan kaldırmak güvenlik önlemlerinin temel amaçlarındandır. B şıkkı, yaralı sayısını ve türlerini belirlemek müdahale planlaması için zorunludur. C şıkkı, yaralılara yapılacak müdahaleleri planlamak, ilk yardımın temel hedefidir. E şıkkı ise 112'ye doğru bilgi aktarmak, acil servislerin etkin müdahalesi için hayati önem taşır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olay yerinde sadece tıbbi müdahale yapar ve 112'yi bilgilendirir; yaralıyı yarasını görmeye zorlayamaz veya teşvik edemez.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım kurallarına göre, yaraya saplanan yabancı cisim asla çıkarılmamalıdır. Çıkarılması durumunda kanama kontrolü zorlaşabilir ve damar sinir hasarı oluşabilir. Bu işlem sadece hastane ortamında yapılmalıdır.

Diğer şıklar neden yanlış? B şıkkı: Kanamayı durdurmak hayati önem taşıyan doğru bir ilk yardım uygulamasıdır. C şıkkı: Yara içini kurcalamak enfeksiyon riskini artıracağı için kesinlikle yasaktır. D şıkkı: Yaranın temiz bir bezle örtülmesi enfeksiyonu önlemek için doğru bir adımdır. E şıkkı: Yara üzerine uygun bandaj uygulanması kanamayı durdurmak ve yarıyı korumak için gereklidir.

Bilinmesi gereken kural: Yaraya saplanan cisim çıkarılmamalı, sadece sabitlenerek derhal tıbbi yardım istenmelidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri ilk yardım ve acil durum prosedürlerini bilmekle yükümlüdür. Doğru cevap E) 112'dir; çünkü 112, Türkiye'de tek bir merkezden tüm acil durum hizmetlerini (sağlık, itfaiye, polis) koordine eden ve ilk yardım gerektiren durumlarda aranması gereken resmi acil yardım numarasıdır. Diğer şıklar ise yanlıştır: A) 118 özel bir telefon rehberi servisi, B) 155 polis, C) 110 jandarma ve D) 114 ise sadece itfaiye hattıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, acil bir durumda tek ve doğru numara olan 112'yi bilmeli ve derhal aramalıdır.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, kanamanın ciddiyeti ve hayati tehlike oluşturup oluşturmadığı; kanamanın hızına (A), damarın çapına (D), kanayan bölgenin hayati organlara yakınlığına (B) ve toplam kan kaybı miktarına (E) bağlıdır. Kişinin kan grubu (C), kanama anında kanın pıhtılaşma hızını veya şok durumunu belirleyen bir faktör değildir; kan grubu sadece kan nakli yapılacaksa önem taşır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları kanamanın ciddiyetini doğrudan belirleyen fiziksel ve anatomik faktörlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Kanamanın hayati tehlikesi kan grubundan değil, kanın ne kadar hızlı ve hangi bölgeden aktığına bağlıdır.

Doğru cevap C) Kırık'tır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Bazı Düzenlemeler Kanunu ile Tıbbi İlk Yardım Yönetmeliği'ne göre; kırık belirtileri arasında hareketle artan ağrı, şekil bozukluğu, hareket kısıtlılığı ve şişlik bulunur. Bu belirtiler, kemiğin bütünlüğünün bozulduğunu ve çevre dokuların hasar gördüğünü gösterir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Bilinç bozukluğunda temel belirti uyanıklık ve algı kaybıdır, kemiksel deformite yoktur. B) Kanamada baskın belirti kan kaybı ve dolaşım bozukluğudur, şekil bozukluğu olmaz. D) Zehirlenmede belirtiler mide-bağırsak bulantısı, kafa karışıklığı gibi sistemik etkilerdir. E) Havalede kontrolsüz kasılmalar ve bilinç kaybı görülür, kemik kırığı belirtileri yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Kırık şüphesi durumunda bölgeyi hareket ettirmemeli ve acil tıbbi yardım istenmelidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, burun kanamasında kanın boğaza kaçmasını önlemek ve solunum yolunu açık tutmak için baş hafifçe öne eğilmelidir. Kanamanın durması için burun kanatları (yumuşak kısımlar) parmakla sıkıca bastırılır. Bu uygulama, kanın mideye gitmesini ve kusmayı engeller; TCK ve CMK gereği görevlilerin ilk yardım yükümlülüğü de bu ilke doğrultusundadır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı kanın boğaza akıp solunum yolunu tıkayacağı için tehlikelidir. B şıkkı sorunun konusu olan burun kanaması ile ilgisizdir. D şıkkı alna baskı uygulayarak kanamayı durdurmaz. E şıkkı ise burun kanaması için standart ve doğru pozisyon değildir.

Bilinmesi gereken kural: Burun kanamasında baş öne eğilir ve burun kanatları 10 dakika boyunca sıkıca bastırılır.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, turnike uygulaması sadece hayati tehlike oluşturan ve kanamanın durdurulamadığı acil durumlarda (uzuv kopması, baskı noktalarının yetersiz kalması veya çok sayıda yaralıda tek ilk yardımcının olması gibi) uygulanır. Hafif yaralanmalarda kanama genellikle baskı veya sargı ile durdurulur; turnike kullanmak gereksiz ve zararlıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, çok sayıda yaralı ve tek ilk yardımcı durumunda öncelikli müdahale için turnike gereklidir; C şıkkı, güç koşullarda taşınma sırasında kanama kontrolü için turnike uygulanır; D şıkkı, uzuv kopması hayati tehlike yarattığından turnike şarttır; E şıkkı, baskı yetersiz kaldığında turnike tek çaredir.

Bilinmesi gereken kural: Turnike, sadece hayati tehlike oluşturan ve diğer yöntemlerle durdurulamayan şiddetli kanamalarda uygulanır, hafif yaralanmalarda kesinlikle kullanılmaz.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, yangın anında yangın söndürme ve kurtarma görevlileri, yapıların yangına karşı direncine göre risk değerlendirmesi yapar. Ahşap yapılar, yüksek sıcaklıkta hızla yanarak taşıma gücünü kaybeder ve diğer malzemelere göre çok daha kısa sürede çökme riski taşır. Bu nedenle yangın yerinde en öncelikli tehlike olarak değerlendirilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Kâgir yapılar yangına karşı daha dirençli olsa da çökme riski ahşap kadar hızlı gelişmez; betonarme yapılar yangına karşı daha dayanıklıdır; bağdadi yapılar ahşap yapı türü olsa da genel terim olarak "ahşap yapılar" daha kapsamlı ve doğru cevaptır; çelik yapılar ise yüksek ısıda yumuşasa da anında çökmez.

Bilinmesi gereken kural: Yangın anında ahşap yapılar, ısıya karşı en zayıf direnç gösterdiği için en hızlı çökme riskini oluşturur.