97. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 13. bölüm

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve genel güvenlik ilkelerine göre, doğalgaz kaçağı olan ortamda elektrik anahtarları veya cihazları açılıp kapatılırken oluşan kıvılcım, patlama riskini tetikleyebilir. Bu nedenle elektrikli cihazlar derhal kapatılmamalı, sadece anahtardan uzaklaştırılmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı havalandırma yaparak patlama riskini azaltır; B şıkkı cep telefonu sinyallerinin kıvılcım çıkarma ihtimaline karşı doğru bir önlemdir; C şıkkı gazı keserek kaynağı durdurur; D şıkkı açık alev kaynaklarını tamamen ortadan kaldırır.

Bilinmesi gereken kural: Doğalgaz kaçağı şüphesinde elektrik anahtarlarına dokunulmamalı, tüm cihazlar anahtardan uzaklaştırılmalı ve ortam havalandırılmalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, Özel Güvenlik Görevlisinin (ÖGG) görev tanımı gereği sel gibi afet anlarında can güvenliği ve halkı korumayı önceliklendirmesini emreder. Sigorta işlemleri için fotoğraf çekmek, afet anında zaman kaybına ve can kaybı riskine yol açan bir hatalı davranıştır; bu işlem yetkili makamların (AFAD, belediye) belirlediği usullere göre, can güvenliği sağlandıktan sonra yapılmalıdır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Su yatağı ve çukurların terk edilmesi, suyun akış hızı ve derinliği nedeniyle doğru bir hayatta kalma yöntemidir. B) Yüksek ve güvenli bölgelere gitmek, sel sularından korunmanın temel ve doğru ilkesidir. C) Elektrik kaynaklarından uzak durmak, suyun iletkenliği nedeniyle elektrik çarpması riskini önler. E) Araçta kalmak yerine araçtan çıkmak, suyun gücüyle arabanın sürüklenmesini engeller ve kurtarma şansını artırır.

Bilinmesi gereken kural: Afet anlarında ÖGG'nin birincil görevi can güvenliğini sağlamak ve yetkili makamlara yardımcı olmaktır; maddi zarar tespiti veya sigorta işlemleri asla öncelikli eylem olamaz.

Doğru cevap B) Savunucu dinlemedir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi müşteriye karşı saygılı ve çözüm odaklı olmalıdır. Kurumun itibarını korumak için "böyle şeyler olmaz" diyerek durumu reddetmek, karşı tarafın duygularını görmezden gelip kendini ve kurumunu koruma çabasıdır; bu da savunucu dinleme olarak tanımlanır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Saldırgan dinleme, karşı tarafa saldırmayı hedefler; C) Aktif dinleme, mesajı tam anlamıyla almaya çalışır; D) Empatik dinleme, karşı tarafın duygularını paylaşır; E) Kapı aralayıcı dinleme ise, konuyu tamamen reddetmeden sadece yüzeyde kalır.

Bilinmesi gereken kural: Müşteri şikayetini dinlerken savunmaya geçip reddetmek yerine, 5188 sayılı kanun uyarınca profesyonelce dinleyip çözüm üretmek gerekir.

Doğru cevap D) Sempati'dir. 5188 sayılı Kanun ve meslek etiği kuralları gereği, meslektaşın duygularına ortak olmak ve onun acısını hissederek duygusal bir bağ kurmak sempati olarak tanımlanır. Bu durum, görevlinin mesafeli kalmadan duygusal olarak katılmasıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) İkna, karşı tarafı mantıklı argümanlarla ikna etme çabasıdır. B) Empati, karşı tarafın duygularını anlama ve kavrama yetisidir, duygusal olarak ağlamak değildir. C) Uzlaşı, taraflar arasında ortak bir çözüm bulma sürecidir. E) Özdeşim, kişinin kendini tamamen karşı tarafa kopyalamasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Sempati duygusal ortaklaşa ve ağlama iken, empati sadece anlama ve kavramadır; özel güvenlik görevlisi olarak mesafeli ve profesyonel kalmak gerekir.

Doğru cevap B) Stres'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin mesleki yeterliliklerini korumak için psikolojik dayanıklılık ve stres yönetimi konularında eğitilmesini öngörür. Soruda tanımlanan "beklenenden fazla sorunla karşılaşma" ve "günlük hayatı zorlaştırma" durumu, TCK ve CMK kapsamında görevin gerektirdiği soğukkanlılığı bozan stres tanımıyla birebir örtüşür.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Motivasyon, işe karşı olumlu bir tutum ve istek düzeyidir; C) Depresyon, klinik bir ruh bozukluğudur ve tek bir olayla oluşmaz; D) İletişim engeli, bilgi aktarımındaki kopukluktur; E) Ego ise bireyin benlik algısıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, beklenmedik ve zorlayıcı durumlarda ortaya çıkan stresle başa çıkabilmek için özel eğitim almalı ve görevlerini yerine getirirken psikolojik dengesini korumalıdır.

Doğru cevap D) Beden dili'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, özel güvenlik görevlisinin görevini etkin yerine getirebilmesi için iletişim kurarken sözcüklerden ziyade bedensel ifadelerin (göz teması, duruş, jestler) karşı taraf üzerindeki etkisinin daha güçlü olduğu vurgulanır. Sözcükler sadece %7'lik bir etki yaratırken, beden dili %55'lik bir etki oluşturur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Empati bir beceri olup doğrudan iletişim etkisi değil, bir yaklaşımdır. B) Kılık-kıyafet ve C) Aksesuarlar sadece görsel izlenim verir, anlık iletişim etkisi sınırlıdır. E) Sözcükler ise iletişimdeki en az etkili unsurdur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sözcüklerden çok bedensel ifadeleriyle güven ve otorite hissi yaratmalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi görev yaptığı yerin güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Kişinin dış görünüşü (kıyafet, duruş, eşya taşıma şekli vb.), o kişinin kurum içindeki statüsünü (örneğin; çalışan, ziyaretçi, tehditkar kişi veya acil durum yaralısı) anlamak için ilk ve en önemli görsel ipucudur. Bu, görevlinin güvenlik riskini değerlendirmesinde yasal dayanağıdır.

Diğer şıklar neden yanlış? B şıkkı: Dış görünüş, kişinin ne istediğini kesin olarak belirleyemez. C şıkkı: Kıyafet veya duruş, kişinin mesleğini kesin olarak kanıtlamaz. D şıkkı: Dış görünüş, kişinin iç psikolojisini veya ruh halini kesin olarak ortaya koymaz. E şıkkı: Görünüş, kişinin kurumla iletişim kurma sebebini tek başına belirleyemez.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, dış görünüşe dayanarak kişinin statüsünü ve potansiyel riskini değerlendirmekle yükümlüdür, ancak meslek veya niyetini kesin olarak belirleyemez.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi halkla ilişkilerde tarafsız, saygılı ve mesafeli olmalıdır. Doğru cevap B'dir; çünkü bir kişinin kılık kıyafetine bakarak ona nasıl davranılacağına karar vermek, TCK'nın 125. maddesindeki "Ayrımcılık" suçunu oluşturabilir ve görevin temel ilkesi olan "insan onuruna saygı" ilkesine aykırıdır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Dinlemek, iletişim becerisi ve görevin gereğidir. C) Sorunu çözecek yetkili birime yönlendirmek görevin bir parçasıdır. D) İlgili birimlere yönlendirme, hizmet kalitesini artırır. E) Yazılı kayıt almak, sorumluluğu belgelendirir ve gereklidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, vatandaşın dış görünüşüne veya sosyal statüsüne bakmaksızın, kanun ve yönetmelikler çerçevesinde herkese eşit ve saygılı davranmakla yükümlüdür.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve özel güvenlik yönetmeliği gereği, kimyasal maddelerle temas durumunda bölgeyi derhal terk etmek ve temiz suyla durulamak esastır. Ancak sıcak su, gazın gözenekleri açarak cilde daha derinlemesine nüfuz etmesine ve tahrişin şiddetlenmesine neden olur; bu nedenle sıcak su ile ovuşturmak kesinlikle yasaktır ve tehlikelidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı hayati bir ilkedir, B şıkkı göz kapaklarını açık tutmak gazın göze daha çok girmesine neden olurken C şıkkı solunum yollarını temizlemek için gereklidir, E şıkkı ise lensin kimyasalı hapsedip tahrişi artırması nedeniyle çıkarılmalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Kimyasal madde temasında asla sıcak su kullanılmamalı, bölge derhal terk edilerek soğuk suyla durulanmalıdır.

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre cop, sadece direnişle karşılaşılması halinde saldırganı defetmek için kullanılan bir savunma ve müdahale aracıdır. Doğru cevap olan D şıkkı yanlıştır çünkü kanun, copun cezalandırma veya acı çektirme amacıyla kullanılamayacağını açıkça belirtir; amaç sadece fiziki direnci ortadan kaldırmaktır.

Diğer şıklar doğrudur: A şıkkı direniş durumunda kullanım hakkını, B şıkkı aracın niteliğini, C şıkkı fiziksel etkisini ve E şıkkı caydırıcılık özelliğini doğru tanımlar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi copu sadece direnişi defetmek için kullanabilir, asla ceza veya acı verme aracı olarak kullanamaz.