97. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin kullanabileceği "teknolojik güvenlik cihazlarını" elektronik veya otomatik sistemler olarak tanımlar. Tel örgü ise fiziksel bir bariyerdir; enerji gerektirmeyen, elektronik devre içermeyen pasif bir yapıdır. Bu nedenle teknolojik cihaz sınıflandırmasına girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları elektronik devre, sensör veya görüntü işleme sistemleri kullandığı için doğrudan teknolojik güvenlik cihazıdır.

Bilinmesi gereken kural: Teknolojik güvenlik cihazı, elektronik veya otomatik sistemle çalışan cihazdır; tel örgü ise fiziksel bir bariyerdir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, toplu taşıma istasyonlarında yolcu ve eşyaların güvenlik kontrolü yapılmasını öngörür. Bu kontrol, metal dedektörler, X-Ray cihazları ve kamera sistemleri ile fiziksel tehditlerin önlenmesini amaçlar. Parmak izi okuyucusu ise kimlik doğrulama veya biyometrik veri toplama amaçlıdır; 5188 sayılı Kanun kapsamında bir tren garı girişindeki standart güvenlik kontrolü için yasal bir zorunluluk teşkil etmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları, 5188 sayılı Kanun uyarınca yolcu ve eşya kontrolü için zorunlu veya standart güvenlik ekipmanlarıdır. E şıkkı ise güvenlik izleme ve olay kaydı için gerekli olan temel bir güvenlik sistemidir.

Bilinmesi gereken kural: Tren garı gibi toplu taşıma noktalarında güvenlik kontrolü sadece silah ve patlayıcı madde tespiti içindir, biyometrik kimlik doğrulama (parmak izi) yasal bir zorunluluk değildir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri kontrol noktalarında hastalar, hamileler, yaşlılar ve engelliler gibi fiziksel veya psikolojik durumu nedeniyle özel ilgi ve yardım gerektiren kişileri "özel ilgiye ihtiyaç duyanlar" kategorisinde değerlendirir. Bu gruplara karşı daha duyarlı ve nazik bir yaklaşım sergilemek yasal bir zorunluluktur. Sporcular, fiziksel kapasiteleri ve genel sağlık durumları nedeniyle bu özel ilgi kategorisine girmezler; aksi takdirde ayrımcılık ve haksız muamele söz konusu olur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Hastalar, tedavi gerektiren durumları nedeniyle özel ilgiye ihtiyaç duyar. B) Hamileler, gebelik süreçleri nedeniyle özel ilgi ve koruma gerektirir. C) Yaşlı kişiler, yaşlılık kaynaklı fiziksel kısıtlılıklardan dolayı özel ilgiye ihtiyaç duyar. E) Engelliler, engelleri nedeniyle özel ilgi ve yardım gerektiren bir gruptur.

Bilinmesi gereken kural: Kontrol noktalarında özel ilgiye ihtiyaç duyanlar sadece fiziksel veya psikolojik durumu nedeniyle yardım gerektiren hastalar, hamileler, yaşlılar ve engellilerdir; sporcular bu kapsama girmez.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım kurallarına göre, kanaması durdurulamayan bir yaralıda şok gelişir. Şokta vücut hayati fonksiyonları korumak için kalp atış hızını ve solunum sayısını hızlandırır, yavaşlatmaz. Bu nedenle solunum ve nabızın yavaşlaması beklenmez; aksine nabız sızıntılı ve hızlı, solunum yüzeysel ve hızlı olur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları şokta görülen sıcaklık düşmesi, cilt solgunluğu ve tansiyon düşüklüğü gibi doğru bulgulardır. C şıkkı ise beyne giden oksijen azaldığında bilincin bulanıklaşması veya kapanması durumunu doğru tanımlar.

Bilinmesi gereken kural: Şok durumunda nabız ve solunum hızlanır, yavaşlamaz.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlisinin ilk görevi yaralının hayati tehlikesini belirlemek, ilkyardım önceliklerini ve yöntemini belirlemektir. Ayrıca güvenli müdahale sağlamak, yaralının ve görevlinin can güvenliğini korumak için zorunludur. Bu maddeler (A, B, C, D) doğrudan "yaralının değerlendirilmesi" ve müdahale sürecinin temelini oluşturur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı yaralanmanın ciddiyetini belirleyerek hayati riski tespit eder; B şıkkı doğru müdahaleyi planlar; C şıkkı acil durum önceliklerini düzenler; D şıkkı ise güvenli ortamı sağlar. Ancak E şıkkı olan "ortamı havalandırmak", tıbbi değerlendirme veya ilkyardım prosedürünün bir parçası değildir; bu sadece ortam koşullarının düzeltilmesiyle ilgili genel bir tedbirdir ve yasal mevzuatta değerlendirme aşamasında yer almaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, yaralının hayati durumunu değerlendirip ilkyardım önceliklerini belirlemeden önce güvenli ortamı sağlamalı, ancak havalandırma gibi çevresel düzenlemeler tıbbi değerlendirme kapsamında değildir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri görevlerini yaparken sağlık durumlarını korumakla yükümlüdür. Kalp ve tansiyon hastaları, vücut ısısının artmasıyla damarların genişlemesi sonucu kan basıncının düşmesi veya kalp atış hızının tehlikeli seviyelere çıkması nedeniyle sıcaktan diğer gruplara göre çok daha fazla etkilenirler. Bu durum, görevin güvenli bir şekilde yürütülmesi için kritik bir risk faktörüdür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Normal kiloda olanlar ve 65 yaş altındakiler, yaşlılar ve çocuklar kadar yüksek risk taşımaz; 5 yaş üzerindeki çocuklar dehidrasyona karşı daha hassastır; yeterli su içenler ise vücut ısısını düzenleyerek sıcaktan daha az etkilenir.

Bilinmesi gereken kural: Kalp ve tansiyon hastaları, sıcak hava koşullarında kan dolaşımının bozulması riski nedeniyle özel güvenlik görevlileri arasında en yüksek risk grubunu oluşturur.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) ilk yardımın "Kurtarma" aşamasında olay yerini güvenli hale getirmeli ve yaralıyı tehlikeden uzaklaştırmalıdır. Bu kapsamda, yaralının hayati fonksiyonlarının (ABC) değerlendirilmesi, kırık ve kanamaya müdahale edilmesi, yaralının hareket ettirilmemesi ve sıcak tutulması gibi uygulamalar doğrudan kurtarma ve ilk yardım prosedürlerine dahildir. Ancak "Meraklı kişilerin olay yerinden uzaklaştırılması", 5188 sayılı Kanun'un güvenlik görevlilerinin yetkileri kapsamında olsa da, bu işlem tıbbi ilk yardımın temel bir uygulaması değil, olay yerinin kontrolü ve güvenlik tedbiridir. Dolayısıyla bu madde, tıbbi müdahale sürecinin bir parçası olarak sınıflandırılamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, yaralının hayati fonksiyonlarını korumak ve iyileşmesini sağlamak için yapılan temel tıbbi müdahalelerdir.

Bilinmesi gereken kural: İlk yardımın "Kurtarma" aşaması tıbbi müdahaleyi kapsarken, meraklı kalabalığı uzaklaştırmak sadece güvenlik önlemidir.

Doğru cevap D'dir. Burkulma, bağların zorlanarak hasar görmesidir; ilk yardımda bölge yukarı kaldırılarak ödem ve ağrı azaltılır, aşağı sarkıtmak kan dolaşımını bozar ve durumu kötüleştirir. Bu, 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerinde belirtilen temel ilkelere aykırıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğru çünkü burkulma zorlamalar sonucu oluşur; B şıkkı doğru çünkü eklem yüzeylerinin anlık ayrılması burkulmanın tanımıdır; C şıkkı doğru çünkü sıkıştırıcı bandaj eklem tespitinde kullanılır; E şıkkı doğru çünkü eklem hareket ettirilmemelidir.

Bilinmesi gereken kural: Burkulma durumunda bölge yukarı kaldırılmalı, hareket ettirilmemeli ve soğuk kompres uygulanmalıdır.

Doğru cevap A şıkkıdır çünkü 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, sedye taşıma sırasında güçlü ilk yardımcı hastanın baş kısmında bulunmalıdır. Bu pozisyon, taşıma sırasında hastanın başını kontrol etmeyi ve olası durumlarda müdahaleyi kolaylaştırmayı sağlar; ayak kısmında olmak ise hayati tehlike yaratır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı doğrudur, baş gidiş yönünde olmalıdır. C şıkkı doğrudur, sedye yatay konumda tutulmalıdır. D şıkkı doğrudur, öndeki sağ, arkadaki sol ayakla yürür. E şıkkı doğrudur, hasta düşmeyi önlemek için sedyeye bağlanmalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Sedye taşıma sırasında güçlü ilk yardımcı her zaman hastanın baş kısmında bulunmalı ve hastanın başı gidiş yönünde olmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır çünkü soru "yanlış olanı" sormaktadır. Havale, 6 ay ile 5 yaş arası çocuklarda en sık görülür; 10 yaşından büyüklerde nadirdir. A şıkkı doğrudur; ateşli hastalıklar havaleyi tetikler. C şıkkı doğrudur; vücut ısısının 38°C'nin üzerine çıkması temel kriterdir. D ve E şıkkları da doğrudur; soğuk kompres ve ılık su küveti ilk yardım yöntemlerindendir. Ancak 10 yaş üstü çocuklarda görüldüğü iddiası tıbbi gerçeklerle çelişir ve bu nedenle yanlış ifadedir.

Bilinmesi gereken kural: Havale, özellikle 6 ay ile 5 yaş arası çocuklarda yüksek ateşin neden olduğu nöbet durumudur ve 10 yaşından büyüklerde görülmesi beklenmez.