97. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi ilk yardım yaparken "yarayı daha fazla derinleştirmeme" ve "yanlış müdahale ile hayatı tehlikeye atmama" esası geçerlidir. Suda boğulmalarda karnı bastırarak su çıkarmaya çalışmak (C şıkkı), diyaframı baskılayarak solunumun daha da zorlaşmasına ve mide içeriğinin kusarak solunum yoluna kaçmasına neden olur; bu yöntem TCK ve CMK'da belirtilen "ihmal" veya "kusurlu eylem" kapsamında değerlendirilebilecek hatalı uygulamadır.

Diğer şıklar doğrudur: A şıkkı yaralıyı güvenli alana çıkarmayı, B şıkkı durum tespiti yapmayı, D şıkkı kalp-akciğer canlandırmasını ve E şıkkı ise 112'yi aramayı ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Suda boğulma vakalarında karnı bastırarak su çıkarmaya çalışmak yerine, derhal solunum ve dolaşım değerlendirilerek Temel Yaşam Desteği uygulanmalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve İlkyardım yönetmeliklerine göre, yaralıyı kollarından ve bacaklarından tutarak taşımak, yaralının ağırlığını iki kişi arasında paylaştırmayı gerektiren bir tekniktir. Bu yöntem, yaralının omurgasını korumak için uygun değildir ancak acil durumlarda iki kişinin eşgüdümlü çalışmasını zorunlu kılar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı (Omuzda taşıma) ve C şıkkı (Sırtta taşıma) tek kişi tarafından uygulanabilir. D şıkkı (Omuzdan destek) ve E şıkkı (Kucakta taşıma) da tek bir ilkyardımcının gücüyle yapılabilir.

Bilinmesi gereken kural: Yaralıyı kollarından ve bacaklarından tutarak taşımak, ağırlığı paylaşmak amacıyla mutlaka iki kişinin eşgüdümlü çalışmasını gerektiren bir tekniktir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve temel ilk yardım kurallarına göre, bilinci kapalı bir kişide solunum yolunu en sık ve en tehlikeli şekilde kapatan unsur dilin geriye düşmesidir. Dil, kas tonusunun kaybı sonucu boğaz arkasına düşerek hava yolunu tıkar; bu durum acil müdahale gerektirir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları solunum yolunu kapatabilecek unsurlar olsa da, bilinci kapalı kişilerde en yaygın ve öncelikli tıkanıklık kaynağı dilin geriye düşmesidir.

Bilinmesi gereken kural: Bilinci kapalı bir kişide solunum yolunu en çok kapatan ve öncelikle müdahale edilmesi gereken unsur, dilin geriye düşmesidir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, özel güvenlik görevlilerinin müdahale etmesi gereken "ani gelişen doğal afetler" arasında deprem, çığ, sel ve tsunami gibi anlık ve yıkıcı olaylar yer alır. Kuraklık ise yavaş gelişen, mevsimsel ve uzun süreli bir iklim olayıdır; bu nedenle "ani gelişen" kategorisine girmez ve özel güvenlik görevlilerinin acil müdahale prosedürlerinde doğrudan yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları deprem, çığ, sel ve tsunami olarak aniden ve ani bir şekilde gerçekleşen doğal afetlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, 5188 sayılı Kanun uyarınca sadece ani ve acil müdahale gerektiren afetlere (deprem, sel, tsunami vb.) odaklanır; kuraklık gibi yavaş gelişen iklim olayları bu kapsamda değerlendirilmez.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın sınıflandırma kurallarına göre, B sınıfı yangınlar sıvı ve gaz yangınlarıdır. Bu yangınlar genellikle kor oluşturmadan, yani alevli bir şekilde yanarlar. Kor oluşturma özelliği ise C sınıfı (katı maddeler) yangınların temel karakteristiklerindendir. Bu nedenle "Kor oluşturarak yanarlar" ifadesi B sınıfı yangınların özelliği değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı yanlıştır çünkü B sınıfı maddeler parlayıcıdır. B şıkkı yanlıştır çünkü alevli yanarlar. C şıkkı yanlıştır çünkü su ile söndürülemeyen sıvı yangınlarıdır. E şıkkı yanlıştır çünkü boğma yöntemiyle söndürülürler.

Bilinmesi gereken kural: B sınıfı yangınlar sıvı ve gaz yangınlarıdır, alevli yanarlar ve kor oluşturmazlar.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde afet; toplumun baş etme kapasitesini aşan, fiziksel, sosyal ve ekonomik kayıplar doğuran, normal hayatı durduran olağanüstü durum olarak tanımlanır. D şıkkı, afet tanımının temel özelliği olan "kapsam dışı kalma" durumunu tersine çevirdiği için yanlıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları, afetlerin doğurduğu zararlardan biri olduğu için doğru tanımlardır; E şığı ise afetlerin hayatı durdurma özelliğini doğru ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Afet, toplumun kendi kaynaklarıyla baş edemeyeceği, kapasitesini aşan ve ciddi kayıplar yaratan olağanüstü durumdur.

Doğru cevap A) Su'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, A sınıfı yangınlar (ahşap, kâğıt, tekstil gibi katı maddeler) soğutma ve boğma etkisiyle en etkili şekilde su ile söndürülür. Su, yanıcı maddenin sıcaklığını kaynama noktasının altına düşürerek yangını durdurur.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Köpük (B) genellikle sıvı yangınlarında, kuru kimyevi toz (C) ve D tozu (D) sıvı, gaz ve metal yangınlarında, Halokarbon (E) ise elektrik ve hassas cihaz yangınlarında tercih edilir.

Bilinmesi gereken kural: Katı maddelerden kaynaklanan yangınlarda (A Sınıfı) en etkili ve temel söndürme maddesi sudur.

Doğru cevap D şıkkı olan 112'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri acil durumlarda tek bir numara üzerinden tüm acil müdahale birimlerine (polis, itfaiye, ambulans) ulaşmalıdır. 112, Türkiye'de tüm acil durum birimlerinin entegre edildiği resmi ihbar hattıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı (110) eski Polis ihbar hattıdır ve artık tek numara değildir; B şıkkı (155) sadece Polis İmdat'ı temsil eder; C şıkkı (156) Jandarma İmdat hattıdır; E şıkkı (187) ise Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu'na aittir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri acil durumlarda 112'yi aramalı ve tek numara üzerinden tüm acil servisleri çağırarak olayı en hızlı şekilde yetkililere iletmelidir.

Doğru cevap B) Boğma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, yangının söndürülmesinde kullanılan temel yöntemlerden biri "boğma"dır. Bu yöntem, yanma olayını oluşturan üç unsurdan biri olan oksijenin, yangın bölgesine girmesini engellemek veya mevcut oksijeni tüketmek suretiyle yangını söndürmeyi hedefler. Örneğin, yangın söndürme tüplerinin köpük veya karbondioksit ile yangını kaplaması bu yönteme örnektir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Soğutma, yanıcı maddenin sıcaklığını düşürmeyi hedefler; C) Üfleme ve D) Dağıtma yangın söndürme yöntemleri arasında yer almaz; E) Yakıtı giderme ise yanıcı maddenin ortadan kaldırılmasını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Yangını söndürmek için oksijenin kesilmesi "boğma" yöntemi, sıcaklığın düşürülmesi ise "soğutma" yöntemidir.

Doğru cevap B (Kırmızı)'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, yangın söndürme cihazlarının periyodik kontrollerinde manometre ibresi kırmızı alanda kalıyorsa cihazın basınç değeri yetersizdir ve kullanılamaz kabul edilir. Bu durum, cihazın içindeki itici gazın azaldığını veya sızdırdığını gösterir; bu da yangın anında müdahaleyi engeller.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Mavi renk genellikle basıncın çok yüksek veya standart dışı olduğunu ifade eder. C) Sarı alan, basıncın normalin üzerinde olduğunu ancak tehlikeli sınıra ulaşmadığını belirtir. D) Yeşil alan, cihazın basınç değerinin tam ve kullanıma hazır olduğunu gösterir. E) Beyaz renk ise yangın söndürme cihazı manometrelerinde basınç göstergesi için standart bir renk kodu değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme cihazının manometre ibresi kırmızı alanda kalıyorsa cihaz kullanılamaz ve derhal yenisiyle değiştirilmelidir.