98. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

Doğru cevap D'dir. X ışınları, cisimlerin yoğunluk ve atom numarası farkına göre farklı oranlarda soğurulur. Yoğunluk ve atom numarası yüksek olan maddeler X ışınlarını daha çok absorbe ederken, düşük olanlar daha az absorbe eder. Bu fiziksel ilke, 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği kapsamında kullanılan güvenlik cihazlarının (X-ray) çalışma prensibini oluşturur; cihaz, cisimlerin yoğunluk farklarını görsel olarak ayırt ederek tehlikeli maddeleri tespit eder.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı tüm maddelerin aynı yapıda olduğu iddiası fiziksel gerçeklerle çelişir; B şıkkı mesafenin soğurulma oranını doğrudan belirleyen temel faktör olmadığını gösterir; C şıkkı cisimlerin konumunun görüntü kalitesini etkilediği doğru olsa da soğurulma farkının nedeni değildir; E şıkkı ise nötron sayısından ziyade elektron yoğunluğunun (atom numarası) soğurulmayı belirlediği için eksik bir ifadedir.

Bilinmesi gereken kural: X-ray cihazları, cisimlerin yoğunluk ve atom numarası farklarına dayanarak görüntü oluşturur.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve 6219 sayılı Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığını Önleme Kanunu'na göre, uyuşturucu maddelerden biri olan esrar, Kenevir bitkisinden elde edilir. Bu bitki ve türevleri, 5188 sayılı Kanun uyarınca özel güvenlik görevlilerinin görev yaparken uyması gereken yasaklar kapsamında, üretimi, ticareti ve kullanımı kesinlikle yasaktır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı yanlış çünkü esrar Afyon'dan değil, Kenevir bitkisinden elde edilir; B şıkkı yanlış çünkü ülkemizde yasadışı üretimi maalesef mevcuttur; D şıkkı yanlış çünkü kullanılması TCK ve ilgili kanunlarla kesinlikle yasaktır; E şıkkı yanlış çünkü esrarın satışı için hiçbir izin alınmamaktadır ve ticareti suç teşkil eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, Kenevir bitkisinden elde edilen esrarın üretimi, ticareti ve kullanımının 5188 sayılı Kanun ve 6219 sayılı Kanun gereği kesinlikle yasak olduğunu bilmek zorundadır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, kırık tespitinde parmak uçları açık bırakılmalıdır. Bu uygulama, dolaşımın ve sinirlerin durumunu sürekli kontrol etmek için zorunludur; kapalı bırakılması dolaşım bozukluğunu gizleyerek uzvun kaybına yol açabilir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı: Kırık şekline uygun materyal seçimi, tespitin stabilitesini sağlar ve doğru bir uygulamadır. C şıkkı: Yumuşak dolgu malzemesi kullanmak, baskıyı dağıtarak cilt hasarını önler ve doğrudur. D şıkkı: Bandajın dolaşımı engellemeyecek kadar sıkı olması, kan akışını korumak için temel bir kuraldır. E şıkkı: Kırık ve komşu eklemleri içine alan tespit, hareketi önleyerek ağrıyı ve hasarı azaltır.

Bilinmesi gereken kural: Kırık tespitinde parmak uçları açık bırakılmalı, böylece dolaşım ve duyu bozukluğu anında fark edilebilir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'ne göre koruma görevlisinin birincil amacı, korunan kişinin can güvenliğini sağlamaktır. Silahlı saldırı anında öncelik, tehdidi bertaraf etmekten ziyade, korunanı tehlikeden derhal uzaklaştırıp güvenli bir bölgeye taşımaktır.

A şıkkı yanlış çünkü çatışmada kalmak, görevlinin ve korunanın hayatını riske atar. B şıkkı yanlış çünkü çatışmayı sürdürmek, korunanı daha fazla tehlikeye sokar. C şıkkı yanlış çünkü havaya ateş etmek, saldırganı durdurmaz ve panik yaratır. E şıkkı yanlış çünkü olay yerini boşaltmak, korunanı savunmasız bırakır.

Bilinmesi gereken kural: Koruma görevlisinin birincil görevi, korunanı tehlikeden uzaklaştırarak güvenli bir alana taşımaktır.

Doğru cevap D) Kamera'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca kartlı geçiş sistemleri; kimlik doğrulama (manyetik kart), okuma (kart okuyucu), fiziksel kontrol (turnike) ve veri işleme (server) bileşenlerinden oluşur. Kamera ise görüntüleme ve izleme sistemine aittir; kartlı geçişin teknik bir parçası değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları kartlı geçiş sisteminin temel ve zorunlu bileşenleridir.

Bilinmesi gereken kural: Kartlı geçiş sistemi kimlik doğrulama ve fiziksel bariyer kontrolü yaparken, kamera sadece görüntüleme amaçlıdır ve sistemin bir bileşeni değildir.

Doğru cevap B'dir. 5237 sayılı TCK Madde 109 uyarınca, bir kişinin özgürlüğünü kanunsuz olarak veya yetki aşarak kısıtlamak "Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma" suçunu oluşturur. Özel güvenlik görevlisi, sadece kanunen yetkili olduğu durumlarda ve sadece gerekli ölçüde müdahale edebilir; aksi takdirde kişinin evine, işyerine veya aracına girip çıkmasını veya istediği yere gitmesini engellemek bu suçu işler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı (Cebir), özgürlüğü tamamen kısıtlayan eylemde temel suç değil, kullanılan yöntemdir; C şıkkı (Tehdit), korkutma eylemidir ve özgürlüğü fiilen engellemez; D şıkkı (Eğitim hakkı), bu bağlamla alakasızdır; E şıkkı (Şantaj), ise mal veya hak karşılığında tehdit içerir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, yetkisini aşarak bir kişinin özgürlüğünü fiilen kısıtlarsa TCK 109 uyarınca "Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma" suçunu işlemiş olur.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin zor kullanma yetkisini sadece kendi mesleki görevleri kapsamında değil; Türk Ceza Kanunu'ndaki meşru müdafaa, zorunluluk hali ve Türk Medeni Kanunu'ndaki maddi zararların önlenmesi gibi genel hükümlere dayanarak kullanabileceğini belirtir. Bu yetki, görevlinin sadece silahlı olmasına bağlı değildir ve genel kollukla iş birliği zorunluluğu da zor kullanma anında değil, sonrasında bilgi verme yükümlülüğü olarak düzenlenmiştir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, zor kullanmanın silahlı olmayan görevlilere de tanındığını, B şıkkı bilgi verme yükümlülüğünün zor kullanma öncesi değil sonrası olduğunu, D şıkkı yetkinin sadece kendisine yönelik durumlarda değil, başkalarına karşı da kullanılabileceğini, E şıkkı ise orantılılık ilkesinin görevlinin inisiyatifine değil, yasal sınırlara bağlı olduğunu gösterir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, zor kullanma yetkisini 5188 sayılı Kanun ve genel kanun hükümlerine (TCK, TMK) uygun olarak, orantılılık ilkesine riayet ederek kullanmakla yükümlüdür.

Doğru cevap B) İş Kanunu'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik görevlilerinin çalışma süreleri, izin, ücret ve özlük hakları yönünden 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olduğunu açıkça belirtmiştir. Bu hüküm, görevlilerin bir işçi statüsünde olduğunu ve işçi haklarından yararlandığını kanıtlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) PVSK sadece polislerin görev ve yetkilerini düzenler. C) Bu kanun sadece özel güvenlik hizmetlerinin usulünü belirler, özlük haklarını değil. D) TCK suç ve cezaları düzenler, işçi haklarını değil. E) CMK ise ceza davası usullerini kapsar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, mesleki yetkileri dışında özlük hakları bakımından normal bir işçi gibi İş Kanunu'na tabidir.

5188 sayılı Kanun uyarınca özel güvenlik görevlilerine, suçun işlendiği anda veya hemen ardından yakalama yetkisi tanınmıştır. Bu yetki, suçun işlenmesini önlemek veya faili yakalamak için zorunlu olan durumlarda, kolluk kuvvetlerinin gelmesine kadar süren geçici bir yetkidir. Ancak görevlilerin gözaltına alma, parmak izi alma, olay yerini inceleme veya ifade alma gibi yetkileri bulunmamaktadır; bu işlemler sadece yetkili kolluk kuvvetlerine aittir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, gözaltına alma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir; B şıkkı, parmak izi alma yetkisi kollukta bulunur; C şıkkı, olay yerini inceleme yetkisi kollukta bulunur; D şıkkı, ifade alma yetkisi kollukta bulunur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri sadece suçun işleniş anında veya hemen ardından yakalama yapabilir, diğer kolluk yetkileri yoktur.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, spor müsabakalarında özel güvenlik görevlileri, sahada görev yapan genel kolluk kuvvetleri ile koordinasyon içinde çalışır. Bu durum, 5188 sayılı Kanun ve spor müsabakalarına ilişkin güvenlik yönetmeliği gereği, olay anında sahada bulunan Müsabaka Güvenlik Amirinin ve Genel Kolluğun talimatlarını uygulama yükümlülüğü doğurur. Özel güvenlik görevlisi, kendi şirketi veya kulüp yönetimi talimatlarını yerine getirirken, fiziki sahada genel kolluk ve müsabaka güvenlik amirinin emirlerini birinci derecede öncelikle uygulamak zorundadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, sahada genel kollukla birlikte çalışırken kendi amirinin tek başına talimatını uygulamasını yanlış gösterir; B ve E şıkları, kulüp veya tesis yöneticilerinin talimatlarının sahada genel kolluk emrini geçersiz kıldığını varsayar; D şıkkı ise Özel Güvenlik Şube Müdürlüklerinin doğrudan sahada anlık talimat verme yetkisini içermez.

Bilinmesi gereken kural: Spor sahalarında özel güvenlik görevlileri, sahada bulunan genel kolluk ve müsabaka güvenlik amirinin talimatlarını birinci derecede uygulamak zorundadır.