98. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 2. bölüm

Doğru cevap B) Alan eğitimidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Bu Hizmetlere İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun ile ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri teorik ve fiziki eğitimlerin yanı sıra, çalışacakları iş yerinin özelliklerine ve görevin niteliğine uygun olarak alan eğitimi almak zorundadır. Bu eğitim, görevlinin karşılaşabileceği özel durumları (örneğin banka, hastane veya fabrika gibi) yönetebilmesi için zorunludur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A, C, D ve E şıkları kanunen zorunlu temel veya alan eğitimleri arasında yer almadığı için doğru cevap olamaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, çalışacakları iş yerinin risk ve özelliklerine göre kanunen zorunlu olan alan eğitimini mutlaka tamamlamalıdır.

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlilerinin sendikaya üye olma hakkı ve toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi tanınmıştır. Bu nedenle IV ve V maddeler, kanunda yer alan yasaklar arasında yer almaz. Doğru cevap C şıkkıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: I, II ve III maddeler (görev dışı çalıştırma, grev ve görevden uzaklaştırma yasağı) 5188 sayılı Kanun'da açıkça yasaklanmış hükümlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri sendikal haklardan yararlanabilir, ancak grev yapamaz ve görev dışı çalıştırılamaz.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkisi sınırlıdır; suçla karşılaştıklarında derhal yetkili kolluk kuvvetlerine (polis, jandarma, savcılık) haber vermek ve durumu muhafaza etmek zorundadırlar. Ancak, Cumhuriyet Savcılığını arayıp yazılı emir beklemek görevlilerin yetkisi dışındadır ve gecikmeye yol açarak suçun delillerinin yok olmasına neden olabilir. Savcılık, suçun işlenmesini önlemek veya sanığı yakalamak için doğrudan emir vermez; bu yetki kolluk kuvvetlerine aittir. Özel güvenlik görevlisi, 5188 sayılı Kanun gereği suçla mücadelede kolluk kuvvetlerine yardımcı olur, ancak yargı mercilerinden bekleme yapmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları görevlinin yetkili kolluğa haber vermeden önce yapabileceği meşru müdafaa ve delilleri koruma eylemleridir; C şıkkı ise "tespit etmek" yerine "muhafaza etmek" ve "teslim etmek" görevi gereği yanlış bir ifade içerir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, suçla karşılaştığında derhal kolluğa haber verip delilleri korur; yargı merciinden yazılı emir beklememeli ve yetkisini aşmamalıdır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlisi, yetkilerini sadece kendi inisiyatifiyle ve görev alanı ile hizmet süresi içinde kullanabilir. Hiçbir üst veya emir, görevlisine yetkisini kullanması için emir veremez; bu yetki tamamen görevlinin kendi takdirine bağlıdır. Emrin varlığı yetkiyi doğurmaz, sadece görevin ifasını etkiler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü yetki sadece görev süresi ve alanında geçerlidir. C şıkkı doğrudur, yetki kullanımı için kimlik zorunludur. D şıkkı doğrudur, kimlik açıkça taşınmalıdır. E şıkkı doğrudur, silah ve teçhizat için komisyon izni şarttır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, yetkisini kullanmak için asla emir beklememeli; yetki tamamen kendi inisiyatifi ve görev alanı ile sınırlıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun gereği, özel güvenlik görevlileri grev yapamaz. Bu, mesleğin kamu düzenini koruma görevi gereği getirilmiş özel bir kısıtlamadır. Dolayısıyla Can'ın greve katılma hakkı yoktur.

Diğer şıkların yanlışlığı: Sendikaya üye olma, nakdi tazminat, aylık bağlanması ve viziteye çıkma hakları, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerle güvence altına alınmış yasal haklardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kamu düzenini koruma görevi nedeniyle 5188 sayılı Kanun ile grev hakkından yoksun bırakılmıştır.

5188 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre, görev belgesinin düzenlenmesi için özel güvenlik hizmetinin Kişi Koruma olması gerekir. Kişi koruma hizmetinde görevli özel güvenlik görevlileri, korunan kişiye özel bir yetki ve sorumlulukla eşlik ederler ve bu durumun resmi belgesi görev belgesi ile düzenlenir. Diğer hizmet türleri (tesis, site, kurum, alışveriş merkezi) için ise sadece "görev tanımı" veya "görevlendirme belgesi" düzenlenir; görev belgesi sadece kişi koruma için geçerlidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, C, D ve E şıkları, tesis, site, kurum ve alışveriş merkezi koruma hizmetlerinde görev belgesi yerine görev tanımı belgesi düzenlendiği için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Görev belgesi sadece Kişi Koruma hizmetinde düzenlenir, diğer tüm özel güvenlik hizmetlerinde görev tanımı belgesi kullanılır.

Doğru cevap C'dir. Özel güvenlik görevlilerinin yetki sınırları, sadece görevli oldukları yerde ve sürede, kimlik kartlarını görünür şekilde göstermek şartıyla 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile düzenlenmiştir. Bu kanun, görevlilerin kimlik sormak, tutanak tutmak ve suçüstü halinde yakalamak gibi yetkilerini açıkça tanımlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Türk Borçlar Kanunu, özel güvenlik yetkilerini değil, borç ve alacak ilişkilerini düzenler. B) Türk Ticaret Kanunu, ticari işlemleri kapsar ve özel güvenlik görevlilerine yetki vermez. D) Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu, sadece polislerin yetkilerini belirler, özel güvenlik görevlilerine uygulanmaz. E) Sosyal Sigortalar Kanunu, işçi hakları ve sigorta işlemlerini düzenler.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sadece 5188 sayılı Kanun ile sınırlıdır ve polis yetkileriyle karıştırılmamalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, kimlik kartını başkasına kullandıran görevli, mesleği yasaklanmakla birlikte, bu durumun "bir daha özel güvenlik görevlisi olabilir" şeklinde ifade edilmesi yanlıştır; çünkü kanun, bu suçu işleyenleri meslekten men eder ve bir daha görev alamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü kartlar valilikçe verilir. B şıkkı doğrudur çünkü kartta isim ve silah durumu yazılır. C şıkkı doğrudur çünkü kart yakada görünür olmalıdır. E şıkkı doğrudur çünkü sadece asıl kart geçerlidir, fotokopi kullanılamaz.

Bilinmesi gereken kural: Kimlik kartını başkasına kullandıran özel güvenlik görevlisi, mesleği yasaklanarak bir daha özel güvenlik görevlisi olamaz.

Doğru cevap E şıkkıdır. Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 135'te "Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu" olarak tanımlanmış ve cezalandırılması öngörülmüştür. Özel güvenlik mevzuatı (5188 sayılı Kanun) veya diğer kanunlar bu suçun cezasını düzenlemez; sadece TCK suç ve ceza hükümlerini belirler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) İmar Kanunu binaların yapımını düzenler; B) İş Kanunu işçi-işveren ilişkilerini kapsar; C) Özel Güvenlik Kanunu görev tanımı yapar, ceza vermez; D) PVSK ise polislerin görev ve yetkilerini düzenler.

Bilinmesi gereken kural: Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi TCK'nın 135. maddesinde suç olarak tanımlanır ve cezai yaptırımı doğrudan Türk Ceza Kanunu'nda yer alır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik izni verilirken veya verildikten sonra, güvenlik görevlilerinin yetkileri ve çalışma şartları belirlenir. Ancak, güvenlik görevlilerinin varlığına rağmen, ilgili şirketin öngördüğü tedbirlerin yetersiz kalması veya acil bir durumun ortaya çıkması halinde, Vali veya yetkili makam, kamu güvenliğini sağlamak amacıyla ek tedbirler alınmasını veya güvenlik planının değiştirilmesini talep etme yetkisine sahiptir. Bu yetki, özel güvenlik hizmetlerinin etkinliğini ve kamu düzenini korumak için kanunla tanınmıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, başvuru için sadece alanın belirtilmesinin yeterli olmadığını, detaylı güvenlik planı ve diğer yasal belgelerin de sunulması gerektiğini belirtir; B şıkkı, il özel güvenlik komisyonu kararının gerekçeli olması ve valinin onay vermesi gerektiğini, ancak doğrudan komisyon kararına istinaden değil, valinin nihai onayıyla verildiğini ifade eder; D şıkkı, acil hallerde 48 saatlik sürenin esnetilebileceğini veya istisnai durumlarda farklı prosedürlerin uygulanabileceğini göz ardı eder; E şıkkı, müracaatların faaliyet başlamadan hemen öncesinde neticelendirilmesinin yasal bir zorunluluk olmadığını, sürecin zamanında tamamlanması gerektiğini ima eder.

Bilinmesi gereken kural: Vali, özel güvenlik izni sürecinde ve sonrasında kamu güvenliğini sağlamak için gerekli gördüğü takdirde, ek tedbirler alınmasını veya güvenlik planının değiştirilmesini talep etme yetkisine sahiptir.