98. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) gereği, bulgu ve delillerin temel amacı suçun işlenip işlenmediğini, faili ve suçun unsurlarını tespit etmektir. Şüpheli ile polis/savcı arasındaki "ilişkiyi ortaya çıkarmak" delillerin hukuki faydası veya işlevi değildir; bu durum sadece soruşturma sürecindeki bir durum tespiti olabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, delillerin faili tespit etme işlevini doğru ifade eder. C şıkkı, suçun unsurlarını kanıtlama görevini doğru belirtir. D şıkkı, ifadelerin doğruluğunu teyit etme işlevini doğru tanımlar. E şıkkı ise failin kusur derecesini belirlemeye yardımcı olduğunu doğru ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Bulgu ve delillerin tek hukuki amacı, suçun işlenişini, failini ve unsurlarını objektif olarak tespit etmektir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, şüpheli tespitinde davranış ve tutumlar fiziksel özelliklerden daha belirleyicidir. D şıkkı doğru cevaptır çünkü uzun boylu olmak tek başına suç işleme ihtimali veya şüpheli davranış göstermez; bu sadece fiziksel bir özelliktir ve 5188 sayılı Kanun'da belirtilen "şüpheli davranış" kriterlerine girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı (kaygılı davranış), B şıkkı (donuk bakış) ve E şıkkı (eşyayı bırakıp kaçma) suç işleme niyetini veya panik durumunu gösteren davranışsal belirtilerdir; C şıkkı (sıcak havada mont giymek) ise gizli eşya taşıma ihtimalini düşündüren şüpheli bir tutumdur.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli tespitinde fiziksel özellikler değil, davranışsal anormallikler ve durumun olağan dışılığı esas alınmalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, şüpheli araç tespitinde öncelikli kriterler; park süresi, yasa dışı konum, plaka durumu ve içerideki şüpheli eşyadır. Sahibi bilinen bir araç, tek başına şüpheli durum oluşturmaz; bu nedenle "gelişi güzel park etmiş ancak sahibi bilinen" durumlar, diğer şıklardaki somut risk unsurları kadar acil müdahale veya inceleme gerektirmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı uzun süreli park, terör veya hırsızlık riskini gösterir; B şıkkı yasa dışı park, güvenlik ihlali işaretidir; D şıkkı plaka yokluğu veya hasarı kimlik gizleme amaçlıdır; E şıkkı ise patlayıcı veya kaçak malzeme taşıma ihtimalini doğurur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sahibinin kimliği bilinse bile, araçta şüpheli bir durum veya yasa dışı bir durum varsa inceleme yapmalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, güvenlik sistemlerinin temel amacı suçları önlemek, izlemek ve fiziki önlemleri desteklemektir; ticari kar sağlamak veya satışları artırmak güvenlik görevlilerinin yasal yetki ve sorumluluk alanı dışındadır. A, B, C ve E şıkları ise güvenlik sistemlerinin yasal ve işlevsel amaçları olan suç önleme, personel tasarrufu, fiziki koruma desteği ve genel güvenlik sağlama hedeflerini doğru ifade etmektedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik sistemleri ve görevlileri, sadece güvenlik ve koruma amaçlı kullanılır; ticari kazanç veya satış artırma faaliyetleri bu mevzuat kapsamında yer almaz.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca X-Ray cihazları, bagaj ve eşyaların içeriğini dışarıdan görmeden tespit etmek için kullanılır. Bu sayede yasaklı veya tehlikeli maddeler (silah, patlayıcı vb.) tespit edilir.

Diğer şıklar neden yanlış? A şıkkı metal dedektörlerinin, B şıkkı yangın alarm sistemlerinin, C şıkkı dozimetrik ölçüm cihazlarının ve E şıkkı ise genel güvenlik kameralarının görevidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, X-Ray cihazlarını sadece bagaj ve eşyaların içeriğini görüntüleyerek tehlikeli madde tespit etmek amacıyla kullanır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, yangın algılama sistemleri yangının başlangıç aşamalarını (duman, ısı, alev) veya gaz sızıntılarını tespit etmek için tasarlanmıştır. Ancak bu sistemler, patlayıcı madde tespitini amaçlayan cihazlar değildir; patlayıcı dedektörleri ayrı bir güvenlik teknolojisidir ve yangın alarm sistemlerinin işlevi değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, yangın ve gaz kaçaklarını algılayan standart ve mevzuata uygun sensör türlerini doğru şekilde ifade etmektedir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın algılama sistemleri yangın ve gaz sızıntısını tespit eder, patlayıcı madde tespitini yapmaz.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, ceketin altına saklanmış bir silahın metal detektörü ile tespit edilmesi, binaya izinsiz ve tehlikeli girişin önlenmesindeki temel yöntemdir. Metal detektörler, giysi altındaki metal nesneleri algılayarak güvenlik görevlisine uyarı verir ve bu sayede silahın girişini engeller.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: X-Ray cihazları genellikle bagaj ve eşyalar için kullanılır, giysi altı taramada pratik değildir; Kamera sistemleri sadece olayı kaydedip görsel izlenim sağlar, fiziksel engelleme yapamaz; Kartlı geçiş sistemi kimlik kontrolü yapar ancak silah tespiti yapamaz; Bariyer ise araç veya yaya geçişini fiziksel olarak durdurur ancak silahı algılayamaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, metal detektörleri kullanarak giysi altı silah taşıma girişimlerini tespit etme ve önleme yükümlülüğüne sahiptir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, yaralı taşımada omurga yaralanması riskine karşı eksen korunması esastır. Doğru cevap E şıkkıdır çünkü yaralı taşınırken ani dönmeler ve bükülmeler kesinlikle yasaktır; bu hareketler omurga hasarını artırarak kalıcı felce yol açabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, yaralıyı en az 6 destek noktasından kavramayı doğru bir taşıma tekniği olarak tanımlar. B şıkkı, yavaş ve omuz genişliğinden daha dar adımlarla yürümenin dengenin korunması için doğru bir kuraldır. C şıkkı, başın düz ve homojen tutulmasının omurga hizasını korumak için gerekli olduğunu ifade eder. D şıkkı, baş ve boyun tutan kişinin hareketi yönlendirmesinin güvenli taşıma için doğru bir uygulamadır.

Bilinmesi gereken kural: Yaralı taşınırken omurga ekseni asla bozulmamalı, ani dönme ve bükülmelerden kaçınılmalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, özel güvenlik görevlisi tıbbi müdahale yetkisine sahip değildir. Çıkık yerine oturtulmaya çalışılması, sinir ve damar hasarı riskini artırarak yaralanmanın kötüleşmesine neden olur; bu işlem sadece yetkili sağlık personeli tarafından yapılmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, dolaşım ve sinir hasarını kontrol etmek için doğru bir uygulamadır. B şıkkı, olası ameliyat ihtimaline karşı doğru bir önlemdir. D şıkkı, acil tıbbi yardım çağırma zorunluluğunu doğru ifade eder. E şıkkı, çıkığın hareket etmesini engelleyerek doğru bir tespit yöntemidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, çıkık tedavisi için sadece tespit yapar ve 112'yi çağırır; çıkığı yerine oturtmaya asla çalışmaz.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilk yardım yönetmelikleri gereği, solunum yoluyla zehirlenen hastanın akciğerlerini rahatlatmak ve oksijen alımını artırmak için yarı oturur pozisyon verilmesi esastır. Bu pozisyon, solunum kaslarının çalışmasını kolaylaştırarak zehirlenme belirtilerini hafifletir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve D şıkları, hastanın solunum kapasitesini kısıtlayarak durumu kötüleştirir; B şıkkı, hasta bilinçli değilse koma pozisyonu uygulanamaz; C şıkkı ise kan basıncını düşüren şok durumları için geçerlidir.

Bilinmesi gereken kural: Solunum yoluyla zehirlenme vakalarında, solunum fonksiyonlarını desteklemek amacıyla hasta mutlaka yarı oturur pozisyonda tutulmalıdır.