98. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilk yardım yükümlülüğünü belirtir. Tam tıkanıklıkta hava yolu tamamen kapanmıştır; hasta öksüremez ve konuşamaz. Bu durumda Heimlich manevrası (karına bası) uygulanarak hava yolundaki yabancı cisim dışarı atılmalıdır. Kalp masajı (B) sadece kalp durması durumunda, öksürtme (C) ise kısmi tıkanıklıkta yapılır. Koma (D) ve şok pozisyonu (E) ise hava yolu tıkanıklığına çözüm değildir.

Bilinmesi gereken kural: Bilinci açık ve tam tıkanıklığı olan hastada derhal Heimlich manevrası uygulanmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Kanamalarda kanayan bölge, kalp seviyesinden yukarıda tutulmalıdır. Bölgenin aşağıda tutulması kan basıncını artırarak kanamanın şiddetlenmesine neden olur; bu durum 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'nde belirtilen temel ilk yardım kurallarına aykırıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı doğru bir müdahale olduğu için "yanlış" sorusu için elenir; C ve E şıklarında turnike uygulaması kanamayı durdurmak için doğru bir yöntemdir; D şıkkı ise tıbbi yardım istemek zorunluluğu doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Kanayan bölge kalp seviyesinden yukarıda tutulmalı, aşağıda tutulmak kanamayı artırır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, Özel Güvenlik Görevlileri temel yaşam desteği (TYD) uygulamakla yükümlüdür. TYD, solunum ve dolaşımın durduğu durumlarda hayati fonksiyonları sürdürmek için yapılan acil müdahalelerdir. A, B, C ve D şıkları; hava yolunu açma (baş-çene), kalp masajı, suni solunum ve hava yolunu tıkayan yabancı cismin uzaklaştırılması gibi TYD'nin temel bileşenleridir. Ancak E şıkkındaki "psikolojik destek", acil tıbbi müdahale sürecinin bir parçası değildir; bu, olay sonrası veya kriz yönetimi aşamasında verilen bir destek türüdür ve 5188 sayılı Kanun'un öngördüğü acil tıbbi müdahale kapsamına girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen temel yaşam desteği tekniklerinin doğrudan tanımlarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, acil durumlarda sadece solunum ve dolaşımı kurtarmaya yönelik tıbbi müdahaleleri (TYD) yapmalı, psikolojik desteği ise yetkili sağlık personeline veya olay sonrası aşamaya bırakmalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Bazı Düzenlemeler Kanunu ile Özel Güvenlik Yönetmeliği, görevlilerin temel ilk yardım bilgilerine sahip olmasını zorunlu kılar. Soruda anlatılan teknik, TCK ve CMK kapsamında görevlilerin can güvenliği ilkesine uygun olarak, hava yolunu açmak için uygulanan Baş Geri Çene Yukarı pozisyonudur. Bu manevra, dilin geriye düşüp hava yolunu tıkamasını önler ve acil durumlarda hayati önem taşır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı yaralıyı tehlikeli ortamdan çıkarmak için kullanılır; B şıkkı kan basıncını düşürmek için uygulanır; C şıkkı bilinç kaybı olanı yan yatırmayı gerektirir; E şıkkı ise bir hastalık türüdür, pozisyon değil.

Bilinmesi gereken kural: Hava yolu tıkanıklığında dilin yerinden oynamasını önlemek için baş geriye itilip çene yukarı kaldırılmalıdır.

5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği, görevlilerin ilk yardım ve acil müdahale konularında temel kurallara uymasını zorunlu kılar. Doğru cevap E şıkkıdır çünkü yaralının baş-boyun-gövde ekseninin bozulması, omurilik yaralanması riskini doğurur ve bu durum hayati tehlike yaratır; bu nedenle eksenin korunması en önemli kuraldır. Diğer şıklar doğrudur: A şıkkı çevre güvenliğini, B şıkkı aracın hareket etmesini önlemeyi, C şıkkı yaralıyı serbest bırakmayı ve D şıkkı pedallara sıkışmayı önlemeyi ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Yaralıyı kurtarmaya çalışırken asla omurga eksenini bozmayın, aksi takdirde kalıcı felç riski oluşur.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlisi tıbbi müdahale yetkisine sahip değildir. Görevi, işçinin kendine veya çevreye zarar vermesini engellemek ve kriz sürecinin doğal akışını tamamlamasını sağlamakla sınırlıdır. Tıbbi müdahale (A şıkkı) sadece sağlık personeli tarafından yapılabilir. B ve C şıkları, bilinçsiz ve çırpınan bir kişiye uygulanması tehlikeli ve yanlış uygulamalardır. D şıkkı ise soğan koklatma gibi eski ve bilimsel temeli olmayan bir yöntemdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi tıbbi müdahale yapamaz; önceliği çevre güvenliğini sağlamak ve kriz sürecini yönetmektir.

Doğru cevap D'dir. Özel Güvenlik Görevlisi olarak ilk yardım kurallarını bilmek 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik gereği temel bir yetkinliktir. Zehirlenme durumlarında yaralıyı düz yatırmak yanlış bir uygulamadır; çünkü bu pozisyon kusma durumunda solunum yolunun tıkanmasına ve boğulmaya neden olabilir. Doğru uygulama, kusma ihtimaline karşı yaralıyı yan yatış pozisyonuna almaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü zehirli madde kaynağı derhal uzaklaştırılmalıdır. B şıkkı doğrudur, gereksiz hareket zehrin kana karışmasını hızlandırabilir. C şıkkı doğrudur, hayati fonksiyonların korunması önceliklidir. E şıkkı doğrudur, tıbbi yardım hemen istenmelidir.

Bilinmesi gereken kural: Zehirlenme durumunda yaralıyı asla düz yatırmayın, kusma riskine karşı mutlaka yan yatış pozisyonuna alın.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve yangın söndürme yönetmeliklerine göre, birden fazla cihazla müdahale edilirken arka arkaya (sırayla) değil, aynı anda ve koordineli bir şekilde müdahale edilmelidir. Sırayla müdahale etmek yangının kontrol altına alınmasını geciktirir ve güvenlik riski oluşturur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, rüzgarın estiği yöne yaklaşmak dumanı ve alevi söndürücüye doğru iterek tehlikeli hale gelir; B şıkkı, yangını önden arkaya değil, aşağıdan yukarıya doğru söndürmek gerekir; C şıkkı, boru yangınlarında yukarıdan aşağıya müdahale etmek doğru bir tekniktir; E şıkkı, kor artıklarını suyla söndürmek ve yeniden alevlenmeyi önlemek temel bir güvenlik kuralıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme cihazları kullanılırken rüzgarın ters yönünden yaklaşılmalı, yangın aşağıdan yukarıya doğru ve mümkünse birden fazla cihazla eş zamanlı müdahale edilmelidir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yangın dolapları ve hortum sistemlerinin periyodik bakımı, binanın güvenliğinden sorumlu olan bina sahibi, yönetici veya yetkili tarafından yaptırılması zorunludur. Özel güvenlik görevlileri bu bakımları denetler ve eksiklikleri raporlar, ancak mali ve hukuki sorumluluk doğrudan bina yönetimine aittir.

Diğer şıkların yanlışlığı: Kiracı (B) sadece kullanım hakkına sahiptir, bakımdan sorumlu değildir; Kapıcı (C) sadece gözetim görevi yapar, yasal yükümlülük yoktur; İtfaiye (D) ve Belediye (E) görevlileri ise sadece denetim veya müdahale eder, bakımı yaptıran taraf değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın güvenlik ekipmanlarının bakımı ve giderilmesi, binanın hukuki sorumlusu olan sahibine veya yöneticisine aittir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve genel güvenlik ilkeleri gereği, elektrik kaçağı olan ortamda çıplak elle kontrol yapmak, görevlinin can güvenliğini doğrudan tehlikeye atar ve hayati bir hatadır. Elektrik akımı iletken cisimler üzerinden insan vücuduna geçerek ölümcül yaralanmalara neden olur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü sigortayı kapatmak akımı keser; B şıkkı doğrudur çünkü kuru kimyevi tozlu söndürücüler iletken değildir; D şıkkı doğrudur çünkü kuru maddeler yalıtkan görevi görür; E şıkkı doğrudur çünkü çarpan kişiye dokunmak akımı kendinize aktarır.

Bilinmesi gereken kural: Elektrik kaçağı olan ortamlarda asla çıplak elle temas edilmemeli, önce akım kesilmeli veya yalıtkan maddeler kullanılmalıdır.