98. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 7. bölüm

Doğru cevap D) Duman dedektörü'dür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin yangın riskini erken algılayıp bildirmesi gerekir. Duman dedektörleri, ortamdaki dumanı algılayarak yangın alarm sistemini tetikleyen cihazlardır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Yangın butonu, yangın oluştuğu an insan tarafından manuel olarak basılan bir düğmedir. B) Siren, yangın alarmı verildiğinde sesli uyarı yapan bir cihazdır, algılayıcı değildir. C) Yangın dolabı, yangın söndürme ekipmanlarının saklandığı bir depolama birimidir. E) Alev dedektörü, dumanı değil, doğrudan alevi algılayan cihazdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri yangın riskini en erken aşamada tespit edebilmek için duman dedektörlerinin çalışma prensibini ve yerlerini bilmelidir.

Doğru cevap A) Su'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin yangın söndürme ekipmanlarını kullanırken en temel ve etkili maddenin su olduğunu belirtir. Su, yangının soğutma etkisiyle yanıcı maddelerin sıcaklığını düşürerek yangını en hızlı şekilde söndürür ve 5188 sayılı Kanun'un yangınla mücadele yükümlülükleri kapsamında bu yöntem standarttır.

Diğer şıklar neden yanlış? B) Halokarbon, elektrik yangınlarında kullanılır ancak orman yangınlarında su kadar etkili ve yaygın değildir. C) Kum-toprak, küçük yangınlarda kullanılabilir ancak orman yangınlarında su kadar etkili değildir. D) Kuru kimyevi toz, sıvı ve gaz yangınlarında tercih edilir, orman yangınlarında su kadar etkili değildir. E) Karbondioksit, kapalı alanlardaki elektrik yangınlarında kullanılır, açık alandaki orman yangınlarında etkisizdir.

Bilinmesi gereken kural: Orman yangınlarında yangını söndürmenin en etkili ve temel yöntemi, 5188 sayılı Kanun gereği su kullanmaktır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, yangınların en yaygın sebebi insan kaynaklı ihmal, tedbirsizlik ve bilgisizlik durumlarıdır. Yangın üçlüsü (yanıcı, oksijen, ısı) oluşsa bile, yangının çıkış nedeni genellikle bu unsurların kontrolsüz bırakılmasıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Acil durum planları yangın önleyici tedbirlerdir; B) Yanıcı ve oksijen yangın oluşumunun maddi unsurlarıdır, sebepten ziyade bileşendir; C) Su, köpük ve CO2 yangın söndürme maddeleridir; D) İhbar vermemek yangın sonrası yapılan bir hatadır, çıkış sebebi değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yangınların %90'ı insan hatası, ihmal ve bilgisizlikten kaynaklanır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, özel güvenlik görevlileri yangın söndürmede Su (I), Karbondioksit (II), Kuru Kimyevi Toz (III) ve Köpük (IV) gibi tüm yaygın söndürme maddelerini kullanabilir. Bu maddeler, yangının türüne ve büyüklüğüne göre etkili şekilde müdahale sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B ve C şıkları yangın söndürme maddelerinin eksik listelenmesinden; E şığı ise Köpük ve Karbondioksit gibi önemli maddelerin listeden çıkarılmasından dolayı hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, yangın türüne göre su, köpük, karbondioksit ve kuru kimyevi toz gibi tüm standart söndürme maddelerini kullanma yetkisine sahiptir.

Doğru cevap A) Yavaş yanma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yangın güvenliği kuralları, yangının türlerini ve önlenmesini düzenler. Yavaş yanma; ısı, ışık ve alev görülmeyen, sadece korlaşmanın (kızarma) olduğu ve genellikle ısı birikimiyle gerçekleşen yanma türüdür. Bu durum, yangın söndürme ve önleme eğitimlerinde temel bilgi olarak işlenir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı (Kendi kendine yanma) ısı ve ışık üretir; C şıkkı (Hızlı yanma) alev ve ışık içerir; D şıkkı (Parlama ve patlama) şiddetli ısı ve ışık yayar; E şıkkı (Oksijensiz yanma) ise teorik olarak yanma için oksijen gerekir ve bu tanım yanma türü olarak sınıflandırılmaz.

Bilinmesi gereken kural: Alev ve ışık görülmeyen, sadece korlaşmanın olduğu yanma türü yavaş yanmadır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, madde kullanımının fiziksel belirtilerini tanımlarken; bitkinlik, terleme, titreme, dengesizlik ve gözde kanlanma gibi vücut fonksiyonlarında görülen somut değişiklikleri öne çıkarır. Bu maddeler, madde etkisi altındaki kişinin fiziksel durumundaki doğrudan ve gözlemlenebilir bozulmaları ifade eder. Buna karşılık "ilgi-istek kaybı", kişinin davranış ve psikolojik durumundaki bir değişimi ifade eden psikolojik bir belirtidir; fiziksel bir belirti kategorisine girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, madde etkisiyle ortaya çıkan doğrudan fiziksel belirtiler olduğu için sorunun "fiziksel belirtiler" tanımına uymaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Madde kullanımında fiziksel belirtiler vücut fonksiyonlarını, psikolojik belirtiler ise davranış ve ruh halini etkiler.

Doğru cevap B) Mahrem alan'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve meslek etiği kuralları gereği, özel güvenlik görevlisi, kişisel alanı ihlal etmeden görevini ifa etmelidir. Soruda tanımlanan "cilt temasından 40 cm'ye kadar olan ve sadece eş, dost, akraba dışındakilerin girmesinden rahatsızlık duyulan" alan, psikolojide ve güvenlik mesleğinde mahrem alan olarak adlandırılır. Bu alanın ihlali, kişide savunma içgüdüsü uyandırabilir ve güvenlik görevlisinin yetkisini aşan bir davranış olarak değerlendirilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Kişisel alan genellikle 45-120 cm arasıdır; C) Sosyal alan 1,2-3,6 metre aralığındadır; D) Kamusal alan herkesin erişimine açıktır; E) Güvenli alan ise hukuki bir terim olup bu tanıma uymaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, mahrem alanı ihlal etmeden, sadece yasal yetkiler çerçevesinde ve zorunlu hallerde kişiye yaklaşmalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, sözel iletişim; ses dalgalarıyla aktarılan, yüz yüze veya telefon gibi araçlarla yapılan anlık konuşma türü olarak tanımlanır. Telefonla görüşme, sesin doğrudan iletilmesiyle gerçekleşen klasik bir sözel iletişim örneğidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, D ve E şıkları ses dalgasıyla değil, yazılı karakterler veya metin formatıyla aktarıldığı için sözel değil, yazılı iletişim biçimleridir.

Bilinmesi gereken kural: Sözel iletişim sesle, yazılı iletişim ise yazı ile yapılan iletişim türüdür.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi iletişim kurarken "güvenlik görevlisi" kimliğiyle hareket etmeli ve duruma uygun ciddiyet göstermelidir. Sıradan bir görüşme yapıyormuş gibi davranmak, görevlinin yetkisini ve durumu ciddiye almadığını düşündürebilir; bu da karşı tarafın güvenini sarsarak iletişim kazasına yol açar.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, görevlinin yetkili, özgüvenli, işinin ehli, problem çözücü ve zaman tanıyan bir profil çizmesi gerektiğini ifade eden doğru iletişim teknikleridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, iletişim kurarken her zaman resmi kimliğini ve görevinin ağırlığını hissettirmeli, asla sıradan bir vatandaş gibi davranmamalıdır.

Doğru cevap A'dır. Sözsüz iletişim, ses ve kelimeler kullanılmadan jest, mimik ve beden dilinin mesaj iletimini ifade eder. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'nde görevlilerin iletişim becerileri vurgulanır; bu bağlamda jest ve mimikler, sözsüz iletişimin en temel ve doğrudan biçimidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı yazılı iletişimdir, sözsüz değildir; C şıkkı sembolik iletişimi ifade eder; D şıkkı sadece duruşu kapsar, jest ve mimik kadar kapsamlı değildir; E şıkkı ise el ve kol hareketlerini (jest) içerir ancak mimik (yüz ifadesi) eksik kalır.

Bilinmesi gereken kural: Sözsüz iletişim, ses ve kelime kullanılmadan jest, mimik ve beden dilinin mesaj iletimidir.