99. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

Birinci derece yanıkta derinin en üst tabakası olan epidermis yanmıştır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım bilgisi gerektiren durumlarda bu tıbbi ayrımı bilmesini şart koşar. Yanık derinliği, müdahale türünü belirler; sadece üst tabaka etkilendiğinde deri bütünlüğü korunur.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Derinin orta bölümü (dermis) yanmışsa ikinci derece yanık oluşur. B) Deri altı dokular yanmışsa bu üçüncü derece yanık anlamına gelir. D) Kemikler yanmışsa bu dördüncü derece yanık kategorisindedir. E) Kaslar yanmışsa bu da derin doku hasarı olan ileri derece yanıktır.

Bilinmesi gereken kural: Birinci derece yanık sadece derinin en üst tabakasını (epidermis) etkiler ve deri bütünlüğü bozulmaz.

5188 sayılı Kanun gereği, özel güvenlik kimlik kartını başkasına kullandıran yönetici ve görevliye idari para cezası uygulanır. Ayrıca, kimlik kartı valilikçe iptal edilir ve bu kişiler bir daha özel güvenlik alanında çalışamazlar. Bu yaptırım, kanunun 4. fıkrasında açıkça belirtilmiştir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Bu suç için hapis cezası öngörülmemiştir, sadece idari yaptırım vardır. B) Yaptırım adli para cezası değil, idari para cezasıdır ve süre sınırlı değildir. D) Çalışma yasağı süresi bir yıl değil, ömür boyu (bir daha) geçerlidir. E) Yaptırım türü ve süreleri yönetici ve görevli için farklı değildir, ikisi de aynı cezayı alır.

Bilinmesi gereken kural: Kimlik kartını başkasına kullandıran özel güvenlik personeline idari para cezası, kartın iptali ve ömür boyu çalışma yasağı uygulanır.

Doğru cevap C) Tazminat'dır. 5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlisi görevi nedeniyle yaralandığında, engelli hale geldiğinde veya hayatını kaybettiğinde, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinde belirlenen miktar ve esaslar çerçevesinde tazminat ödenir. Bu ödeme, görevin gereği olarak yaşanan zararı telafi etmek amacıyla kanunen öngörülen bir haktır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Harç, kamu hizmetleri karşılığında alınan ücrettir ve bu durumu kapsamaz. B) Nakdi yardım, bağış niteliğindedir ve kanunen bağlayıcı bir tazminat yükümlülüğü değildir. D) Hibe, bağışlanarak verilen mal veya para olup, görev nedeniyle oluşan zararı karşılamaz. E) Emekli aylığı, yaşlılık veya malullük sigortasından doğan düzenli bir ödemedir, doğrudan görev nedeniyle ölen/yaralanan için ödenen tazminat değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi görevi nedeniyle yaralandığında veya hayatını kaybettiğinde, kanunen işveren tarafından ödenmesi gereken hak, tazminattır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, acil ve geçici haller hariç olmak üzere özel güvenlik görevlisinin göreve başlaması veya ayrılması durumunda, bu durumun ilgili Valilik veya Emniyet Müdürlüğüne bildirim süresi görevin başladığı veya ayrıldığı tarihten itibaren 15 gün içinde yapılması zorunludur. Bu süre, görevin yasal olarak kayda geçirilmesi ve denetim mekanizmasının işleyebilmesi için kanunen belirlenmiştir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı "gün içinde" bildirim zorunluluğu getirerek yönetmelik süresini ihlal eder; B şıkkı "7 gün önceden" bildirim zorunluluğu öngörerek mevcut yasal süreyi geçersiz kılar; D şıkkı "bir ay" süresini öngörerek yasal 15 günlük süreyi aşar; E şıkkı ise "ayın son iş günü" kuralını getirerek 15 günlük yasal süreyi ihlal eder.

Bilinmesi gereken kural: Göreve başlama veya ayrılma bildirimleri, acil haller dışında yasal olarak 15 gün içinde yapılmalıdır.

Doğru cevap E) Türk Ceza Kanunu'dur. Nefret ve ayrımcılık suçları, 5237 sayılı TCK'nın 216 ve 217. maddelerinde açıkça suç olarak tanımlanmış ve cezalandırılmıştır. Özel güvenlik görevlileri, görevleri sırasında bu suçları işleyenleri tespit edip yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) PVSK, polislerin görev ve yetkilerini düzenler, suç tanımlamaz. B) Özel Güvenlik Kanunu, görevlilerin çalışma usullerini belirler. C) İş Kanunu, işçi-işveren ilişkilerini düzenler. D) Borçlar Kanunu, maddi ve manevi tazminat gibi borç ilişkilerini kapsar.

Bilinmesi gereken kural: Nefret ve ayrımcılık suçları Türk Ceza Kanunu'nda tanımlanmış olup, özel güvenlik görevlileri bu suçları önleme ve bildirme sorumluluğuna sahiptir.

5188 sayılı Kanun, silahlı özel güvenlik görevlisi olarak çalıştırılması yasaklanmış kişilerin bu görevi yapmasını, ceza artırımına neden olan en ağır suçlardan biri olarak tanımlar. Silah taşıma yetkisi, sadece yasal ve güvenlik şartlarını taşıyanlara verilir; bu şartları taşımayanların silahla çalıştırılması kamu güvenliğini doğrudan tehdit eder.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, kanunda belirtilen farklı idari para cezaları veya hapis cezaları içerir ancak silahlı görev için yasaklı kişi çalıştırma durumunda olduğu gibi özel bir ceza artırım hükmü içermezler.

Bilinmesi gereken kural: Silah taşıma yetkisi olmayan kişiye silahlı özel güvenlik görevi verildiğinde, kanun koyucu bu durumu en ağır şekilde cezalandırarak kamu güvenliğini korumayı amaçlar.

5188 sayılı Kanun, özel güvenlik görevlisi olabilmek için "affa uğramış olsa bile" mesleki bilgi yetersizliği nedeniyle verdiği zarardan dolayı mahkum olmamayı şart koşar. Bu nedenle E şıkkı, kanunda belirtilen şartlardan biri değildir; çünkü kanun, affa uğramış olsa bile mesleki bilgi yetersizliğiyle zarar verenlerin çalışmasını yasaklamaz, sadece suçluluğu ve ceza durumunu dikkate alır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı 18 yaşını doldurmayı şart koştuğu için doğrudur; B şıkkı 1 yıl veya üzeri hapis cezası alanları yasakladığı için doğrudur; C şıkkı anayasal düzene karşı suçları yasakladığı için doğrudur; D şıkkı uyuşturucu suçlarını yasakladığı için doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olabilmek için 18 yaşını doldurmak, 1 yıl veya üzeri hapis cezası almamış olmak ve anayasal düzen ile uyuşturucu suçlarına karışmamak şarttır; ancak mesleki bilgi yetersizliği nedeniyle zarar verenler affa uğrasa bile bu durumun çalışmayı engellemesi kanunda yer almaz.

Doğru cevap A) Türk Ceza Kanunu'dur. Meşru savunma, 5237 sayılı TCK'nın 25. maddesinde düzenlenmiş olup, haksız saldırıyı orantılı biçimde defetmek için işlenen fiillerin cezai sorumluluk doğurmadığını hükme bağlar. Özel güvenlik görevlileri de 5188 sayılı Kanun ve PVSK gereği bu hükümlere tabidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı ticari ilişkileri, C şıkkı aile ve şahıs hukukunu, D şıkkı iş sözleşmelerini, E şıkkı ise borç ilişkilerini düzenler; hepsi ceza sorumluluğu ve savunma hakkını değil, medeni hukuk kurallarını kapsar.

Bilinmesi gereken kural: Meşru savunma, TCK 25. madde ile tanımlanan ve özel güvenlik görevlilerinin de uygulaması gereken bir ceza hukuku kurumudur.

Doğru cevap B şıkkıdır. İş hukuku mevzuatına (4857 sayılı İş Kanunu ve Borçlar Kanunu) göre, işverenin temel borçları ücret ödemek, işçiyi gözetmek, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak ve eşit davranmaktır. "İş görme borcu" ise işçiye ait olan temel borçtur; işçi işini yapmayı taahhüt eder. İşveren, işçiyi çalıştırmayı ve ücretini ödemeyi taahhüt eder, ancak doğrudan işin fiziksel olarak yerine getirilmesi işçinin yükümlülüğüdür.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, işverenin 4857 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca doğrudan üstlendiği yasal borçlardır.

Bilinmesi gereken kural: İşverenin borçları işçiyi korumayı ve ücret ödemeyi kapsarken, işin kendisini yapma yükümlülüğü işçiye aittir.

5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlisinin görevini usulsüz olarak reddetmesi veya görevini aksatması durumunda, suçun niteliğine göre 1 yıldan 5 yıla kadar özel güvenlik alanında çalışmaktan men cezası verilir. Mehmet, kapalı geçiş kapısını açma talimatını usulsüz reddetmiş ve görevini aksatmıştır; bu durum kanunda belirtilen "görevi usulsüz olarak reddetme" suçuna girer. Bu suçun en düşük müeyyidesi 1 yıl men cezasıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı süresiz men cezası gerektiren çok ağır suçlar içindir; B ve D şıkları kanunda öngörülen ceza aralığına uymamaktadır; E şıkkı ise 5 yıl üst sınırını gerektiren çok özel durumlar için geçerlidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisinin görevi usulsüz olarak reddetmesi durumunda, 5188 sayılı Kanun'a göre en az 1 yıl süreyle özel güvenlik alanında çalışmaktan men cezası uygulanır.