99. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 11. bölüm

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlisi olay yerini korumakla yükümlüdür. Emniyet şeridi çekmek, olay yerini dış dünyadan izole ederek delillerin korunmasını sağlar; bu bir hata değil, doğru ve zorunlu bir işlemdir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı: Yetkisiz kişilerin girmesine izin vermek delillerin bozulmasına neden olur. C şıkkı: Bomba olayında girip ihmal etmek, inceleme ekibinin güvenliğini ve delilleri tehlikeye atar. D şıkkı: Her şeyin delil olabileceğini göz ardı etmek, kanıt kaybına yol açar. E şıkkı: Şüphelilerin iletişim kurmasına izin vermek, tanık beyanlarının çarpıtılmasına neden olur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olay yerini korumak için yetkisiz kişileri uzaklaştırmalı ve emniyet şeridi çekmelidir.

5188 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata göre, aile içi ve kadına yönelik şiddet eyleminin temel unsuru, failin bu eylemi dışa aksettirilmek istenmemesi ve genellikle gizli bir ortamda, mağdurun izole edilmesiyle gerçekleşmesidir. Şiddet eyleminin suç teşkil etmesi için mağdur üzerinde ağır etkiler oluşması, sürelilik veya failin yabancı olması şart değildir; önemli olan eylemin gizlilik arz etmesidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı failin yabancı olması şartı kanunda yer almaz; B şıkkı şiddet eyleminin sürelilik içermemesi gerekmez; C şıkkı mağdur üzerinde ağır etkiler oluşması beklenir; E şıkkı ise şiddetin anlık tartışma ile sınırlı kalması değil, sistematik olması suçun niteliğini belirler.

Bilinmesi gereken kural: Aile içi şiddet suçlarında eylemin gizli kalması ve dışa yansıtılmaması, suçun temel oluşum unsurlarından biridir.

Doğru cevap A) Arama'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin suç izi, delil veya suçta kullanılan eşyayı bulmak amacıyla kişilerin üstünde, araçta veya mekanda yapacağı inceleme işlemi "arama" olarak tanımlanır. Özel güvenlik görevlisi, bu işlemi yaparken sadece kanunla yetkili kılınan hallerde ve usulüne uygun olarak hareket edebilir; aksi takdirde kişilerin dokunulmazlığı ihlal edilmiş olur.

Diğer şıkların yanlışlığı: İnceleme, sadece görsel veya teknik kontrolü ifade ederken; yakalama, şüphelinin hareket özgürlüğünü kısıtlamayı; devriye, görev alanını dolaşmayı; araştırma ise genel bilgi toplama sürecini anlatır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, arama yaparken sadece kanunla yetkili kılınan hallerde ve usulüne uygun olarak hareket edebilir.

Doğru cevap C) Bariyerler'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, bariyerler hem fiziki engelleme (araç veya kişi geçişini durdurma) hem de elektronik kontrol (otomatik açılıp kapanma, sensör entegrasyonu) mekanizmalarıyla kullanılabilir. Bu özellikleri onları hem fiziki hem de elektronik güvenlik tedbiri örneği yapar.

Diğer şıklar neden yanlış? A) El tipi metal detektörleri sadece elektronik bir tarama cihazıdır, fiziki bir engel oluşturmaz. B) Alarm sistemleri tamamen elektronik bir uyarı mekanizmasıdır, fiziki bir bariyer değildir. D) Kapı tipi metal detektörleri sadece elektronik tarama yapar, fiziki bir engel görevi görmez. E) Kameralar sadece elektronik izleme ve kayıt cihazıdır, fiziki bir engelleme özelliği yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Bariyerler, fiziki engelleme özelliğinin yanı sıra otomasyon ve sensör sistemleriyle elektronik güvenlik fonksiyonlarını da yerine getirebilen tek seçenek olduğu için doğru cevaptır.

Elektronik çevre güvenlik elemanı olarak metal detektörler, elektromanyetik dalga göndererek metalden geri yansıyan dalgayı algılayarak metal cismi tespit ederler. Bu çalışma prensibi 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Güvenlik Görevlileri Kanunu ile ilgili yönetmeliklerde belirtilen teknik donanım standartlarına uygundur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkındaki "Yüzükoyun pozisyon" ve B şıkkındaki "Kızılötesi/Sırtüstü" ifadeler teknik olarak metal detektörlerin çalışma mantığına uymaz; C şıkkındaki "Metalden Oturur" ve D şıkkındaki "Yarı yüzükoyun-yan pozisyon" ifadeler ise fiziksel olarak anlamsızdır.

Bilinmesi gereken kural: Metal detektörler elektromanyetik dalgalar gönderip metalin yansıttığı bu dalgaları algılayarak çalışır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Güvenlik Görevlileri Kanunu ile ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilk yardım görevini sınırlı tutar; tıbbi müdahale ve besleme gibi riskli işlemleri yasaklar. TCK ve CMK hükümleri gereği, görevlinin yetkisi dışındaki tıbbi uygulamalar suç teşkil edebilir. Şok belirtileri gösteren yaralıya ağızdan besleme verilmesi, kusma riski oluşturarak solunum yolunu tıkayabilir ve hayati tehlike yaratır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı hayati fonksiyonları kontrol etmek için zorunludur; B şıkkı acil tıbbi destek için gereklidir; C şıkkı şok pozisyonu olarak doğru uygulamadır; D şıkkı kırık ve travma durumunda hareketi engellemek için esastır.

Bilinmesi gereken kural: Şok belirtileri gösteren yaralıya asla ağızdan besleme veya sıvı verilmemeli, sadece tıbbi yardım beklenmelidir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin görev süresi dışında da hayat kurtarma yükümlülüğü olduğunu belirtir. Tıbbi ilk yardım kurallarına göre, nefes alamayan bir yaralıda hava yolu tıkanıklığı vardır ve birkaç dakika içinde ölüm gerçekleşir. Bu acil durumda, yaralıyı güvenli bir yere taşımak veya araçtan çıkarmak, hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak için öncelikli ve zorunlu bir müdahaledir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı (ayağı kırık) acil değildir, C şıkkı (kontrol edilebilir kanama) baskı ile durdurulabilir, D şıkkı (bağırmak) bilinçli olduğunu gösterir ve E şıkkı (sıkışmak) uzman ekip gelene kadar müdahaleyi tehlikeli kılabilir.

Bilinmesi gereken kural: İlk yardımın önceliği her zaman solunum ve dolaşımın korunmasıdır; hava yolu tıkalıysa yaralıyı hemen güvenli bir yere taşımanız gerekir.

Doğru cevap A şıkkıdır. Özel Güvenlik Görevlisi olarak temel sağlık bilgileri, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen "meslek bilgisi" kapsamında aranır. Tıbbi literatüre göre yetişkinlerin normal solunum sayısı dakikada 12-20 arasıdır; çocuk ve bebeklerde ise metabolik hızın yüksekliği nedeniyle bu değer 20-25 (hatta bebeklerde daha yüksek) aralığında değişir. Bu bilgi, acil durumlarda hayati müdahale için zorunludur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı yetişkin alt sınırını, C şıkkı çocuk üst sınırını ve D şıkkı yetişkin alt sınırını hatalı gösterir. E şıkkı ise yetişkin üst sınırını ve çocuk alt sınırını daraltarak gerçek değerlerden sapar.

Bilinmesi gereken kural: Yetişkinlerde normal solunum 12-20, çocuk ve bebeklerde ise 20-25 (ve daha yüksek) aralığındadır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilk yardım konusunda temel düzeyde bilgi sahibi olmasını ve hayati tehlike yaratan durumlarda derhal tıbbi yardım istemesini öngörür. Çocuklarda buruna yabancı cisim kaçması durumunda, su çektirmek (A) veya cımbızla çıkarmaya çalışmak (B, C) cismin daha ileriye itilmesine ve boğulma riskine yol açar. Yabancı cismin ileriye itilmesi (D) ise solunum yolunu tamamen tıkayabilir. Doğru yöntem, diğer burun deliğini kapatıp çocuğun nazikçe nefes vermesini sağlayarak hava akımıyla cismin dışarı atılmasını sağlamaktır; bu mümkün olmazsa derhal sağlık kuruluşuna sevk edilmelidir. Bu uygulama, TCK ve CMK hükümleri gereği görevlinin "dikkatli ve özenli davranma" yükümlülüğüne de uygundur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı cismin şişip sıkışmasına neden olur; B ve C şıkları cismin daha derine itilme riski taşır; D şıkkı solunum yolunu tamamen tıkayabilir.

Bilinmesi gereken kural: Çocuklarda buruna yabancı cisim kaçtığında asla cımbız veya su kullanmayın, diğer deliği kapatıp nefes vermesini sağlayarak dışarı atmaya çalışın, çıkmazsa hemen doktora götürün.

Doğru cevap C) 112'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri acil durumlarda doğrudan 112 Acil Çağrı Merkezi'ni aramalıdır. Bu merkez, sağlık, itfaiye ve polis birimlerini koordinasyonla birleştirerek en hızlı müdahaleyi sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) 156, Emniyet Genel Müdürlüğü'ne ait olan ve genellikle suç ihbarı için kullanılan hat değildir. B) 155, sadece Jandarma İmdat hattıdır ve tüm acil durumlar için tek bir numara olan 112 önceliklidir. D) 110, sadece itfaiye ihbar hattıdır ve çok yönlü acil çağrı merkezi değildir. E) 153, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ile ilişkilidir ve acil durum hattı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, her türlü acil durumda tek ve merkezi acil çağrı numarası olan 112'yi aramalıdır.