99. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 10. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri şüpheli veya suç işlendiği düşünülen kişilerin üzerini el detektörü ile kontrol edebilirler. Bu, kanunla açıkça tanınan ve sınırlı bir arama yetkisidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Soruşturma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir. C) Gözaltına alma yetkisi sadece kanunla yetkili kılınmış kolluk personeline tanınmıştır. D) Parmak izi alma işlemi adli tıp ve kolluk yetkisi kapsamında olup, özel güvenlik görevlisine verilmemiştir. E) Olay yeri inceleme ve delil toplama yetkisi sadece kolluk ve adli makamlara aittir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin arama yetkisi sadece el detektörü kullanmakla sınırlıdır; kolluk yetkisi olan soruşturma, gözaltı ve delil toplama işlemlerini yapamazlar.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 20. maddesi ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik kimlik kartlarını başkalarına kullandırmak, görevlilerin kimliklerini kötüye kullanması olarak değerlendirilir ve doğrudan idari para cezası ile cezalandırılan bir fiildir. Bu madde, kimlik kartlarının sadece ilgili kişiye ait olduğunu ve devredilemeyeceğini açıkça belirtir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A, B ve C şıkları, işverenlerin sorumluluğundadır ve genellikle faaliyet izni iptali gibi daha ağır idari yaptırımlara tabi tutulurken, D şıkkı ise suç teşkil eden ve TCK kapsamında değerlendirilen "yetkisiz özel güvenlik faaliyeti" suçudur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik kimlik kartları kişiseldir ve başkasına kullandırmak doğrudan idari para cezası gerektiren bir ihlaldır.

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre İl Özel Güvenlik Komisyonu, özel güvenlik faaliyetlerini denetlemek ve denetim raporlarını hazırlamakla yükümlüdür. Bu yetki, komisyonun temel görevleri arasında yer alır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Alan belirleme yetkisi, görevin niteliğine göre İl Özel Güvenlik Müdürlüğü'ne aittir. B) Şirket kurucularını belirlemek, şirketin kurucularının kendi iradesi ve Ticaret Sicil kaydı ile ilgilidir. C) Yetkili atama yetkisi tamamen işverenin inisiyatifindedir. E) Eğitim kurumlarına izin verme yetkisi Milli Eğitim Bakanlığı'na aittir.

Bilinmesi gereken kural: İl Özel Güvenlik Komisyonu, özel güvenlik şirketlerinin ve görevlilerinin faaliyetlerini denetlemek ve yasalara uygunluğunu kontrol etmekle görevlidir.

Doğru cevap E) İç Halka'dır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Yönetmelik uyarınca, güvenlik önlemleri kuruma girildikçe artar; "İç Halka" yöneticilerin bulunduğu, en yüksek güvenlik düzeyinin uygulandığı ve en çok kısıtlanan kritik alandır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) En Dış Halka, kamu erişimine en açık ve en az kısıtlanmış bölgedir. B) Dış Halka, giriş kontrolünün yapıldığı ancak henüz kritik alan olmayan ara bölgedir. C) Orta Halka, güvenlik seviyesinin orta düzeyde olduğu geçiş alanıdır. D) Yan Halka ise mevzuatta tanımlanmayan, var olmayan bir güvenlik kategorisidir.

Bilinmesi gereken kural: Güvenlik önlemleri kuruma yaklaştıkça artar ve en kritik alan olan "İç Halka" en sıkı kontrolü gerektirir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre, olay yerinde toplanan delillerin maddi ve somut olması gerekir. "Psikolojik bulgu", kişinin iç dünyasına veya duygularına dair soyut bir durumdur; fiziksel olarak elde edilemez ve olay yerinden toplanan maddi delil kategorisine girmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları; iz, fiziksel nesne, kimyasal madde ve biyolojik materyal gibi somut, toplanabilir ve delil olarak kabul edilen maddi bulgu türleridir.

Bilinmesi gereken kural: Olay yerinde sadece maddi ve somut bulgular delil olarak kabul edilir; psikolojik durumlar maddi bulgu değildir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik görevlileri sadece suç işlenmesinin önlenmesi, yasaklı eşya tespiti, kamu düzeni ve can-mal güvenliği gibi kamu düzeni ve güvenlik amaçlı önleyici arama yapabilir. Kaybolan eşyanın bulunması, özel güvenlik görevlisinin yetki alanı dışındaki bir durum olup, bu amaçla arama yapması yasal değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, 5188 sayılı Kanun'da açıkça belirtilen ve görevlilerin arama yapabileceği yasal amaçlardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece kamu düzeni ve güvenlik amaçlı arama yapabilir; kayıp eşya takibi için arama yetkileri yoktur.

Doğru cevap A) Önleyici Görev'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlisinin bir kişiye veya mal varlığına yönelik bir tehlikenin oluşmasını engellemek veya mevcut tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla müdahale etmesi, kanunen tanımlanan "önleyici görev" kapsamında değerlendirilir. Vücut veya sağlığı korumak amacıyla yakalama, tehlikenin büyümeden önlenmesini hedefler.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı, görevin zaten gerçekleşmiş bir suçu veya tehlikeyi takip etmesi gerektiği için bu durumla örtüşmez; C şıkkı, acil tıbbi veya sosyal yardım gerektiren durumlarda devreye girer; D şıkkı, kurallara uyumu kontrol etmeyi ifade eder; E şıkkı ise özel güvenlik görevlisine tanınan bir yetki değildir.

Bilinmesi gereken kural: Tehlikenin oluşmasını veya büyümesini engellemek amacıyla yapılan müdahaleler, özel güvenlik görevlisinin önleyici görev yetkisine girer.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerince tutulan raporlar resmi belgelerdir ve mahkemede delil niteliği taşır. Bu nedenle raporlarda kısaltma ve işaretlere yer verilmemesi zorunludur; çünkü resmi olmayan kısaltmalar belgenin yasal geçerliliğini zedeler ve yanlış anlaşılmaya yol açar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, raporun hukuki geçerliliği ve anlaşılırlığı için zorunlu olan temel özelliklerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik raporlarında hiçbir kısaltma veya sembol kullanılamaz; tüm bilgiler açık, okunaklı ve tam olarak yazılmalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler ile adli tıp kurallarına göre, parmak izleri değişmez, değiştirilemez, benzemez ve benzetilemez özelliklere sahiptir. Ancak, parmak izleri "Tasnif edilebilir" özellik gösterir; yani benzerliklerine göre sınıflandırılıp arşivlenebilirler. Bu nedenle "Tasnif edilemez" ifadesi yanlıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları parmak izlerinin bilimsel olarak kabul gören temel özelliklerini doğru olarak ifade etmektedir.

Bilinmesi gereken kural: Parmak izleri değişmez ve benzersizdir, ancak benzerliklerine göre sınıflandırma (tasnif) işlemine tabi tutulabilir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve CMK'ya göre özel güvenlik görevlilerinin yetkisi sınırlıdır; doğrudan savcıyı aramak veya soruşturma yürütmek yetkileri yoktur. Görevleri, olaya müdahale, kolluğu bilgilendirme ve şüpheliyi kolluğa teslim etmektir. Savcılık, sadece kolluk ve mahkemelerle doğrudan irtibat kurar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, darp gibi suçlarda şüpheliyi yakalayıp kolluğa teslim etme yetkisini içerir; B ve D şıkları, kolluğu bilgilendirme ve teslim etme yükümlülüğünü doğru ifade eder; C şıkkı ise kimlik kontrolü, kolluğa bilgi verirken gerekli bir adımdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, suçla mücadelede sadece kolluğu bilgilendirir ve şüpheliyi ona teslim eder; savcıyla doğrudan iletişim kuramaz.