99. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 9. bölüm

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, kamuya açık yerler; park, bahçe, meydan, sokak ve yollar gibi herkesin serbestçe girebileceği alanlardır. Bu alanlarda özel güvenlik görevlileri, kanunla yetkili kılınmadıkça müdahale edemezler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı (AVM), C şıkkı (Hastaneler), D şıkkı (Özel konut) ve E şıkkı (Okul), özel mülkiyet veya kamu kurumunun özel kullanım amaçlı alanları olup, doğrudan "kamuya açık yer" tanımına tam olarak uymazlar veya özel güvenlik yetkileri farklı prosedürlere tabidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece 5188 sayılı Kanun ve yönetmeliklerle tanımlanan kamuya açık yerlerde ve belirli şartlarda görev yapabilirler.

Doğru cevap C) Genel kolluğun'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, spor müsabakalarında üst arama yapmak için mülki amirden izin alınması şarttır; ancak bu arama işlemi mutlaka genel kolluk (polis veya jandarma) gözetim ve denetimi altında gerçekleştirilir. Özel güvenlik görevlileri, yetkilerini sadece genel kollukla birlikte ve onun kontrolünde kullanabilirler.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Özel güvenlik müdürü, genel kolluk yerine geçemeyen ve arama yetkisine sahip olmayan bir yöneticidir. B) Savcı, arama emri vermez ve sahada doğrudan gözetim yapmaz; bu yetki genel kolluğa aittir. D) Hakimin onayı sadece mahkeme kararıyla arama yapılması durumunda gerekir, spor müsabakası usulüne göre izinle yapılan üst aramada değildir. E) Arama, kanunen belirlenen usul ve genel kolluk gözetimi olmadan hiçbir şekilde yapılamaz.

Bilinmesi gereken kural: Spor müsabakalarında üst arama, mülki amirden izin alınmak şartıyla yalnızca genel kolluk gözetim ve denetimi altında yapılabilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisinin yetkisi sadece "şüpheli paket" gibi durumlarda çevre emniyetini sağlamak ve derhal genel kolluğa (polis) haber vermektir. Paketin içeriğini araştırmak veya açmak, sadece yetkili kolluk kuvvetlerinin ve uzman ekiplerinin (örneğin bomba imha ekiplerinin) görev alanındadır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu:

• A: Paketi açmaya çalışmak, patlama riskini artırarak hayatı tehlikeye atar ve görevlisinin yetkisi dışındadır.
• B: Paketi hareket ettirmek veya uzaklaştırmak, patlayıcı varsa tetiklenme ihtimalini doğurur ve kesinlikle yasaktır.
• D: Soruşturma yapmak, özel güvenlik görevlisinin yetkisi olmayıp sadece kolluk kuvvetlerinin görevidir.
• E: Sahibini bulmaya çalışmak, acil durum prosedürüne aykırıdır ve zaman kaybına neden olur.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli paketle karşılaşıldığında asla dokunulmamalı, hareket ettirilmemeli ve derhal çevre emniyeti sağlanarak 112 veya 155'e haber verilmelidir.

5188 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca, özel güvenlik görevlisinin kasten işlediği suçlardan dolayı hapis cezasına mahkum edilmesi halinde, ceza 1 yıl veya daha fazla olmalıdır. Bu şartı sağlayan görevlinin kimlik kartı, mahkeme kararının kesinleşmesini müteakip iptal edilir. Dolayısıyla doğru cevap E şıkkı olan "1 yıl"dır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve D şıklarında belirtilen ceza süreleri, kanunda öngörülen 1 yıl asgari hapis cezası sınırının altında veya üstünde kalmaktadır; 1 yıldan az ceza alanlar için kimlik iptali zorunluluğu doğmaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisinin kimlik kartı, sadece kasten işlenen suçlardan dolayı en az 1 yıl hapis cezasına mahkum edilmesi durumunda iptal edilir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik görevlisinin arama yapabilmesi için can ve mal güvenliği, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi veya yasaklı silah/eşya/patlayıcı tespit amacıyla hareket etmesi gerektiğini belirtir. Kimlik tespiti amacıyla yapılan arama, kanunda açıkça belirtilen bir yetki değildir; bu işlem genellikle polis veya jandarma tarafından yapılır. Özel güvenlik görevlisi, kimlik sormak için kişiyi zorla durdurup araması yasal değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, 5188 sayılı Kanun'da açıkça sayılan ve arama yapma yetkisi verilen yasal amaçlardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sadece kanunda belirtilen güvenlik ve suç önleme amaçlarıyla arama yapabilir; kimlik kontrolü için arama yapma yetkisi yoktur.

Doğru cevap D (5 yıl)'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik kimlik kartlarının geçerlilik süresi 5 yıldır. Bu süre dolunca kartın yenilenmesi zorunludur.

Diğer şıklar neden yanlış? A) 2 yıl, kanunda belirtilen geçerlilik süresinden çok daha kısadır. B) 3 yıl, yönetmelikte öngörülen 5 yıllık süre ile uyuşmamaktadır. C) 4 yıl, yasal olarak belirlenen 5 yıllık yenileme süresine uymaz. E) 10 yıl, kimlik kartlarının geçerlilik süresini aşan ve kanuna aykırı bir süredir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik kimlik kartları 5 yılda bir yenilenmelidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, silahsız özel güvenlik görevlisi olabilmek için en az 8 yıllık ilköğretim veya ortaokul mezunu olmak yeterlidir; lise mezuniyeti zorunlu değildir. Bu nedenle "En az lise mezunu olmak" şartı, kanunda belirtilen asgari eğitim düzeyinin üzerinde bir gereklilik olduğu için doğru bir şart değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, kanunun 10. maddesinde açıkça belirtilen "Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olma" şartını doğru ifade eder. B şıkkı, kanunda öngörülen 8 yıllık ilköğretim veya ortaokul mezuniyeti şartını doğru belirtir. D şıkkı, 18 yaşını doldurmuş olma zorunluluğunu doğru ifade eder. E şıkkı ise uyuşturucu suçlarından dolayı kovuşturma olmaması şartını doğru olarak yansıtır.

Bilinmesi gereken kural: Silahsız özel güvenlik görevlisi olmak için lise mezuniyeti şartı aranmaz, en az 8 yıllık ilköğretim veya ortaokul mezunu olmak yeterlidir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 91. maddesi, işçi ücretinden kesinti yapılabilmesi için kesintinin 10 günlük kazancını aşmaması gerektiğini ve bu kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle bildirilmesi zorunluluğunu getirir. Özel Güvenlik Meslek Bilgisi sınavında bu madde, işçi haklarının korunması ve kesinti usullerinin yasal sınırları çerçevesinde sorulur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve D şıklarında belirtilen 5, 4, 2 ve 3 gün süreleri ile ilgili oda temsilcileri, İş Kanunu'nda öngörülen 10 günlük sınır ve bildirim yükümlülüğüne aykırıdır.

Bilinmesi gereken kural: İşçi ücretinden kesinti yapılabilecek maksimum tutar, işçinin 10 günlük kazancıdır ve bu kesinti derhal işçiye bildirilmelidir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, kişi koruma izni verilen özel güvenlik görevlilerinin görev alanı, korunan kişi ile birlikteyken ülke sınırlarıdır; ancak korunan kişi yokken ise sadece izin verilen il sınırları içinde görev yapabilirler. Bu düzenleme, görevlilerin yetki sınırlarını netleştirmek amacıyla yapılmıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, ülke geneli yetkisini ilçe ile sınırlayarak kanuna aykırıdır. B şıkkı, hem ilçe hem de mahalle sınırları yetki alanını gereğinden fazla daraltır. C şıkkı, ülke geneli yetkisini il ile sınırlayarak yanlış bir sınırlama getirir. E şıkkı, ülke geneli yetkisini il ile sınırlayarak ve ikinci boşluğu ilçe ile doldurarak kanuna aykırıdır.

Bilinmesi gereken kural: Kişi koruma izni, korunan kişiyle birlikteyken ülke geneli, yokken sadece izin verilen il sınırlarında geçerlidir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin el ile arama yapma yetkisi sadece adliye binaları, havalimanları ve spor müsabakaları gibi genel kolluk nezaretindeki yerlerde sınırlı olarak tanınmıştır. Pazar yeri gibi halka açık ve genel kolluk nezareti altında olmayan yerlerde el ile arama yapmak kesinlikle yasaktır; bu yetki sadece genel kolluk kuvvetlerine aittir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B, C, D ve E şıkları, ilgili mevzuatın özel güvenlik görevlilerine el ile arama izni verdiği, genel kolluk nezaretindeki özel alanları ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece adliye, havalimanı ve spor salonu gibi genel kolluk nezaretindeki yerlerde el ile arama yapabilir; pazar yeri gibi yerlerde bu yetki yoktur.