2017/1 SGS Meslek Hukuku Soruları ve Çözümleri

Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Öncelikle neden E şıkkının yanlış olduğunu ve dolayısıyla sorunun doğru cevabının bu olduğunu netleştirelim:

Neden E Şıkkı Doğru Cevap? SMMM Kanunu'na göre bir Odanın üç zorunlu organı vardır. Ancak bu şıkta "Odaların üç zorunlu organı bulunmaktadır" ifadesi yanlış olarak sunulmuştur. Çünkü kanun, Odaların dört zorunlu organı olduğunu belirtir. Bu dört organ şunlardır:

• Genel Kurul
• Yönetim Kurulu
• Denetleme Kurulu
• Disiplin Kurulu

Şık E, "üç" diyerek eksiklik yaratır ve kanundaki sayıyı yanlış verir. Soruda "hangisi yanlıştır" diye sorulduğu için, hatayı içeren bu şık doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Cevap Olamaz)?

• A Şıkkı (Doğru): Kanun, il merkezlerinde en az 250 meslek mensubu varsa bir Oda kurulabileceğini belirtir. Bu ifade kanuna uygundur.
• B Şıkkı (Doğru): Genel Kurul, tüm kayıtlı üyelerden oluşur ve Odanın en yüksek karar organıdır. Bu ifade doğrudur.
• C Şıkkı (Doğru): Odanın hukuki temsilcisi, Yönetim Kurulu Başkanıdır. Bu ifade doğrudur.
• D Şıkkı (Doğru): Disiplin Kurulu'nda oylar eşit kalırsa, Başkanın bulunduğu taraf üstün tutulur. Bu, kanundaki "eşitlik durumunda başkanın oyuna göre karar verilir" kuralıdır. Bu ifade doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun Odaların Organları başlıklı kısmını iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ezberlemelisin:

• Odanın kaç tane zorunlu organı vardır? (Cevap: 4 tanedir: Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu ve Disiplin Kurulu).
• Bu organların görevleri ve yetkileri nelerdir?
• Disiplin Kurulu'nda oylar eşit kalırsa ne olur? (Başkanın oyuna göre karar verilir).

Özetle: Soru, Odanın organ sayısını "üç" olarak göstererek kandırmaya çalışıyor. Gerçekte 4 organ vardır. Bu bilgiyi hatırladığında, E şıkkının hatayı içerdiğini ve doğru cevap olduğunu hemen anlarsın. Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana ders anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Hadi gel, önce neden C şıkkının doğru (yani haksız rekabet olmayan) olduğunu anlamaya çalışalım, sonra diğer şıkların neden yanlış olduğunu görelim.

1. Neden C Şıkkı Doğru Cevap? (Haksız Rekabet Değildir)

Soruda "haksız rekabet sayılan hâller arasında yer almaz" diye soruluyor. Yani, hangisi yasak değildir onu bulmamız gerekiyor.

C Şıkkı: "Müşterisine verdiği hizmet karşılığında ücret tarifesinin belirgin şekilde üstünde bir ücret alınması."

• Açıklama: Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler (SMMM) ve YMM'ler için belirlenen ücret tarifesi, bir "maksimum ücret" sınırıdır. Yani, bir meslek mensubu, tarifede belirtilen ücretin altında bir ücret alabilir (bu tamamen serbesttir). Ancak tarifeden daha fazla ücret alması yasak değildir.
• Mantık: Eğer bir SMMM, çok zor bir iş yapıyorsa veya müşterisi özel bir durumdaysa, taraflar anlaşarak tarifeden daha yüksek bir ücret belirleyebilirler. Bu durum, piyasayı bozan veya hileli bir rekabet değil, serbest piyasa koşullarında tarafların rızasıyla belirlenen bir ücrettir. Bu yüzden bu durum haksız rekabet kapsamında değerlendirilmez.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış? (Hepsini Haksız Rekabet Sayar)

Diğer şıkların hepsi yönetmelik tarafından açıkça yasaklanmış ve haksız rekabet olarak tanımlanmıştır:

• A Şıkkı: Yasaların emredici kurallarına aykırı davranıp, diğer meslek mensuplarına karşı haksız avantaj sağlamak. (Bu açıkça hileli rekabettir).
• B Şıkkı: İş sahibinden para toplamak ve buna karşılık gerçeğe aykırı fatura/makbuz düzenlemek. (Bu dolandırıcılık ve vergi kaçırma anlamına gelir, en ağır haksız rekabet türüdür).
• D Şıkkı: Bir meslek mensubunun aynı anda birden fazla yerde çalışıp sorumluluk üstlenmesi. (Bu, mesleğin bağımsızlık ve tarafsızlık ilkesine aykırıdır ve yönetmelikte yasaklanmıştır).
• E Şıkkı: Bir meslek mensubuna olan ücret borcunu ödememiş bir iş sahibine hizmet vermek. (Bu, meslek mensubunun diğerlerine karşı haksız rekabet yapmasını sağlar ve etik dışıdır).

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Mesleklerine İlişkin Haksız Rekabet ve Reklam Yasağı Yönetmeliği"'ni iyi bilmelisin.

Özellikle şunu akılda tutmalısın:

• Ücret Tarifesi: SMMM'ler için belirlenen ücretler asgari (en düşük) ücrettir. Meslek mensubu tarifeden daha az ücret alabilir, ancak daha fazla ücret alması yasak değildir. Bu kuralı bilmek, C şıkkının neden haksız rekabet olmadığını anlamanı sağlar.

Özetle: Soru "Hangisi yasak değil?" diye sorduğu için, ücretin tarifeden fazla alınmasının yasak olmadığını bilen C şıkkını işaretlemelisin.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır ve bu şıkkın neden yanlış olduğunu (yani sorunun "yanlış olan hangisidir" dediği için doğru cevabın bu olduğunu) en başta netleştirelim.

Neden Doğru Cevap A Şıkkıdır?

Soruda "Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?" diye soruluyor. Yani, yönetmelikte yazmayan veya yanlış olan bir durumu bulmamız gerekiyor.

A şıkkı şunu diyor: "Süreli ücret sözleşmelerinin geçerli olabilmesi için en az üç yıllık yapılması zorunludur."

Bu ifade YANLIŞTIR. Çünkü "Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Ücretlerinin Esasları Hakkında Yönetmelik" hükümlerine göre, süreli ücret sözleşmelerinin en az bir yıl olması gerekir. Yönetmelik, sözleşmenin en az 3 yıl olmasını şart koşmaz; en az 1 yıl yeterlidir. Dolayısıyla "en az üç yıl" şartı uydurma bir kuraldır ve bu şık yönetmelik hükümlerine aykırıdır. Soru "yanlış olanı" sorduğu için cevap A olur.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Soru İçin Yanlış Değil)?

Diğer şıklar yönetmelikte doğru olarak belirtilmiştir, bu yüzden onları "yanlış" olarak işaretleyemeyiz:

• B Şıkkı (Doğru): Eğer işveren, anlaşmaya göre peşin ödenmesi gereken avansı vermezse, meslek mensubu (SMMM) işe başlamak veya işi sürdürmek zorunda değildir. Bu, meslek mensubunu koruyan çok önemli bir haktır.
• C ve D Şıkları (Doğru): Yabancı firmalarla yapılan sözleşmelerin yabancı dilde yapılması ve yabancı para birimiyle (dövizle) yapılması yönetmelikçe mümkün kılınmıştır. Yani bu şıklar yönetmelik kurallarına uygundur.
• E Şıkkı (Doğru): Eğer sözleşme, meslek mensubunun kendi kusuru veya ihmali (dikkatsizliği) nedeniyle iş sahibince feshedildiyse, meslek mensubu ücret alamaz. Bu da yönetmelikte yer alan bir durumdur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Ücretlerinin Esasları Hakkında Yönetmelik"'in Süreli Ücret Sözleşmeleri ile ilgili maddelerini bilmelisin.

Özellikle şunu ezberlemelisin: > Süreli ücret sözleşmeleri en az 1 (bir) yıl olmalıdır. (3 yıl değil!)

Bu temel kuralı bildiğinde, A şıkkındaki "3 yıl" ifadesinin hatayı hemen fark edersin.

Özetle: Soru "yanlış olanı" sorduğu için, yönetmelikte "en az 1 yıl" denilen bir kuralı "en az 3 yıl" diyen A şıkkını işaretlemelisin.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana ders anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Öncelikle sorunun anahtarını bulalım: "Geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası". Bu ceza, meslek mensubunun bir süreliğine (örneğin 1 ay, 6 ay gibi) iş yapmasını yasaklayan, ama onu tamamen meslekten çıkarmayan (meslekten men cezası gibi) bir yaptırımdır.

Neden Doğru Cevap B (I ve V) Şıkkıdır?

Disiplin Yönetmeliği'ne göre, geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası genellikle mesleğin temel ilkelerine ve güvene doğrudan zarar veren, ancak bazen "düzeltilebilir" veya "daha hafif" görülen ihlallerde uygulanır. Şıklardaki maddeleri inceleyelim:

• Madde I (Ticari faaliyet yasağına uyulmaması): SMMM'lerin ticari faaliyet yapması yasaktır. Eğer bir SMMM ticari bir iş yaparsa, bu mesleğin bağımsızlık ilkesine aykırıdır. Yönetmelik, bu durumu geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası ile cezalandırır. (Bu madde doğru).
• Madde V (Müşterilerden para toplayıp kendine mal edilmesi): Bu, en temel suçlardan biridir. Müşteriden para alıp bunu kendine veya başkasına mal etmek, geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezasını gerektirir. Eğer bu durum tekrarlanırsa veya çok ağır olursa meslekten men edilebilir, ancak ilk aşamada ve yönetmelik maddelerinde bu madde genellikle "geçici alıkoyma" ile ilişkilendirilir. (Bu madde de doğru).

Bu iki madde (I ve V), yönetmelikte açıkça geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası uygulanacak haller arasında sayılmıştır. Bu yüzden B şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklarda yer alan maddeler, genellikle daha ağır cezalar olan "Meslekten Men" cezasını gerektirir. Şunlara dikkat etmelisin:

• Madde II (Üçüncü kişilere ücret/çıkar sağlanması): Bu, "hileli iş alma" veya "rekabeti bozma" anlamına gelir. Bu tür davranışlar mesleğin itibarını çok daha derinden sarsar ve genellikle meslekten men cezası ile sonuçlanır.
• Madde III (Çıkar çatışması): Mesleğin yürütülmesi sırasında çıkar çatışmasına girmek, mesleğin bağımsızlık ilkesini ihlal eder. Bu durum da genellikle meslekten men cezası gerektiren hallerdendir.
• Madde IV (Reklam yasağına uyulmaması): SMMM'lerin reklam yapması yasaktır. Ancak bu ihlal genellikle yazılı uyarı veya geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası yerine, daha hafif disiplin cezaları (uyarı, para cezası) veya tekrarlayan durumlarda meslekten men cezası ile değerlendirilir. Yönetmelik maddelerinde madde IV, madde I ve V gibi doğrudan "geçici alıkoyma" listesinde yer almaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliği"'ndeki Cezalar ve Uygulama Şekilleri konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ezberlemelisin:

• Hangi madde Meslekten Men cezası gerektirir? (Genelde II, III gibi maddeler).
• Hangi madde Geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası gerektirir? (Genelde I ve V gibi maddeler).
• Hangi madde sadece Yazılı Uyarı veya Para Cezası gerektirir?

Özetle: Soruda "geçici alıkoyma" sorulduğu için, yönetmelikte bu ceza ile eşleştirilmiş olan I ve V maddelerini bulman gerekir. Diğer maddeler genellikle daha ağır olan "meslekten men" cezasına tekabül eder.

Başarılar dilerim!

Sorunun doğru cevabı D) 24 ay'dır.

Neden Doğru Cevap 24 Ay?

Bu sorunun temelinde "Gizlilik ve Müşteri İlişkilerinin Korunması" ilkesi yatar. SMMM stajını başarıyla tamamlayıp meslek ruhsatını aldığında, artık bağımsız bir meslek mensubusun. Ancak, stajını yaptığın ofiste gördüğün müşteriler, senin o ofisin bir parçası olarak kabul edilir.

Yönetmelik, senin eski staj yaptığın ofisin müşterilerine, staj yaptığın meslek mensubunun (yani eski hocanın) rızası olmadan hizmet vermeni yasaklar. Bu yasağın süresi 24 aydır (2 yıl).

Mantığı şudur: Eski hocanın müşterisi, seninle olan o samimi ve gizli ilişkiyi korumak ister. Eğer sen hemen (örneğin 6 ay sonra) o müşterinin yanına gidip "Ben artık bağımsızım, size hizmet verebilirim" dersen, bu eski hocanın ticari itibarına ve müşteri güvenine zarar verir. Bu yüzden kanun, senin eski ofisinden ayrılan müşterilere 2 yıl boyunca dokunmamanı emreder. Bu 2 yılın sonunda ise, eski hocanın rızası olmadan da o müşterilere hizmet verebilirsin.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) 6 ay, B) 12 ay ve C) 18 ay: Bu süreler çok kısadır. Mesleğin etik kuralları ve ticari rekabetin korunması açısından müşterilerin eski ofisle olan bağlarının bu kadar kısa sürede kopması beklenmez. Yönetmelik bu süreyi daha uzun tutarak mesleğin saygınlığını korumayı hedeflemiştir.
• E) 36 ay: Bu süre çok uzundur ve meslek mensubunun serbest çalışmasını gereksiz yere kısıtlar. Kanun koyucu, 2 yılın yeterli bir koruma süresi olduğunu belirlemiştir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik"'te yer alan "Meslek Mensubunun Mesleği Yapmaya Hak Kazanması ve Müşteri İlişkileri" konusunu birmen gerekir.

Özetle; stajını bitiren bir SMMM, eski staj yaptığı ofisin müşterilerine 24 ay boyunca, o ofisin sahibi veya çalışanı olan meslek mensubunun izni olmadan hizmet veremez. Bu kuralı ezberleyip sınavda hatasız uygulaman yeterli olacaktır. Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap A?

Bu sorunun anahtarı, "Meslek Örgütü" (yani SMMM Odaları veya YMM Odaları) ile "Muhasebe Büroları" arasındaki görev farkını anlamaktır.

Meslek Kararı'na göre, Meslek Örgütlerinin (Odaların) temel görevi, denetlemek, şikayetleri incelemek ve raporlamaktır. Yani Odalar, büroların kalite güvence programını yapmazlar; sadece büroların yaptıkları programın doğru çalışıp çalışmadığını kontrol ederler.

A şıkkı şunu diyor: "Meslek mensuplarının işyerleri için ... kalite güvence ve geliştirme programının oluşturulması."

Buradaki hata şudur: Kalite güvence programını oluşturan ve uygulayan kişi meslek mensubu (SMMM/YMM) ve onun bürosudur. Meslek Örgütü (Odalar) bu programı bürolar için hazırlamaz veya oluşturamaz. Odalar sadece bu programın varlığını ve işleyişini denetler. Bu yüzden Odaların yapması gerekenler arasında bu madde yer almaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru)?

Diğer şıklar (B, C, D ve E), Meslek Örgütlerinin (Odaların) yapması gereken işlerdir:

• B Şıkkı: Odalar, büroların faaliyetlerinin kurallara uygun olup olmadığını denetler. Bu Odanın görevidir.
• C Şıkkı: Bürolar hakkında gelen şikayetleri ve ihbarları incelemek Odaların görevidir.
• D Şıkkı: Yapılan denetimlerin sonuçlarını raporlamak Odaların görevidir.
• E Şıkkı: Eğer bir meslek mensubu kurallara uymuyorsa, Odalar Disiplin Yönetmeliği'ne göre işlem başlatır. Bu da Odanın görevidir.

Gördüğün gibi B, C, D ve E şıkları Odaların yapması gereken işlerdir. Sadece A şıkkı, Odaların yapması gereken bir iş değil, büronun kendisinin yapması gereken bir iştir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Muhasebe, Denetim ve Danışmanlık İşletmeleri İçin İşyeri, Hizmet ve Kalite Güvence İlke ve Esasları Hakkında Mecburi Meslek Kararı"nı bilmelisin.

Özellikle şu ayrımı iyi kavramalısın:

• Meslek Mensubu (Büro): Kalite güvence programını kendi bürosu için hazırlar ve uygular.
• Meslek Örgütü (Odalar): Programın uygulanıp uygulanmadığını denetler, şikayetleri inceler ve sonuçları raporlar.

Kısaca: "Programı kim yapar?" sorusunun cevabı "Büro"dur, "Odalar" değildir. Odalar sadece "kontrolör"dür.