2017/2 SGS Muhasebe Denetimi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir denetim öğrencisi gibi düşünerek adım adım inceleyelim. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Öncelikle sorunun temel mantığını anlamamız gerekiyor: Bu soru, bir denetçinin (SMMM'nin), kendi çalışmasını yapmak yerine yönetimin bir uzmandan (örneğin bir mühendis, hukukçu veya değerleme uzmanı) aldığı çalışmayı denetim kanıtı olarak kullanıp kullanamayacağını ve bunu yaparken nelere dikkat etmesi gerektiğini sorguluyor.

Neden Doğru Cevap B (İşletmenin cari dönem kârı)?

Denetim standartlarına göre, bir denetçi yönetimin kullandığı bir uzmanın çalışmasını kendi denetiminde kullanacaksa, bu uzmanın işinin ne kadar güvenilir olduğunu kontrol etmelidir.

İşletmenin cari dönem kârı (kar/zarar durumu), denetçinin uzmanın çalışmasını değerlendirirken bakması gereken bir sonuçtur, bir kriter değil. Denetçi, "Uzman ne kadar iyi çalıştı?" sorusuna cevap ararken, "Şirket bu yıl ne kadar kâr etti?" sorusuna bakmaz. Kâr miktarı, uzmanın çalışmasının doğruluğunu veya kalitesini belirleyen bir faktör değildir. Dolayısıyla denetçi, prosedürlerini belirlerken kâr rakamını dikkate almaz. Bu yüzden B şıkkı sorunun aradığı "dikkate alınmayan" durumdur ve doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Neden Dikkate Alınır)?

Diğer şıkların hepsi, denetçinin uzmanın çalışmasını güvenilir bulup bulamayacağını anlamak için mutlaka dikkate alması gereken faktörlerdir:

• A) Uzmanın çalışmasının niteliği, kapsamı ve amaçları: Denetçi, uzmanın ne iş yaptığını, ne kadar derinlemesine çalıştığını ve bu çalışmanın neden yapıldığını bilmelidir. Bu olmadan çalışmayı kullanamaz.
• C) Denetçinin söz konusu uzmanın çalışmasıyla ilgili daha önceki deneyimleri: Daha önce benzer bir uzmanla çalıştıysanız ve o uzmanın işinin kalitesini biliyorsanız, bu sizin için büyük bir avantajdır ve dikkate alınır.
• D) İşletmenin söz konusu uzmanın çalışması üzerindeki kontrolleri: Eğer işletme, uzmanın çalışmasını kontrol edemiyorsa veya manipüle ediyorsa, bu çalışmanın güvenilirliği şüpheli olur. Denetçi bunu mutlaka inceler.
• E) Yönetimin uzmanın çalışmasını kontrol edebilme derecesi: Yönetim, uzmanın çalışmasını değiştirebiliyor mu? Bu, çalışmanın bağımsızlığı açısından çok önemlidir ve denetçinin dikkatine alınır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Denetim Standartları içindeki "Uzmanların Çalışmalarının Kullanılması" (Türk Denetim Standartları'nda TDS 620) konusunu iyi bilmelisin.

Özetle; bir denetçi, başkasının (uzmanın) işine güvenip onu kullanırken, o işin kalitesini, kapsamını ve bağımsızlığını sorgular. Ancak sorgularken şirketin kârını bir ölçüt olarak kullanmaz.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocan sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı Doğru Cevap?

Öncelikle şunu netleştirelim: Soru "yer almaz" diyor. Yani, denetim çalışma kâğıtlarının amaçlarından biri olmayan seçeneği bulmamız gerekiyor.

C) Üst yönetimin görüşüne destek sağlar şıkkı, denetim çalışma kâğıtlarının temel amaçlarından biri değildir.

• Neden? Denetim çalışma kâğıtları, denetçinin kendi işini yaparken kullandığı, kendi bulgularını ve kanıtlarını içeren denetçiye ait belgelerdir. Bunların birincil amacı, denetçinin kendi kararlarını desteklemektir.
• Üst yönetimin (şirketin yöneticilerinin) görüşüne destek sağlamak, denetim kâğıtlarının işlevi değildir. Aksine, denetim kâğıtları bazen üst yönetimin hatalarını veya eksikliklerini ortaya çıkarmak için kullanılır. Eğer bir kâğıt "yönetimin görüşünü desteklemek" için hazırlanıyorsa, bu bağımsız denetimin ruhuna aykırıdır. Denetçinin görevi, yönetimin ne dediğine değil, gerçeğin ne olduğuna bakmaktır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Amaçlar)?

Diğer şıkların hepsi, denetim çalışma kâğıtlarının gerçek ve temel amaçlarıdır. Bu yüzden onları "yanlış" (yani sorunun cevabı olamayan) seçeneği olarak işaretlemememiz gerekir:

• A) Denetim raporunun düzenlenmesine temel oluşturur: Doğrudur. Denetçi, raporunu yazmadan önce kâğıtlarındaki bulguları ve kanıtları gözden geçirir. Kâğıtlar yoksa rapor yazılamaz.
• B) İç kontrol sistemi hakkında bilgi edinilmesinde yararlanılır: Doğrudur. Kâğıtlarda, şirketin iç kontrol sisteminin nasıl çalıştığını ve nerede zayıf noktaları olduğunu gösteren notlar bulunur.
• D) Denetim çalışması çeşitli evrelere bölünerek daha iyi koordine edilmesine yardımcı olur: Doğrudur. Büyük bir denetim işini parçalara bölerken, kimin ne iş yaptığını ve hangi aşamada olduğunu kâğıtlar üzerinden takip ederiz.
• E) Savunma aracı olarak kullanılır: Doğrudur. Eğer bir gün denetimle ilgili bir dava açılırsa veya denetçiye şikayet edilirse, hazırladığımız kâğıtlar "Ben işimi usulüne uygun yaptım" diyerek kendimizi savunmamızı sağlar.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Denetim Çalışma Kâğıtlarının Amaçları ve İşlevleri" konusunu iyi bilmelisin.

Özetle şunu hatırla: Denetim kâğıtları denetçinin kendi işini kanıtlamak, planlamak ve rapor hazırlamak içindir. Asla şirket yönetimini övmek veya onların görüşünü doğrulamak için hazırlanmaz. Bağımsızlık ilkesi gereği, denetçi yönetimin arkasında durmaz, gerçeği arar.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Soruda "yanlış" olan şıkkı bulmamız isteniyor ve doğru cevap A şıkkı.

Hadi gel, neden A şıkkının yanlış olduğunu ve diğerlerinin neden doğru olduğunu birlikte inceleyelim.

1. Neden A Şıkkı Yanlış? (Doğru Cevap)

A) "Çalışma kâğıtları denetlenen şirkete aittir."

Bu ifade yanlıştır ve sorunun cevabı budur.

• Neden? Denetim çalışma kâğıtları, bağımsız denetçi (SMMM) tarafından hazırlanan, denetçinin kendi işini planlaması, yapması ve raporlaması için kullandığı özel belgelerdir. Bu belgeler, denetçinin mesleki sorumluluğunu yerine getirdiğini kanıtlar.
• Kimin Mülkiyeti? Yasal olarak ve meslek etiği kurallarına göre, çalışma kâğıtlarının mülkiyeti denetçiye (SMMM'ye) aittir. Denetlenen şirket (müşteri) bu kâğıtların bir kopyasını isteyebilir veya inceleme yapabilir, ancak bunların sahibi şirket değildir. Denetçi, bu kâğıtları gizli tutma yükümlülüğü altındadır ve onları kendi arşivinde saklamak zorundadır.
• Özetle: "Bu belgeler şirketin malıdır" demek, denetçinin mesleki sorumluluğunu ve gizlilik ilkesini ihlal etmektir.

2. Diğer Şıklar Neden Doğru?

Diğer şıkların neden doğru olduğunu kısaca hatırlayalım ki, A şıkkının neden tek yanlış olduğunu daha iyi anlasan:

• B Şıkkı (Doğru): Çalışma kâğıtları eskiden sadece kağıt üzerinde tutulurdu. Ancak teknoloji geliştiği için artık elektronik ortamda (bilgisayar, bulut sistemleri vb.) da tutulabilir. Bu ifade doğrudur.
• C Şıkkı (Doğru): Denetçinin en temel amacı, yaptığı işin kanıtını oluşturmaktır. Çalışma kâğıtları, denetimin yasalara uygun yapıldığını ve denetim raporunun arkasında yeterli bir delil olduğunu gösteren kanıttır. Bu ifade doğrudur.
• D Şıkkı (Doğru): Denetimde "kim ne zaman ne yaptı" sorusu çok önemlidir. Kâğıtlarda denetçinin kim olduğu, işin ne zaman bittiği ve işin kim tarafından (örneğin bir üst denetçi tarafından) kontrol edildiği yazmalıdır. Bu, denetim kalitesini ve sorumluluğu belirler. Bu ifade doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru): Eğer şirketle yapılan önemli sözleşmeler (örneğin büyük bir borçlanma sözleşmesi veya gayrimenkul alım satımı) denetimde kritikse, bu sözleşmelerin kopyaları çalışma kâğıtlarına eklenir. Bu ifade doğrudur.

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Bağımsız Denetim Çalışma Kâğıtları" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Mülkiyet Kuralı: Çalışma kâğıtları denetçiye aittir, müşteriye değil. (Bu en sık karıştırılan kuraldır).
• Gizlilik: Denetçi, bu kâğıtları üçüncü şahıslara veremez ve müşteriye de sadece sınırlı yetkilerle gösterebilir.
• İşlevi: Denetimin kanıtıdır ve kalite kontrolü için kullanılır.

Sonuç: Soruda "yanlış olan" sorulduğu için, mülkiyetin şirkette olduğu iddiasını içeren A şıkkını işaretlemelisin.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, denetim sürecinin son aşamalarında nelerin yapılması gerektiğini ve hangisinin bu sürece dahil olmadığını sorguluyor.

Doğru cevap E şıkkıdır. Gelin, nedenini adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap E?

Denetim raporu hazırlanıp imzalanmadan önce, denetçinin yapması gereken en kritik iş, denetim bulgularını toparlamak ve raporu yazmaktır. Bu aşamada denetçi şunları yapar:

• Bilanço tarihinden sonra olan olayları inceler (A şıkkı).
• İşletmenin gelecekte de ayakta kalıp kalmayacağını (sürekliliği) değerlendirir (B şıkkı).
• Yönetimden yazılı beyan alır (C şıkkı).
• Bulduğu hataları raporlar (D şıkkı).

Ancak E şıkkında bahsedilen "denetim ekibi dışında bir kişi tarafından müşteri memnuniyetinin değerlendirilmesi", denetim raporunun hazırlanması veya sunulması için yasal veya mesleki bir zorunluluk değildir. Müşteri memnuniyeti anketleri veya geri bildirimleri, denetim kalitesini artırmak için yapılabilir ama bu işlem, denetçi raporunu imzalamadan önce tamamlanması gereken bir denetim prosedürü değildir. Yani, bu işlem yapılmazsa denetim raporu sunulamaz veya geçersiz olmaz. Bu yüzden bu madde, diğerlerinin aksine "yapılması gerekenler" listesinde yer almaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (A, B, C ve D), denetim standartlarına göre raporun hazırlanmadan önce mutlaka yapılması gereken işlemlerdir:

• A) Bilanço tarihinden sonraki olayların gözden geçirilmesi: Bilanço tarihinden sonra şirketin başına gelen ve finansal tablolara etkisi olan olaylar mutlaka incelenmelidir. Bu, denetim standartlarının zorunlu bir maddesidir.
• B) İşletmenin sürekliliğinin değerlendirilmesi: Denetçi, şirketin gelecekte de işine devam edip edemeyeceğini değerlendirmek zorundadır. Eğer şirket batma riski altındaysa bunu raporda belirtmelidir.
• C) İşletme yönetiminden yazılı teyit mektubu alınması: Denetim bitmeden önce, yönetimin sorumluluklarını ve verdiği beyanları onaylayan yazılı bir mektup (teyit mektubu) alınması zorunludur.
• D) Denetim sırasında belirlenen yanlışlıkların değerlendirilmesi: Denetim sırasında bulduğunuz hataların düzeltilip düzeltilmediğini ve raporunuzda nasıl yansıtılacağını değerlendirmeniz gerekir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Denetim Standartları ve özellikle Denetim Raporunun Hazırlanması ve Sunulması aşamasındaki prosedürleri bilmelisiniz.

Özetle; denetim süreci, finansal tabloların doğruluğunu doğrulama ve raporlama üzerine kuruludur. "Müşteri memnuniyeti" ise bir kalite kontrol aracı olabilir ancak yasal bir denetim raporu teslimi için zorunlu bir adım değildir. Bu ayrımı yapmak, sorunun anahtarıdır.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B) Var olma seçeneğidir.

Neden Doğru Cevap "Var olma"?

Öncelikle durumu hayal edelim: Bir şirketin defterlerinde "Banka" hesabı var ve bu hesabın bakiyesi 100.000 TL yazıyor. Ancak bu para gerçekten orada mı? Yoksa şirket defterine yanlışlıkla yazılmış mı?

Bu soruda yapılan işlem, bankaya teyit mektubu göndermek. Bu mektubun amacı şudur: "Sayın Banka, bizim defterimizde X bankasında Y TL bakiye var. Bu para gerçekten sizin hesabınızda duruyor mu?"

Banka bu mektuba cevap verdiğinde, eğer "Evet, bu para hesabımızda duruyor" derse, denetçi için en önemli kanıt şudur: O para gerçekten var.

Denetimde "Var olma" (Existence) ilkesi, bilançoda yer alan bir varlığın (burada banka hesabı) gerçekten mevcut olup olmadığını kanıtlamaktır. Bankadan gelen onay, o paranın sadece kağıt üzerinde değil, fiziksel olarak banka hesabında olduğunu kanıtlar. Bu yüzden cevap B'dir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden bu işe yaramadığını kısaca inceleyelim:

• A) Sınıflandırma: Bu ilke, paranın doğru hesapta mı yazıldığını kontrol eder. Örneğin, "Banka" hesabına yazılması gereken bir paranın yanlışlıkla "Ticari Alacaklar" hesabına yazılıp yazılmadığını sorgular. Banka mektubu, paranın nerede olduğunu değil, var olup olmadığını sorar.
• C) Anlaşılabilirlik: Bu, finansal tabloların kullanıcılar tarafından kolayca anlaşılabilmesiyle ilgilidir. Banka mektubu bu konuyla doğrudan ilgili değildir.
• D) Gerçekleşme: Bu ilke genellikle gelir ve gider işlemleri için kullanılır. Örneğin, şirketin gerçekten bir mal sattığı ve bu satışın gerçekleştiği kanıtlanırken kullanılır. Bizim sorumuzda ise bir varlık (banka hesabı) söz konusu olduğu için "Gerçekleşme" değil "Var olma" ilkesi devreye girer.
• E) Dönemsellik: Bu ilke, işlemin doğru döneme ait olup olmadığını kontrol eder. Örneğin, 31 Aralık'ta kapanan bir yılın banka hesabının, 1 Ocak'ta değil, 31 Aralık'taki bakiye ile doğru mu gösterildiğini sorgular. Banka mektubu genellikle bakiyeyi doğrular ancak öncelikli amacı varlığın varlığını kanıtlamaktır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Denetim Kanıtları ve Yönetim Beyanları konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ezberlemelisin:

• Var olma (Existence): Varlıkların gerçekten var olup olmadığını kanıtlar. (Kanıt: Banka teyit mektubu, stok sayımı).
• Varlık varlığı (Completeness): Eksik kayıtların olup olmadığını kanıtlar.
• Sınıflandırma: İşlemlerin doğru hesap gruplarına yazılıp yazılmadığını kanıtlar.

Özetle: Banka mektubu, "Para gerçekten var mı?" sorusuna cevap verdiği için Var olma ilkesini kanıtlar. Cevap B'dir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana derste anlatıyor gibi sade bir dille açıklayalım.

Öncelikle sorunun mantığını anlamamız gerekiyor: İlişkili Taraf İşlemleri Denetimi. Bir denetçi, şirketin kendi içinden veya dışarıdan olan "ilişkili taraflar" (örneğin; patronun başka bir şirketi, ana şirketin yan kuruluşu vb.) ile yaptığı işlemleri incelerken, kendi şirketinin finansal tablolarını denetler. Ancak, ilişkili tarafın (yani karşı tarafın) finansal tablolarını denetleme yetkisi veya sorumluluğu yoktur.

Neden Doğru Cevap B?

Doğru cevap B şıkkıdır: "İşletmenin ilişkili taraflarının finansal tabloları".

Neden sorgulanamaz? Bir denetçi, sadece kendi müşterisi olan işletmenin (ana şirketin) finansal tablolarını denetler. İlişkili taraf olan diğer şirketin (örneğin patronun başka bir şirketi) finansal tablolarını denetlemek, o şirketin denetçisinin işidir. Sizin elinizde o şirketin defterlerini inceleme yetkisi yoktur. Sadece, o şirketle yaptığınız işlemin doğruluğunu ve fiyatının piyasa koşullarına uygun olup olmadığını kontrol edersiniz. O şirketin kendi bilançosunu veya gelir tablosunu inceleyemezsiniz. Bu yüzden denetçi bunu sorgulamaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (A, C, D ve E) denetçinin mutlaka sorgulaması gereken konulardır. Eğer bunları sorgulamazsanız, denetim raporu eksik kalır ve hata yapmış olursunuz.

• A) İşlemlerin türü ve amacı: Denetçi, "Bu işlem neden yapıldı? Sadece kar amaçlı mı yoksa başka bir amaçla mı?" diye sormak zorundadır.
• C) İşlem yapılıp yapılmadığı: "Bu tarafla hiç işlem yaptınız mı?" sorusu en temel sorudur. Eğer işlem varsa, onu bulup incelemek gerekir.
• D) İlişkilerin niteliği: "Bu taraflar arası ilişki nasıl? Sadece ortaklık mı, yoksa yönetimsel bir bağ mı?" Bu, işlemin riskini belirlemek için şarttır.
• E) İlişkili tarafların kimliği: "Kimle iş yaptınız?" sorusunu bilmeyen bir denetçi, kiminle iş yaptığını bilemez. Bu bilgiyi mutlaka öğrenmelidir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Bağımsız Denetim Standartları'nın İlişkili Taraf İşlemleri konusunu iyi bilmelisin.

Özetle kural şudur: > Denetçi, kendi müşterisinin finansal tablolarını denetler. İlişkili tarafın kendi finansal tablolarını denetlemez, sadece o tarafla yapılan işlemin doğruluğunu ve açıklamasını kontrol eder.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi ele alalım. Sorunun mantığını anlamak için önce finansal varlıkların bilançoda nasıl yer aldığını ve denetçinin neyi kontrol ettiğini basit bir dille inceleyelim.

Neden Doğru Cevap "A" (Değerleme ve Dağıtım)?

Soruda, "Satılmaya hazır finansal varlıkların" bilanço tarihindeki "gerçeğe uygun değerle" değerlenip değerlenmediği soruluyor.

Buradaki anahtar kelime "gerçeğe uygun değer"dir. Finansal varlıkların sadece var olup olmadığını değil, ne kadar para edeceğini (yani değerinin doğru hesaplanıp hesaplanmadığını) kontrol etmek, denetimde "Değerleme ve Dağıtım" (Valuation and Allocation) ilkesi ile ilgilidir.

• Ne yapılıyor? Denetçi, bu varlıkların piyasa değerinin doğru hesaplandığını, değer düşüklüğü varsa bunun dikkate alındığını ve bilançoya doğru rakamın yazıldığını kontrol eder.
• Sonuç: Eğer bir varlık yanlış değerlenmişse (örneğin 100 TL'lik bir hisse 10 TL'ye yazılmışsa), bu bir "Değerleme" hatasıdır. Bu yüzden doğru cevap A şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden bu soruya uymadığını kısaca şöyle açıklayabiliriz:

• B) Gerçekleşme: Bu ilke, işlemin gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğini (örneğin bir satışın gerçekten yapıldığını) kontrol eder. Soruda ise işlemin gerçekleşip gerçekleşmediği değil, o işlemin ne kadar değerli olduğu soruluyor.
• C) Hesap Kesimi: Bu ilke, işlemin hangi döneme ait olduğunu kontrol eder. Örneğin, geçen yılın işleminin bu yılın bilançosuna yazılıp yazılmadığına bakar. Soruda ise dönemden ziyade değer sorunu var.
• D) Tam olma: Bu ilke, tüm işlemlerin kayda alındığını kontrol eder. Yani "Eksik bir işlem var mı?" sorusuna cevap arar. Sorumuzda ise işlemin eksikliği değil, değerinin doğruluğu tartışılıyor.
• E) Var olma: Bu ilke, varlıkların gerçekten var olup olmadığını kontrol eder. Örneğin, stokta duran bir makinenin fiziksel olarak orada olup olmadığına bakar. Sorumuzda ise varlığın var olduğu kabul ediliyor, önemli olan o varlığın ne kadar değerli olduğu sorusudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Denetim Standartları ve Yönetim Beyanları konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şu ayrımı yapmalısın:

• Var olma: "Bu varlık var mı?" (Fiziksel kontrol)
• Değerleme: "Bu varlık ne kadar para eder?" (Hesaplama ve piyasa değeri kontrolü)

Özetle; soruda "gerçeğe uygun değer" ifadesi geçtiği an, cevap her zaman "Değerleme ve Dağıtım" ilkesidir.

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, "Alınan Çekler Hesabı"nın denetiminde (analizinde) hangi işlemin yapılmaması gerektiğini soruyor.

Doğru cevap D şıkkıdır. Gelin bunu adım adım, sanki bir hocanın tahtaya yazdığı gibi açıklayalım.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

Sorunun anahtarı şudur: "Alınan Çekler" hesabı, işletmenin müşterilerden aldığı çeklerdir. Bu çekler henüz tahsil edilmemiş, yani henüz bankadan para çekilmemiş demektir.

• D Şıkkı: "Müşterilerden alınan çeklerin tamamının elden tahsil edilip edilmediğinin araştırılması" ifadesi mantıksızdır.
• Neden? Eğer çeklerin tamamı elden tahsil edilmişse, bu çekler artık "Alınan Çekler" hesabında durmaz. Tahsil edildiği an bu hesap kapatılır ve para "Bankalar" hesabına geçer.
• Mantık Hatası: Denetçi, henüz tahsil edilmemiş olan çeklerin listesini inceler. Eğer tüm çekler tahsil edilmiş olsaydı, "Alınan Çekler" hesabında hiçbir bakiye kalmazdı ve incelenmesi gereken bir şey kalmazdı. Dolayısıyla, denetim sırasında "çeklerin tamamının tahsil edilip edilmediği" sorusu, hesabın var olduğu bir dönemde mantıksız bir sorgulamadır. Denetçi, tahsil edilmemiş olanların durumunu, vadelerini ve sayımını kontrol eder, "hepsi tahsil edildi mi?" diye sormaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Yani Neden Yapılır)?

Diğer şıklar, bir denetçinin "Alınan Çekler" hesabını incelerken yapması gereken işlemlerdir. Soru "yapılmayan" işi sorduğu için bunlar cevap olamaz:

• A Şıkkı (Doğru Yapılır): Çeklerin giriş ve çıkışlarını kontrol etmek için "çek bordrosu" düzenlenip düzenlenmediğine bakmak zorunludur. Bu, iç kontrolün temelidir.
• B Şıkkı (Doğru Yapılır): Eğer çekler döviz cinsinden ise, dönem sonu itibarıyla doğru kur ile değerlenip değerlenmediği kontrol edilmelidir. Bu, maliyet ve değerleme kurallarına uygundur.
• C Şıkkı (Doğru Yapılır): Dönem sonunda kasada duran çeklerin (döviz ve TL) vadelerine göre listelenip sayım tutanağı imzalanması, varlıkların varlığını kanıtlamak için en temel denetim prosedürüdür.
• E Şıkkı (Doğru Yapılır): Tahsil edilmiş ama kayda alınmamış çekler, dolandırıcılık veya hata riski taşır. Denetçi, "Bu çekler tahsil edildi mi, yoksa kayıtlarda gizlendi mi?" diye kontrol etmelidir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Denetim (Bağımsız Denetim) ve Muhasebe konularındaki şu kuralları bilmelisiniz:

• Alınan Çekler Hesabının Doğası: Bu hesap, henüz tahsil edilmemiş vadeli senetleri (çekleri) gösterir. Tahsil edildiği an hesabın bakiyesi sıfırlanır.
• Denetim Prosedürleri: Bir denetçi, bakiye olan bir hesabı incelerken ne yapar? (Sayım, bordro kontrolü, kur kontrolü).
• Mantık Hatası Tespiti: Eğer bir hesapta bakiye varsa, "tüm bakiye tahsil edildi mi?" sorusu mantıksızdır. Denetçi, "Bakiye var mı, varsa neden var?" sorusunu sorar.

Özetle: Denetçi, "Alınan Çekler" hesabında henüz tahsil edilmemiş olanları kontrol eder. "Tüm çekler tahsil edildi mi?" diye sormak, hesabın zaten bittiği varsayımıyla mantıksız bir işlemdir. Bu yüzden D şıkkı yapılmayan işlemdir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır ve bu şıkkın neden yanlış olduğunu, diğerlerinin neden doğru olduğunu net bir şekilde inceleyelim.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap (Yani Neden Yanlış Bir İfade)?

Soruda "yanlış olan" ifadeyi bulmamız isteniyor. D şıkkı şunu diyor: "İç kaynaklardan elde edilen denetim kanıtlarının, dış kaynaklardan elde edilen denetim kanıtlarına üstün olduğu kabul edilir."

Bu ifade yanlıştır ve bu yüzden doğru cevaptır. Çünkü denetim dünyasının en temel kuralı şudur: Dış kaynaklardan gelen kanıtlar, iç kaynaklardan gelen kanıtlardan daha güvenilirdir.

• Neden? Çünkü işletmenin kendi içinde ürettiği belgeler (iç kaynak), işletme yönetimi tarafından hazırlanır ve manipüle edilme riski taşır. Ancak dış kaynaklardan (örneğin bankadan alınan bakiye belgesi, müşteriden gelen onay yazısı, avukattan gelen mektup) gelen kanıtlar, işletmenin kontrolü dışında üçüncü bir kişi veya kurum tarafından hazırlanmıştır. Bu nedenle dış kaynaklar daha nesneldir ve daha güvenilirdir.
• Özetle: D şıkkı, "iç kaynak dış kaynaktan daha üstündür" diyerek bu temel kuralı tersine çevirdiği için yanlış bir ifadedir.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Neden Cevap Değil)?

Diğer şıkların doğru ifadeler olduğunu ve bu yüzden sorunun cevabı olamayacağını kısaca şöyle açıklayabiliriz:

• A Şıkkı (Doğru İfade): Eğer işletmenin iç kontrol sistemi çok güçlü ve hatasızsa, o zaman işletmenin kendi içinde ürettiği bilgiler de güvenilir kabul edilebilir. Bu mantıklı bir durumdur.
• B Şıkkı (Doğru İfade): Denetçinin kendi gözlemlediği veya doğrudan kendisinin hazırladığı belgeler, işletmenin hazırladığı belgelerden daha güvenilirdir. Çünkü denetçi bunları kendi kontrolü altında üretmiştir.
• C Şıkkı (Doğru İfade): Farklı yerlerden (örneğin hem fatura hem de ödeme dekontu) gelen bilgiler birbirini doğruluyorsa (teyit ediyorsa), bu kanıtların güvenilirliği çok artar. Buna "karşılıklı doğrulama" denir.
• E Şıkkı (Doğru İfade): Yazılı belgeler, sözlü açıklamalardan daha güvenilirdir. Sözlü ifadeler unutulabilir veya yanlış hatırlanabilir, ancak yazılı bir imza ve tarih içeren belge kalıcıdır ve kanıt değeri yüksektir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Denetim Kanıtlarının Güvenilirliği" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şu üç temel kuralı ezberlemen gerekir:

• Dış kaynak > İç kaynak: Üçüncü şahıslardan gelen belgeler daha güvenilirdir.
• Doğrudan elde edilen > İşletmeden alınan: Denetçinin kendi yaptığı gözlem veya hesaplama, işletmenin verdiği bilgiye göre daha güvenilirdir.
• Yazılı > Sözlü: Yazılı belgeler sözlü beyanlardan daha üstündür.

Bu kuralları aklında tutarsan, benzer sorularda asla şaşırmazsın. Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkı.

Neden Doğru Cevap E?

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine dikkat et: "Etkilemez". Yani, denetçinin "Bu kanıt yeterli mi, değil mi?" diye karar verirken hangi faktörün rolü yok diye sormuş.

E şıkkı olan "Farklı yanlışlık ihtimallerine ilişkin olarak önceki denetimlerden elde edilen deneyim", denetçinin mevcut kanıtı değerlendirirken doğrudan etkileyen bir faktör değildir.

Bunu şöyle hayal et: Sen bugün bir işi denetliyorsun. Elinde şu anki belgeler, şu anki iç kontrol raporu ve şu anki yaptığın testler var. Kararını verirken "Geçen yıl ne olmuştu?" diye düşünmek, geçmişe ait bir hatıradır. Denetçinin şu anki kanıtın yeterli olup olmadığına dair yargısı, şu anki duruma, şu anki belgelere ve şu anki risklere bakarak verilir.

Eski denetimlerden gelen deneyim, denetçinin riskleri nerede araması gerektiğini (örneğin; "Bu yıl da aynı hatayı yapabilirler mi?") belirlemesine yardımcı olur. Ancak, denetçinin şu anki kanıtın yeterli ve uygun olduğuna dair yargısını (kararını) doğrudan değiştirmez. Yargı, elindeki mevcut kanıtın kalitesine ve niceliğine bağlıdır. Geçmiş deneyim, sadece "nereye bakmalıyım" sorusuna cevap verir, "bu kanıt yeterli mi" sorusuna değil.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi, denetçinin "Bu kanıt yeterli mi?" sorusuna cevap verirken doğrudan etkileyen faktörlerdir:

• A) Kaynak ve Güvenilirlik: Eğer elindeki belgeler sahte veya çok güvenilir olmayan bir yerden geliyorsa, bu kanıt yeterli olamaz. Kaynağı etkiler.
• B) İç Kontrol ve Çevre Tanınması: İşletmenin iç kontrolü zayıfsa, denetçi daha fazla kanıt toplamak zorunda kalır. İşletmeyi tanımadan doğru kanıt toplanamaz. Bu, yargıyı doğrudan etkiler.
• C) Denetim Tekniklerinin Sonuçları: Sen ne kadar iyi bir test yaptın? Sonuçlar ne söyledi? Bu sonuçlar, elindeki kanıtın yeterli olup olmadığını belirler.
• D) İkna Edicilik: Kanıtın ikna edici olması, onun yeterli ve uygun olmasının en temel şartıdır. İkna edici değilse, yeterli de değildir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Denetim Standartları'nın Denetim Kanıtları (Türk Denetim Standartı 500) konusunu iyi bilmelisin.

Özetle şunu hatırla: Denetçi, mevcut kanıtın kalitesine (kaynak, iç kontrol, teknik sonuç, ikna edicilik) bakarak karar verir. Geçmiş deneyim ise sadece risk analizi ve planlama aşamasında kullanılır, mevcut kanıtın yeterli olup olmadığına dair yargıyı doğrudan değiştirmez.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru "Denetim Riski" kavramını ve bileşenlerini sorguluyor. Doğru cevap C şıkkıdır.

Gelin bu durumu adım adım, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi inceleyelim.

Neden C Şıkkı Doğru Cevap? (Yani Neden Bu İfade Yanlıştır?)

Soruda "hangisi yanlıştır?" diye sorulduğu için, yanlış olan ifadeyi bulmamız gerekiyor. C şıkkı şunu diyor: "Denetçi, denetim riskini kabul edilebilir bir seviyede tutmak için önemli yanlışlık riskini azaltır."

Bu ifade yanlıştır ve bu yüzden doğru cevaptır. Neden mi?

Çünkü Önemli Yanlışlık Riski (ÖYR), denetçinin elinde olan bir şey değildir.

• Önemli Yanlışlık Riski: Şirketin finansal tablolarında, denetçinin müdahalesi olmadan önce zaten var olan bir hataplama riskidir. Bu risk, şirketin iç kontrol sisteminin zayıf olmasından veya işlemlerin karmaşık olmasından kaynaklanır.
• Denetçinin Gücü: Denetçi, şirketin işleyişini değiştiremez, şirketin iç kontrol sistemini düzeltemez veya şirketin yaptığı hataları tek başına ortadan kaldıramaz. Dolayısıyla denetçi, Önemli Yanlışlık Riskini azaltamaz.

Denetçinin yapabildiği tek şey, bu riskin yarattığı tehlikeyi yönetmektir. Bunu nasıl yapar? Tespit Riskini (D şıkkında bahsedilen) azaltarak. Yani, şirketin hatasını bulma ihtimalini artırmak için daha fazla test yapar, daha detaylı çalışma yapar.

Özetle: Denetçi, Önemli Yanlışlık Riskini yönetemez, sadece Tespit Riskini yönetir. C şıkkı bu ayrımı karıştırdığı için yanlıştır.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Neden Cevap Değil)?

Şimdi diğer şıkların neden doğru ifade içerdiğine bakalım ki, onları elerken C şıkkını daha iyi görelim:

• A Şıkkı (Doğru İfade): Bu, denetim riskinin klasik ve doğru tanımıdır. Finansal tabloda bir hata varken, denetçinin bunu fark edip "temiz" görüş vermesi riskidir. Bu ifade doğrudur.
• B Şıkkı (Doğru İfade): Denetim Riski formülü şöyledir: Denetim Riski = Önemli Yanlışlık Riski x Tespit Riski. Yani denetim riski, bu iki riskin birleşimidir. Bu ifade doğrudur.
• D Şıkkı (Doğru İfade): Bu, denetçinin yapabildiği tek şeydir. Önemli Yanlışlık Riski değişken olsa bile, denetçi Tespit Riskini (yani hatayı bulamama riskini) azaltarak denetim riskini kabul edilebilir seviyeye çeker. Bu ifade doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru İfade): Formül gereği, Önemli Yanlışlık Riski artarsa (örneğin şirketin iç kontrolü çok zayıflarsa), denetim riski de artar. Bu ifade doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Denetim Standartları içindeki "Denetim Riski Modeli" konusunu çok iyi bilmelisin.

Özellikle şu üç kavram arasındaki ilişkiyi ezberlemelisin:

• Önemli Yanlışlık Riski (ÖYR): Şirketin hataplama riskidir. Denetçi bunu azaltamaz.
• Tespit Riski (TR): Denetçinin hatayı bulamama riskidir. Denetçi bunu azaltabilir (daha fazla test yaparak).
• Denetim Riski (DR): Bu ikisinin çarpımıdır. Denetçi, DR'yi düşürmek için sadece TR'yi düşürür.

Kısa Özet Kural: Denetçi, şirketin hataplama riskini (ÖYR) değiştiremez; sadece kendi hatayı bulamama riskini (TR) azaltarak işini düzeltir. C şıkkı bu kuralı ihlal ettiği için "yanlış" olan ifadedir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap B?

Sorunun anahtarı "İlişkili Taraf" tanımında yatıyor. Muhasebe ve denetim dünyasında (TMS 24 standardına göre), bir işletmenin başka bir işletmeyle "ilişkili taraf" sayılabilmesi için aralarında kontrol, ortak kontrol veya önemli etki gibi özel bir bağın olması gerekir.

B şıkkı olan "Denetimi yapılan işletmenin söz konusu işletme ile ticari ilişki içinde olması" ifadesi, normal bir ticari ilişkiyi (örneğin; bir marketin bir fabrikadan mal alması gibi) ifade eder. Sadece mal alıp satmak, arada bir "ilişkili taraf" bağı kurmaz. Her işletme, ticari ilişkide olduğu binlerce farklı firmayla çalışabilir; bunların hepsi "ilişkili taraf" olamaz. Eğer böyle olsaydı, her işletme kendi tüm tedarikçilerini ve müşterilerini raporunda "ilişkili taraf" olarak göstermek zorunda kalırdı ki bu da denetimi imkansız hale getirirdi.

Bu yüzden, sadece ticari ilişki kurmak, bir işletmeyi "İlişkili Taraf" yapmaz. Bu ifade bağlamda geçerli değildir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Neden Doğru Değiller)?

Diğer şıklar (A, C, D ve E), TMS 24 standardına göre açıkça "İlişkili Taraf" tanımlarını karşılar:

• A Şıkkı: Yöneticilerle akrabalık bağı varsa, o kişi ve ailesi üzerinden dolaylı bir etki vardır, bu bir ilişki kurar.
• C Şıkkı: Bir işletmede "önemli etki" (örneğin yönetim kurulunda oy hakkı veya stratejik karar alma yetkisi) varsa, bu doğrudan bir ilişki anlamına gelir.
• D Şıkkı: Bir işletmenin yöneticisi, diğer bir işletmenin yönetim kurulu üyesi ise, arada doğrudan bir bağ vardır.
• E Şıkkı: Bir işletmenin diğerinde "kontrol gücü" (örneğin çoğunluk hissesi) varsa, bu en temel ilişki türüdür.

Bu şıkların hepsi, arada özel bir bağın varlığını gösterdiği için "İlişkili Taraf" tanımına uyar. Soru ise hangisinin uygun olmadığını sorduğu için bu şıklar elenir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 24 - İlişkili Taraf Açıklamaları konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ezberlemelisin:

• İlişkili Taraf Tanımı: Kontrol, ortak kontrol veya önemli etki durumu.
• Kişisel Bağlar: Yöneticiler ve aile üyeleri arasındaki ilişkiler.
• Ticari İlişki Farkı: Sadece mal alıp satmak (ticari ilişki), ilişkili taraf olma kriteri değildir.

Özetle: Bir işletme, sadece ticari bir ilişki içinde olduğu için "İlişkili Taraf" olmaz. Arada mutlaka bir kontrol, ortak kontrol veya önemli etki olmalıdır. Bu kuralı bildiğinde, B şıkkının neden doğru cevap olduğunu hemen anlarsın.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

Soruda bizi "denetçinin kullanabileceği destekleyici kanıtlar"dan hangisinin olmadığı soruyor. Yani, hangisi denetim sürecinde bir "delil" veya "kanıt" olarak kabul edilmez?

D şıkkı: "Denetlenen şirketin bilançosuna uygulanan oran analizinin sonucu" ifadesi, analiz yapmaktır, kanıt toplamak değildir.

• Mantık: Oran analizi, denetçinin elindeki verileri (bilanço rakamlarını) işleyip yorumlamasıdır. Bu işlem, denetçinin kendi zihinsel veya bilgisayar tabanlı bir çalışmasıdır. Ancak denetimde "kanıt" (evidence), dışarıdan gelen, somut ve doğrulanabilir bir belgedir.
• Örnek: Bir avukatın yazılı görüşü (A şıkkı) veya şirketin stok sayım tutanağı (C şıkkı) somut bir kağıt belgedir; bunlar kanıttır. Ancak senin elindeki bilançoyu alıp "Bu şirketin likidite oranı düşmüş" diye hesap etmen, senin yaptığın bir analizdir. Bu analiz, elindeki kanıtların sonucu olabilir ama tek başına bir "kanıt kaynağı" değildir. Denetim standartlarına göre, analizler bir "denetim prosedürü"dür, "kanıt" değil.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Kanıt Kaynağıdır)?

Diğer şıkların hepsi, denetçinin eline geçirdiği somut ve güvenilir belgelerdir:

• A) Avukattan alınan yazılı hukuki görüş: Bu, işletme ile ilgisi olmayan bağımsız bir üçüncü kişiden gelen dış kanıttır. En güvenilir kanıt kaynaklarından biridir.
• B) Yönetimden alınan teyit mektubu: Yönetimden alınan yazılı beyanlar, denetimde kullanılan klasik bir yazılı kanıt kaynağıdır.
• C) Stok sayım tutanağı: Denetçinin veya denetim ekibinin fiziksel olarak yaptığı sayımın kaydıdır. Doğrudan gözlem ve yazılı kanıtdır.
• E) Yönetim Kurulu tutanakları: Şirketin aldığı kararların resmi kaydıdır. Denetçinin şirketin işleyişini anlaması için kullandığı yazılı kanıttır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Denetim Standartları'nın "Denetim Kanıtları" (Audit Evidence) konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları ayırt etmelisin:

• Kanıt Kaynakları Nelerdir? (Gözlem, inceleme, yeniden hesaplama, dışarıdan yazılı beyan, üçüncü şahıslardan yazılı görüş vb.)
• Analiz ile Kanıt Arasındaki Fark: Analiz yapmak bir "denetim prosedürü"dür, ancak analiz sonucu tek başına bir "kanıt kaynağı" değildir. Kanıt, analizde kullanılan verilerin kaynağıdır (örneğin fatura, senet, tutanak).

Özetle: Denetçi, eline geçen somut belgeleri (A, B, C, E) kanıt olarak kullanır. Ancak D şıkkındaki gibi bir "oran analizi", elindeki kanıtları işleyip yorumladığı bir yöntemdir, kanıtın kendisi değildir. Bu yüzden D şıkkı "kullanılamayan destekleyici kanıt" sorusunun doğru cevabıdır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap A?

Öncelikle "Devamlı Dosya" (veya kalıcı dosya) nedir? Bu, denetçinin işine başlarken hazırladığı ve her yıl aynı kalır, sadece güncellenen bilgiler eklenir. Sanki bir şirketin "kimlik dosyası" gibidir.

A şıkkındaki "İç kontrol sistemini değerlendirme formları" neden bu dosyada yer almaz? Çünkü iç kontrol değerlendirmesi, her yıl şirketin o yılki işleyişine göre tekrar ve yeniden yapılır. Bir önceki yılın değerlendirme formu, bu yılın denetimi için doğrudan bir referans olarak dosyada "kalıcı" bir belge olarak durmaz. Bu formlar, o yılın denetim çalışmasının bir parçasıdır ve "Yıllık Dosya" (o yıla ait özel dosya) içinde saklanır. Her yıl değişen bir durumu değerlendirdiğiniz için, bu formlar kalıcı dosyada değil, o yıla ait geçici dosyada yer alır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi şirketin yapısını ve hukuki durumunu tanımladığı için Devamlı Dosya'da her yıl durması gereken temel belgelerdir:

• B) Geçmiş yıllara ait mali tablolar: Şirketin geçmiş performansını ve bakiyelerini görmek için referans alınır, kalıcı dosyada tutulur.
• C) Denetlenen işletme ve sektörü ile ilgili genel ve tanıtıcı bilgiler: Şirketin ne iş yaptığı, sektörün durumu gibi bilgiler değişmez veya çok az değişir, kalıcı dosyada bulunur.
• D) Muhasebe yönetmeliği ve hesap planı: Şirketin hangi kurallara göre muhasebe yaptığını belirleyen bu belgeler, şirketin temel yapısını oluşturur ve kalıcı dosyada durur.
• E) Sözleşme ve anlaşmalar: Şirketin kuruluştan itibaren imzaladığı sözleşmeler (kuruluş sözleşmesi, kira sözleşmeleri vb.) kalıcı dosyada saklanır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Denetim Dosyaları" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle:

• Devamlı Dosya (Kalıcı Dosya): Her yıl aynı kalan, şirketin genel yapısını gösteren belgeler.
• Yıllık Dosya (Geçici Dosya): Sadece o yıla ait işlemleri, testleri ve iç kontrol değerlendirmelerini içeren belgeler.

Özetle: İç kontrol değerlendirmesi her yıl değişen bir "test" olduğu için kalıcı dosyada değil, o yıla ait dosyada durur. Bu yüzden doğru cevap A seçeneğidir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap E?

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine dikkat et: "Tahsilat işlemlerine ait uygunluk testi".

Denetimde iki temel test türü vardır:

• Uygunluk Testi (İşlem Kontrolü): İşlemlerin şirketin kurallarına ve iç kontrol sistemine uygun yapılıp yapılmadığını kontrol eder. (Örn: "Bu parayı alan kişi yetkili mi?", "Makbuz düzgün kesildi mi?", "Görevler ayrıldı mı?")
• Ayrıntılı Test (Doğruluk Kontrolü): Rakamların matematiksel olarak doğru hesaplanıp hesaplanmadığını, belgelerin tutarlılığını ve sayıların doğruluğunu inceler.

E şıkkı ("Belgelerdeki rakamlar üzerinden yapılan matematiksel işlemlerin incelenmesi"), bir Ayrıntılı Testtir. Bu test, işlemin nasıl yapıldığını (uygunluğunu) değil, işlemin sonucunun (rakamın) doğru olup olmadığını kontrol eder. Dolayısıyla, bu bir "uygunluk testi" değil, "doğruluk testi"dir. Soru "hangisi uygunluk testi değildir" diye sorduğu için E şıkkı doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Cevap Değil)?

Diğer şıkların hepsi Uygunluk Testi örneğidir; yani işlemin kurallara uygunluğunu kontrol ederler:

• A Şıkkı: Posta yoluyla gelen çeklerin kaydı, işlemin prosedüre uygun yapılıp yapılmadığını kontrol eden bir gözlem (uygunluk) çalışmasıdır.
• B Şıkkı: Tahsilat yapan ile defteri tutan personelin görevlerinin ayrılması, görev bölünmesi ilkesinin uygulanıp uygulanmadığını kontrol eden klasik bir uygunluk testidir.
• C Şıkkı: Yazar kasadaki çalışanların işlemlerinin gözlemlenmesi, işlemin kurallara uygun yapılıp yapılmadığını denetler.
• D Şıkkı: Tahsilat makbuzlarının düzenlenip kaydedilip edilmediğinin kontrolü, işlemin prosedüre uygunluğunu sorgular.

Gördüğün gibi A, B, C ve D şıkları "işlem nasıl yapıldı?" sorusuna cevap ararken, E şıkkı "rakam doğru mu?" sorusuna cevap arar. Soru "işlem uygunluğu"nu sorduğu için E şıkkı dışarıda kalır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Denetim dersinin "İç Kontrol ve Denetim Prosedürleri" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kavram arasındaki farkı ayırt etmelisin:

• Uygunluk Testi (Compliance Test): İşlemlerin kurallara ve yetkilere uygunluğunu kontrol eder. (Örn: Görev bölünmesi, imza yetkileri, makbuz düzenlenmesi).
• Ayrıntılı Test (Substantive Test): Rakamların doğruluğunu ve belgelerin tutarlılığını matematiksel olarak kontrol eder.

Özetle: Soruda "matematiksel işlemler" ve "rakam kontrolü" geçiyorsa, bu bir uygunluk testi değil, ayrıntılı testtir. Soru "uygunluk testi değildir" dediği için bu şıkkı işaretlemelisin.

Başarılar dilerim!