2018/1 SGS Muhasebe Denetimi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap A?

Öncelikle bir Denetçi Raporu'nun yapısını hatırlayalım. Bu raporun en başında, yani Giriş Paragrafı'nda denetçinin kim olduğunu ve ne yaptığını anlatır. Giriş paragrafında şunlar bulunur:

• Denetlenen şirketin adı.
• Hangi finansal tabloların (Bilanço, Gelir Tablosu vb.) denetlendiği.
• Bu tabloların hangi tarihe veya döneme ait olduğu.
• Bu tabloların yönetimin sorumluluğunda olduğu.

A şıkkına bakalım: "Denetçinin etik hükümler uyarınca, denetimini yaptığı, işletmeden bağımsız olduğu ve etiğe ilişkin diğer sorumluluklarını bu hükümlere uygun olarak yerine getirdiğine ilişkin açıklama."

Bu cümle, denetçinin bağımsızlığını ve etik kurallara uyduğunu beyan eder. Muhasebe ve denetim kurallarına göre, bu bağımsızlık beyanı Giriş Paragrafı'nda değil, raporun hemen altında yer alan "Denetçinin Sorumlulukları" başlıklı ikinci paragrafında yer alır. Yani, denetçi önce "Şu tabloları inceledim" der (Giriş), sonra da "Ben bağımsızım ve kurallara uyuyorum" der (Sorumluluklar). Bu yüzden A şıkkı girişte yer almaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Neden Girişte Yer Alır)?

Diğer şıkların hepsi, yukarıda bahsettiğimiz Giriş Paragrafı'nın zorunlu parçalarıdır:

• B şıkkı (Tarih/Dönem): Hangi yılın veya dönemin tabloları incelenmiş? Bu bilgi girişte mutlaka yazmalıdır.
• C şıkkı (İşletme Adı): Kimin tabloları inceleniyor? Şirketin adı girişte açıkça belirtilmelidir.
• D şıkkı (Dipnotlara Atıf): Finansal tablolar sadece rakamlardan ibaret değildir, arkasında dipnotlar vardır. Giriş paragrafında, "Bu tablolar ve dipnotlar denetlenmiştir" denilerek dipnotlara atıf yapılır.
• E şıkkı (Tablo Başlıkları): Hangi tablo var? (Örn: Finansal Durum Tablosu, Kârlılık Tablosu). Bu başlıkların listesi girişte yer alır.

Özetle; B, C, D ve E şıkları giriş paragrafının "ne, kim, ne zaman" sorularının cevaplarıdır ve doğrudur. Sadece A şıkkı "nasıl ve kimin sorumluluğunda" sorusuna cevap verdiği için girişte değil, sonraki paragrafta yer alır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Denetim Standartları'nı, özellikle Türk Denetim Standartları (TDS)'nı ve Denetçi Raporu Formatı'nı iyi bilmek gerekir.

Özellikle TDS 700 (Finansal Tablolar ve Bağımsız Denetim Raporu) standardını incelemelisin. Bu standartta raporun hangi paragraflardan oluştuğu (Giriş, Yönetimin Sorumlulukları, Denetçinin Sorumlulukları, Görüş vb.) ve her paragrafın içeriğinin ne olduğu detaylıca anlatılır.

Kısa Özet Kural:

• Giriş Paragrafı: Ne? Kim? Ne zaman? (Tablo, Şirket, Dönem)
• Denetçinin Sorumlulukları Paragrafı: Nasıl? Bağımsız mı? Etik kurallara uydu mu? (Cevap: Evet, bağımsızım ve etik kurallara uyuyorum).

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi ele alalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkı. Gelin, nedenini adım adım ve basit bir dille açıklayalım.

Neden Doğru Cevap E?

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine dikkat etmeliyiz: "Tutar Aktarmaları".

Muhasebe ve denetim dünyasında "tutar aktarması", bir dönemin kapanışından diğerine geçişte veya bir defterden diğerine geçişte sayıların yer değiştirmesi anlamına gelir. Yani, bir yılın kapanış bilançosundaki rakamların, bir sonraki yılın açılış bilançosuna aynen aktarılması gibi işlemleri kapsar.

E şıkkı ise "Yevmiye maddesindeki tutarların, ilgili işlemin belgelerindeki tutarlarla karşılaştırılması" işlemini anlatıyor. Bu işlem, bir işlemin doğru mu kaydedildiğini kontrol etmektir. Buna "Belge Kontrolü" veya "İşlem Doğruluğu" denir. Bu işlem, bir sayının bir yerden başka bir yere aktarılmasını değil, o sayının kaynağına (fatura, makbuz vb.) uygunluğunu sorgular. Dolayısıyla bu işlem, "tutar aktarması" denetimi kapsamında değildir; işlemin kendisinin doğruluğunu denetler.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların (A, B, C ve D) hepsi, bir sayının bir yerden başka bir yere aktarılma sürecini veya bu aktarımın doğruluğunu kontrol eder:

• A Şıkkı: Yevmiye defterindeki bir tutarın, genel defter (büyük defter) hesabına doğru aktarılıp aktarılmadığını kontrol eder. Bu bir aktarma işlemidir.
• B Şıkkı: Yevmiye defterindeki bir tutarın, borç ve alacak taraflarına doğru aktarılıp aktarılmadığını kontrol eder. Bu da bir aktarma işlemidir.
• C Şıkkı: Yevmiye defterindeki tutarın, yardımcı defterlere (örneğin Alıcılar veya Satıcılar defterine) aktarılıp aktarılmadığını kontrol eder. Bu da bir aktarma işlemidir.
• D Şıkkı: Kapanış bilançosundaki tutarların, bir sonraki yılın açılış bilançosuna aktarılıp aktarılmadığını kontrol eder. Bu, en klasik ve temel "tutar aktarması" örneğidir.

Gördüğün gibi A, B, C ve D şıkları hepsi "bir yerden bir yere geçiş" (aktarma) ile ilgilidir. Sadece E şıkkı "kaynağa uygunluk" ile ilgilidir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Denetim İşlemleri" ve "Tutar Aktarmaları" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunu akılda tutmalısın:

• Tutar Aktarması: Bir defterden diğerine, bir dönemden diğerine sayıların taşınmasıdır.
• İşlem Doğruluğu (Belge Kontrolü): Kaydedilen sayının, arkasındaki fatura veya makbuz gibi belgedeki rakamla aynı olup olmadığıdır.

Soru, senin bu iki kavram arasındaki farkı ayırt edip etmediğini test ediyor. Doğru cevap E'dir.

Bu soruyu bir öğrenci gibi düşünerek, sanki sınıf içinde anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı Doğru?

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine dikkat etmemiz gerekiyor: "Finansal Yatırımlar Grubu".

Finansal Durum Tablosu'nda (Bilanço) "Finansal Yatırımlar", şirketin elindeki ve vadesi 1 yıldan uzun olan (yani uzun vadeli) yatırımlarını ifade eder. Bu grup, şirketin gelecekteki büyümesi veya uzun vadeli getiri hedefleri için tuttuğu varlıklardır.

• C şıkkı ise "3 aydan kısa vadeli banka hesapları"nı inceliyor.
• Finansal yatırımların tanımı gereği, vadesi 1 yıldan kısa olan (kısa vadeli) nakit ve nakit benzerleri, bilançoda "Finansal Yatırımlar" değil, "Nakit ve Nakit Benzerleri" kalemi altında gösterilir.
• Dolayısıyla, bir denetçi "Finansal Yatırımlar" grubunu denetlerken, 3 aydan kısa vadeli banka hesaplarıyla ilgilenmez; bunlar başka bir kalemin (Nakit ve Nakit Benzerleri) denetimine girer. Bu yüzden C şıkkı, denetçinin ilgilenmediği doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi, finansal yatırımlar grubunun içinde yer alan veya bu grupla doğrudan ilişkili olan unsurlardır:

• A) Türev araçlar: Eğer bu araçlar uzun vadeli ise finansal yatırımlar grubunda yer alır ve denetlenir.
• B) 3 aydan uzun vadeli banka hesapları: Vadesi 1 yıldan uzun olan banka hesapları, finansal yatırımların en temel örneklerindendir. Denetçinin ilgisini çeker.
• D) Hisse senedi alımları: Şirketin uzun vadeli amaçla aldığı hisse senetleri finansal yatırımdır ve denetlenir.
• E) Vadeye kadar elde tutulacak tahviller: Bu, finansal yatırımların en klasik ve önemli türlerinden biridir. Denetçinin mutlaka bakması gereken bir konudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Finansal Yatırımlar" ve "Nakit ve Nakit Benzerleri" arasındaki farkı bilmelisin.

• Kural: Finansal yatırımlar, vadesi 1 yıldan uzun olan yatırımlardır.
• Kural: Vadesi 1 yıldan kısa olan (örneğin 3 ay) nakit ve benzerleri ise "Finansal Yatırımlar" değil, "Nakit ve Nakit Benzerleri" kaleminde gösterilir.

Özetle; denetçi "Finansal Yatırımlar"ı denetlerken, vadesi 1 yıldan kısa olanları (C şıkkındaki gibi) bu gruba dahil etmez, çünkü onlar başka bir yerde durur.

Bu soruyu bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi analiz edelim. Sorunun doğru cevabı D) Dış teyit seçeneğidir.

Öncelikle senin bu durumu neden böyle düşündüğünü adım adım açıklayalım.

Neden Doğru Cevap "D) Dış Teyit"?

Öncelikle olayı basitleştirelim: İşletme, 10.000 TL'lik bir yazılımı 12.000 TL'ye vadeli almış ve kurulum için 1.000 TL daha harcamış. Toplam maliyet 13.000 TL olmalı. Denetçi, bu 13.000 TL'nin doğru kaydedilip kaydedilmediğini kontrol etmek istiyor.

Dış Teyit (Confirmation), denetçinin bir üçüncü şahsa (örneğin bankaya, alacaklıya veya müşterilere) yazılı olarak başvurup, işletmenin defterlerinde yazan bir bakiyeyi veya durumu doğrulamasını istemesidir.

Bu senaryoda neden dış teyit kullanılmaz? Çünkü yazılımın maliyeti, işletmenin kendi içindeki hesaplamaları ve faturalarından oluşur. Dış teyit, genellikle "Banka bakiyesi ne kadar?", "Müşteri ne kadar borçlu?" gibi dışarıdaki birinin elinde olan bilgileri doğrulamak için kullanılır. Yazılımın kurulum maliyeti veya vadeli ödeme planı, işletmenin kendi muhasebe kayıtları ve faturaları ile kanıtlanır. Dışarıdan birine "Yazılımın maliyeti 13.000 TL mi?" diye sormak mantıklı değildir; çünkü bu bilgiyi sadece işletme ve satıcı bilir, satıcı da sadece fatura tutarını bilir, kurulum maliyetini dışarıdan birine sormak gereksizdir. Dolayısıyla denetçi bu yöntemle kullanmaz.

Diğer Şıklar Neden Kullanılır?

Şimdi diğer seçeneklerin neden doğru yöntemler olduğunu kısaca görelim:

• A) Sorgulama: Denetçi, işletmenin muhasebe personeline "Bu yazılımın maliyeti nasıl hesaplandı?", "Kurulum masrafı neden eklendi?" diye sorabilir. Bu en temel ve yaygın yöntemdir.
• B) Yeniden Hesaplama: Denetçi, kendi başına hesap yapar: 12.000 TL (satın alma bedeli) + 1.000 TL (kurulum) = 13.000 TL. Sonuç doğru mu? Evet. Denetçi kendi hesabını yaparak işletmenin hesabını doğrular. Bu yöntem kullanılır.
• C) Tetkik: Denetçi, yazılımın işlevsel olup olmadığını, gerçekten işletme tarafından kullanılıp kullanılmadığını ve kurulumun gerçekten yapıldığını yerinde inceleme yaparak (gözlemleyerek) kontrol eder. Bu yöntem kullanılır.
• E) Belge İnceleme: Denetçi, yazılımın faturasını, kurulum faturasını ve ödeme dekontlarını inceler. Bu belgeler, 13.000 TL'lik maliyetin kaynağıdır. Bu yöntem kesinlikle kullanılır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Denetim Prosedürleri ve Maliyetin Belirlenmesi konularını iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Maliyetin Bileşimi: Bir maddi olmayan duran varlığın (yazılım) maliyeti, sadece satın alma bedeli değil, aynı zamanda varlığı kullanıma hazır hale getirmek için yapılan doğrudan maliyetlerdir (kurulum, test, taşıma vb.).
• Denetim Yöntemlerinin Sınırı: "Dış Teyit"in ne zaman kullanıldığını (dış bakiyeler ve borçlar için) ve ne zaman kullanılmayacağını (içsel hesaplamalar ve varlık değerlemeleri için) ayırt etmelisin.

Özetle: Denetçi, yazılımın 13.000 TL olduğunu kanıtlamak için dışarıdan birine "teyit" istemez; faturaları inceler, kendi hesabını yapar ve personele sorar. Bu yüzden D şıkkı kullanılmayan yöntemdir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap "A" Kontrol Testleri Yapmak Değildir?

Denetim süreci genellikle üç ana aşamadan oluşur: Planlama, Uygulama ve Raporlama. Soruda sorulan şey "denetim planlaması" aşamasında ne yapılacağıdır.

• Planlama Aşaması: Denetçinin "Ne yapacağım?", "Nereye odaklanacağım?" ve "Ne kadar risk var?" sorularına cevap verdiği hazırlık aşamasıdır. Bu aşamada denetçi, işin nasıl yapılacağını haritalandırır.
• Uygulama Aşaması: Planın hayata geçirildiği, somut işlemlerin ve belgelerin test edildiği aşamadır.

Kontrol testleri yapmak, planın uygulanması aşamasında yapılır. Yani, denetçi planını hazırladıktan sonra, şirketin iç kontrol sisteminin gerçekten çalışıp çalışmadığını kanıtlamak için detaylı testler yapar. Bu bir "yapılacak iş" değil, "planlanan işin uygulanması"dır. Bu yüzden denetim planlaması sırasında kontrol testleri yapılmaz, sadece ne zaman ve nasıl yapılacağına karar verilir.

Diğer Şıklar Neden Doğru İşlemlerdir?

Diğer şıkların hepsi, denetçinin işe başlamadan önce masada oturup hazırlık yaparken yaptığı klasik planlama adımlarıdır:

• B) Önemlilik düzeylerini belirlemek: Denetçi, hangi hatanın maliyetli olacağını ve hangi hatanın önemsiz kalacağını önceden hesaplamalıdır. Bu, planlamanın temel taşıdır.
• C) Önceki denetçilerle görüşmek: Eğer şirket daha önce başka bir denetçi tarafından denetlenmişse, yeni denetçi işe başlamadan önce onlarla konuşup geçmişteki sorunları öğrenir. Bu bir ön hazırlık (planlama) işidir.
• D) Denetim alanlarını belirlemek: Hangi birimlerin (örneğin stok, satış, personel) daha fazla risk taşıdığını tespit edip, denetim bütçesini buna göre bölmek planlamanın bir parçasıdır.
• E) İç kontrol sistemini incelemek: Denetçi, şirketin kuralları ve prosedürlerini anlamadan denetimi planlayamaz. İç kontrolün zayıf noktalarını anlamak için önce bir ön inceleme yapar. Bu da planlama aşamasındadır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Denetim Süreci ve Aşamaları" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle Planlama ile Uygulama aşamalarının birbirinden nasıl ayrıldığını ve hangi işlemlerin hangi aşamaya ait olduğunu ayırt edebilmelisin.

Özetle: Planlama "ne yapacağımıza karar verme" aşamasıdır; Kontrol testleri ise "karar verdiğimiz işi yapma" aşamasıdır. Bu yüzden planlama sırasında kontrol testi yapılmaz.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca yanında oturmuşsun da sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Öncelikle sorunun mantığını anlamamız gerekiyor. Soru bize şunu soruyor: "Denetimde kullandığımız kanıtların (delillerin) ne kadar güvenilir olduğunu etkileyen şeyler nelerdir?"

Ancak sorunun sonundaki "değildir" kelimesine çok dikkat etmelisin. Yani, güvenilirliği etkilemeyen maddeleri bulmamız isteniyor.

Neden Doğru Cevap E (V ve VI) Şıkkıdır?

Denetim standartlarına göre, bir kanıtın (delilin) güvenilirliğini etkileyen temel faktörler şunlardır:

• Kanıtın kaynağı: Kanıt dışarıdan mı geldi yoksa şirketin kendi içinden mi? (I. madde etkilidir).
• İç Kontrol sisteminin etkinliği: Şirketin kuralları çalışıyor mu? Eğer iç kontrol güçlüyse, kanıtlar daha güvenilirdir. (II. madde etkilidir).
• Kanıtın objektifliği: Kanıt tarafsız mı? (III. madde etkilidir).
• Kanıtın elde edilme zamanı: Kanıt denetim dönemi içinde mi yoksa daha önce mi alındı? (IV. madde etkilidir).

Şimdi E şıkkındaki maddelere bakalım:

• V. Önemlilik: Önemlilik, denetçinin "Bu hata bizi ilgilendirir mi?" sorusuna verdiği cevaptır. Bir kanıtın ne kadar güvenilir olduğuyla değil, ne kadar önemli olduğuyla ilgilidir. Güvenilirlik ve önemlilik farklı kavramlardır. Bu yüzden güvenilirliği etkilemez.
• VI. Kanıtların ilgili olması: Bir kanıtın "ilgili" olması, o kanıtın denetim konusuyla alakalı olması demektir. Eğer bir kanıt konuyla alakalı değilse, o kanıtı hiç kullanmayız. Ancak, elimizde olan ve kullandığımız bir kanıtın güvenilirlik derecesi, onun "ilgili olup olmadığına" bakarak değişmez. Güvenilirlik, kanıtın kalitesiyle (doğruluğuyla) ilgilidir, konuyla alakalılığıyla değil.

Bu nedenle, Önemlilik (V) ve İlgili Olma (VI) kanıtların güvenilirliğini etkileyen unsurlar değildir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklarda yer alan maddeler, denetim standartlarına göre doğrudan güvenilirliği etkileyen faktörlerdir:

• I. Kanıtların kaynağı: Dışarıdan gelen bir yazı, şirketin kendi hazırladığı bir yazıdan daha güvenilirdir. (Etkiler).
• II. İç Kontrol sisteminin etkinliği: İç kontrol zayıf ise, elde edilen kanıtların güvenilirliği düşer. (Etkiler).
• III. Kanıtların objektifliği: Tarafsız bir gözlem, taraflı bir beyandan daha güvenilirdir. (Etkiler).
• IV. Kanıtın elde edilme zamanı: Dönem sonu itibariyle alınan kanıt, dönem başında alınan kanıttan daha güvenilirdir. (Etkiler).

Bu maddelerden herhangi biri güvenilirliği etkilediği için, bunları içeren A, B, C ve D şıkları sorunun "etkilemeyen" kısmını bulma isteğine uymaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Denetim Kanıtları" konusunu ve özellikle "Kanıtın Güvenilirliğini Etkileyen Faktörler" başlığını iyi bilmelisin.

Özetle şunları ezberlemelisin:

• Kanıtın kaynağı (Dışsal > İçsel)
• İç kontrolün gücü
• Kanıtın doğrudan elde edilmesi (Gözlem > Sözlü beyan)
• Kanıtın yazılı olması
• Kanıtın elde edildiği zaman

Önemlilik ve İlgili Olma ise kanıtın kalitesi (güvenilirliği) değil, kanıtın kullanılabilirliği ile ilgilidir. Bu ayrımı yapmak bu sorunun anahtarıdır.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap A (I, II ve III)?

Denetimde "yeterli kanıt" toplamak, denetçinin işinin en temelidir. Yani, elimizdeki delillerin işimizi yapmaya yetip yetmediğini anlamamız gerekir. Bu yeterliliği etkileyen üç ana faktör vardır:

• Önemlilik (I): Eğer bir hata veya eksiklik çok büyükse (önemliyse), o hatayı bulmak için daha fazla kanıt toplamamız gerekir. Küçük hatalar için ise daha az kanıt yeterli olabilir. Yani, hatanın büyüklüğü kanıt miktarını belirler.
• Risk (II): Şirketin hataya maruz kalma ihtimali ne kadar yüksekse (risk ne kadar yüksekse), denetçi o kadar çok kanıt toplamalıdır. Risk yüksekse, "her şey yolunda" demek için daha fazla delil gerekir.
• Maliyet (III): Bu biraz pratik bir durumdur. Toplayacağımız kanıtın maliyeti, o kanıtın bize sağlayacağı faydadan çok daha yüksek olmamalıdır. Örneğin, 100 TL'lik bir hatayı bulmak için 1000 TL'lik bir denetim yaparsak bu mantıklı olmaz. Bu yüzden maliyet, kanıt yeterliliğini sınırlar.

Özetle: Denetçi, "Bu hata önemli mi?", "Bu hatanın çıkma riski ne kadar?", ve "Bunu bulmak için ne kadar harcama yapabiliriz?" sorularına cevap vererek kanıt yeterliliğini belirler. Bu üçü I, II ve III'tür.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklarda yer alan maddeler kanıtın yeterliliğini değil, niteliğini (kalitesini) etkiler:

• IV. Zamanlılık: Kanıtın ne zaman toplandığı önemlidir (örneğin yıl sonu mı, ara dönem mi), ancak bu kanıtın yeterli olup olmadığını değil, ne zaman toplandığını belirler.
• V. Objektiflik: Bu, denetçinin tarafsız olmasıdır. Kanıtın kalitesini etkiler, ancak miktarını (yeterliliğini) doğrudan belirleyen bir faktör değildir.
• VI. İlgililik: Kanıtın konuyla alakalı olmasıdır. Eğer kanıt konuyla ilgili değilse, ne kadar çok olursa olsun işe yaramaz. Bu da kanıtın kalitesini (niteliğini) belirler, miktarını değil.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Denetim Kanıtları" konusunu bilmelisin. Özellikle kanıtın Yeterliliği (Miktarı) ile Nitelik (Kalitesi) arasındaki farkı ayırt etmen gerekir.

• Yeterlilik (Miktar): Önemlilik, Risk ve Maliyet.
• Nitelik (Kalite): İlgililik, Objektiflik ve Zamanlılık.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap B?

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine dikkat et: "Maddilik testi".

Denetimde maddilik (varlık) testi, bir varlığın (burada kasadaki nakit paraların) gerçekten fiziksel olarak var olup olmadığını kanıtlamaktır. Yani, "Bu para kağıt üzerinde yazıldığı gibi, gerçekten kasada duruyor mu?" sorusunun cevabını aramaktır.

• A, C ve D şıkları doğrudan kasadaki parayı saymak, fiili durumu kayıtlarla karşılaştırmak ve parayı değerlemek gibi fiziksel işlemlerdir. Bunlar maddilik testidir.
• B şıkkı (Kasa güvenliğini kontrol etmek) ise bir iç kontrol testidir. Kasa kilitli mi? Anahtarlar nerede? Güvenlik önlemleri yeterli mi? Bu sorular, paranın varlığını kanıtlamaz; paranın güvenli bir şekilde saklanıp saklanmadığını kontrol eder.

Dolayısıyla, bir denetçi "maddilik testi" yapmak istiyorsa, kasayı kilitleyip kilitlemediğine bakmaz; kasayı açar ve parayı sayar. Güvenlik kontrolü yapmak, maddilik testinin bir parçası olamaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Kasanın fiziki sayımını yapmak: Bu, maddilik testinin en temel ve en önemli yöntemidir. Parayı eline alıp saymak zorundadır.
• C) Kasa hesabındaki nakit hareketleri, tahsilat ve ödeme makbuzları ile karşılaştırmak: Bu işlem, sayılan paranın kayıtlara uygunluğunu ve belgelerin doğruluğunu kontrol eder. Bu da maddi varlığın kayıtlarla örtüşüp örtüşmediğini gösteren bir maddilik testidir.
• D) Fiili sayım sonucu ile kaydı envanter sonucunu karşılaştırmak: Sayılan para ile defterdeki para arasındaki farkı bulmak, maddilik testinin nihai sonucudur.
• E) Kasadaki yabancı paraları değerlemek: Yabancı paraların TL karşılığını hesaplamak, varlığın gerçek değerini belirlemek için yapılan bir işlemdir ve maddilik testinin bir parçasıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Denetim Prosedürleri" ve "Varlık Denetimi" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle denetimde kullanılan "Maddilik (Existence)" ve "Varlık Varlığı (Rights and Obligations)" ile "İç Kontrol" kavramları arasındaki farkı ayırt etmen gerekir.

• Maddilik: Varlık var mı? (Saymak, görmek)
• İç Kontrol: Varlık güvenli mi? (Kilidi kontrol etmek)

Özetle; denetçi kasadaki parayı saymak istiyorsa (maddilik), kasanın kilitli olup olmadığını kontrol etmesi bu testin bir parçası değildir. Bu yüzden cevap B şıkkıdır.

Soruda, işletmenin kendi kullanımına ait olan bir binayı finansal kiralama (leasing) yoluyla kiraya verdiği ve bu varlıkları "gerçeğe uygun değer" (piyasa değeri) ile takip etmeye karar verdiği belirtilmiş. TFRS 16 ve TFRS 40 standartlarına göre, bir işletme kendi kullanımındaki maddi duran varlığı (burada bina) kiraya verdiğinde ve bu varlığı gerçeğe uygun değer modeliyle değerlemeyi seçtiğinde, bu varlık artık "Maddi Duran Varlıklar" grubunda değil, "Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller" grubunda gösterilmelidir. Bu nedenle C şıkkı doğrudur. Ayrıca, bu varlık artık işletmenin kendi faaliyetinde kullanılmadığı için amortisman ayrılması da doğru değildir; dolayısıyla ayrılan 100.000 ₺'lik amortismanın iptal edilmesi gerekir (D şıkkı doğrudur). Varlık gerçeğe uygun değerle izleneceği için piyasa değerinin belirlenip artışın kaydedilmesi de zorunludur (B şıkkı doğrudur). Kiraya verme işlemi, varlığın hala işletmeye ait olup olmadığını veya kiraya verme sözleşmesinin niteliğini sorgulamayı da gerektirir (A şıkkı doğrudur). Ancak, amortismanın iptal edilmesi gerektiği halde, E şıkkında "amortismanın 100.000 ₺ daha artırılması" gerektiği söylenmektedir ki bu, TFRS kurallarına göre tamamen yanlıştır çünkü yatırım amaçlı gayrimenkuller gerçeğe uygun değer modeliyle izlendiğinde amortisman ayrılmaz.

Doğru Cevap: E

Neden E Şıkkı Yanlıştır? Çünkü soruda belirtilen koşullar altında (gerçeğe uygun değer modeli), yatırım amaçlı gayrimenkuller için amortisman ayrılması yasaktır; bu durumda amortismanın artırılması değil, tamamen iptal edilmesi gerekir.

Diğer Şıklar Neden Doğru?

• A Şıkkı: Kiralama sözleşmesinin niteliği ve varlığın mülkiyeti, muhasebeleştirme için kritik bir kontrol noktasıdır.
• B Şıkkı: Gerçeğe uygun değer modeli uygulandığında, varlığın piyasa değeri düzenli olarak güncellenmeli ve farklar finansal tablolara yansıtılmalıdır.
• C Şıkkı: Kendi kullanımındaki bina kiraya verilip gerçeğe uygun değerle izlenirse, sınıflandırması "Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller" olarak değiştirilmelidir.
• D Şıkkı: Yatırım amaçlı gayrimenkuller gerçeğe uygun değer modeliyle izlendiği için amortisman ayrılmaz, bu nedenle ayrılan tutarın iptal edilmesi gerekir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir? Bu soruyu çözmek için TFRS 40 Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller standardını ve bu standart altında Gerçeğe Uygun Değer Modeli ile Maliyet Modeli arasındaki farkları, özellikle amortisman uygulaması ve sınıflandırma değişikliklerini iyi bilmek gerekir.

Sonuç olarak, yatırım amaçlı gayrimenkuller gerçeğe uygun değer modeliyle izlendiğinde amortisman ayrılmadığı için, amortismanın artırılmasını öneren E şıkkı denetçi için yanlıştır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C) Haklar olarak belirlenmiştir.

Neden Cevap "Haklar" (C)?

Öncelikle sorunun senaryosunu netleştirelim: İşletme, kendi malı olmayan malları (konsinye mallar) sanki kendi malıymış gibi bilançosuna almış.

Buradaki temel kural şudur: Bir varlığın bilançoda yer alabilmesi için işletmenin o varlık üzerinde yasal bir "hak" (mülkiyet) sahibi olması gerekir.

• Konsinye Mallar Nedir? Bir işletme, başka bir işletmenin mallarını satmak üzere elinde bulundurur. Ancak bu malların mülkiyeti satıcıya aittir, elinde tutan işletmeye ait değildir.
• Hata Ne? İşletme, bu malları kendi varlığı gibi gösterdiğinde, sanki o malların mülkiyet hakkı kendisine aitmiş gibi davranmıştır. Oysa o malların mülkiyet hakkı başkasındadır.
• Sonuç: Finansal tablolarda bir varlığın gösterilmesi, işletmenin o varlık üzerinde hak sahibi olduğunu ima eder. Mülkiyet yoksa, "Haklar" iddiası da yanlıştır. Bu yüzden bu durum Haklar ve Yükümlülükler iddiası ile doğrudan ilgilidir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklere neden bu kadar yakın olsalar da neden doğru olmadığını kısaca bakalım:

• A) Yükümlülük: Bu iddia, işletmenin borçlarını doğru gösterip göstermediğiyle ilgilidir. Soruda bir borçtan değil, bir varlık (mal) hatasından bahsediliyor. Dolayısıyla bu şık konuyla uyuşmaz.
• B) Tam olma: Bu iddia, tüm varlık ve yükümlülüklerin kayıtlara alındığını ifade eder. Sorudaki hata, malların kayıt dışı kalması değil, kendi malı olmayan malların *kayıt edilmesi*dir. Yani eksiklik değil, var olmayan bir hakkın varmış gibi gösterilmesi söz konusudur.
• D) Var olma: Bu şık en çok kafa karıştıran kısımdır. "Var olma" iddiası, kayıtlarda yer alan varlıkların gerçekten fiziksel olarak mevcut olup olmadığını sorgular. Sorudaki mallar fiziksel olarak oradadır (var olurlar), sorun mülkiyetin kime ait olduğudur. Malların var olmaması değil, işletmenin onlara sahip olmaması sorun olduğu için "Var olma" değil, "Haklar" doğrudur.
• E) Açıklama: Bu iddia, finansal tablolarda yeterli açıklamanın yapıldığına ilişkindir. Soru, bir açıklama eksikliğinden değil, temel bir mülkiyet hatasından bahsetmektedir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Denetim ve Finansal Tablo İddiaları konusunu iyi bilmelisin. Özellikle:

• Varlık ve Yükümlülük İddiaları: Varlık, Haklar, Var olma, Tam olma, Ölçüm ve Sunum gibi temel iddiaların ne anlama geldiğini ezberlemelisin.
• Konsinye İşlemleri: Konsinye malların mülkiyetinin kime ait olduğunu ve bilançoda nasıl işlenmesi gerektiğini (sadece elinde tutma hakkı vardır, mülkiyet yoktur) bilmelisin.

Özetle: Mallar fiziksel olarak oradadır (Var olma iddiası tutar), ancak işletmenin onlara sahip olma hakkı yoktur. Bu yüzden hata Haklar iddiasını ihlal eder.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Öncelikle senaryoyu anlamamız lazım: Şirket, araştırma ve geliştirme (A&G) harcamalarını tamamen birer "varlık" (aktifleştirme) olarak kaydetmiş. Ancak denetçi demiş ki: "Hayır, bu harcamaların 400.000 TL'si aslında araştırma aşamasına ait. Muhasebe kurallarına göre araştırma harcamaları hemen gider olarak kaydedilmeli, varlık olarak durmamalı."

Şimdi gelin, bu hatanın hangi konuları etkilediğini inceleyelim:

Neden Doğru Cevap "A) Haklar ve Yükümlülükler"?

Bu hatanın en temel etkisi Varlıklar ve Giderler üzerinedir. Şirket, 400.000 TL'lik bir gideri varlık olarak göstererek hem varlıklarını hem de kârını abartmış.

Ancak "Haklar ve Yükümlülükler" (Borçlar ve Alacaklar) konusu, şirketin başkalarına olan borçlarını veya başkalarının şirkete olan borçlarını ifade eder.

• Bu hatada şirketin kimseden borcu yok, kimsenin de şirkete borcu yok.
• Sadece kendi iç hesaplamasında (varlık ve gider) bir yanlışlık var.
• Dolayısıyla, şirketin borçluluk durumu (yükümlülükleri) veya başkalarından olan alacakları (hakları) bu hatadan dolayı değişmemiştir.

Bu yüzden bu hata, "Haklar ve Yükümlülükler" etkilememiştir. Soru "hangisini etkilememektedir?" diye sorduğu için cevap A şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Etkilenir)?

Diğer şıkların neden bu hatadan etkilendiğini kısaca şöyle açıklayabiliriz:

• B) Değerleme: Şirket, 400.000 TL'lik bir gideri varlık olarak göstererek varlıklarını yanlış değerlemiş. Oysa bu tutar gider olmalıydı. Değerleme hatası vardır.
• C) Açıklama: Şirket, bu harcamaların neden varlık olarak kaydedildiğini ve denetçinin düzeltmesini mali tablo dipnotlarında açıklamamış. Açıklama hatası vardır.
• D) Sunum: Mali tablo (Bilanço) hazırlanırken bu tutar "Varlıklar" kısmına yazılmış. Oysa gider olması gerektiği için tablonun sunumu da yanlıştır.
• E) Sınıflandırma: Harcama "Gider" olarak sınıflandırılması gerekirken "Varlık" olarak sınıflandırılmış. Sınıflandırma hatası vardır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Mali Tablo Hazırlama ve Araştırma-Geliştirme Harcamalarının Muhasebeleştirilmesi konusunu iyi bilmelisin.

Özet Kural:

• Araştırma harcamaları: Gider olarak kaydedilir (Kârı düşürür).
• Geliştirme harcamaları: Belirli şartlar sağlanırsa Varlık olarak aktifleştirilir.

Şirket bu iki kavramı karıştırdığı için Varlık ve Gider hesaplarını yanlış kullanmış, ancak Borçlar (Yükümlülükler) hesabını hiç etkilememiştir.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi anlamamız gerekiyor. Soru, Denetim Kanıtları ve Yeterliliği konusunu sorguluyor.

Öncelikle sorunun köküne inelim: "Kanıtın yeterliliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi YANLIŞTIR?" diye soruyor. Yani, doğru olanları bulmak yerine, mantığı bozuk olan veya denetim standartlarına aykırı olan ifadeyi işaretleyeceğiz.

Neden Doğru Cevap E Şıkkıdır?

E şıkkı şunu diyor: "Kanıtın miktarı ile denetimi yapılan şirketin iç kontrol sisteminin etkinliği arasında ilişki yoktur."

Bu ifade yanlıştır ve bu yüzden doğru cevaptır. Çünkü denetim dünyasında İç Kontrol ile Kanıt Miktarı arasında ters orantı vardır.

Bunu şöyle düşün:

• Eğer şirketin iç kontrol sistemi çok güçlü ve etkindir ise, hataplama ihtimali düşüktür. Bu durumda denetçi, daha az kanıt (örneğin daha az örneklem) toplayarak işini tamamlayabilir.
• Eğer iç kontrol sistemi zayıfsa veya hiç yoksa, hataplama ihtimali yüksektir. Bu durumda denetçi, şüphesini gidermek için daha fazla kanıt toplamak zorundadır.

Yani; iç kontrol ne kadar iyi olursa, toplanacak kanıt miktarı o kadar azalır. E şıkkı bu temel ilişkiyi "yoktur" diyerek reddettiği için yanlıştır.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Neden Cevap Olamaz)?

Diğer şıkların hepsi denetim standartlarına (TMS 500) uygundur, bu yüzden "yanlış" oldukları için işaretlenemezler:

• A Şıkkı (Doğru): Risk ne kadar yüksekse, denetçi o kadar çok kanıt toplamalıdır. Bu mantıklı ve doğrudur.
• B Şıkkı (Doğru): Genel önemlilik seviyesi (ne kadar büyük bir hatayı kabul edilebilir bulduğunuz) düşükse, daha fazla kanıt toplamak gerekir. Bu da doğrudur.
• C Şıkkı (Doğru): Kanıtın yeterliliği tamamen denetçinin mesleki kanaatine dayanır. Denetçi, kendi tecrübesi ve bilgisiyle ne kadar kanıtın yeterli olduğunu karar verir. Bu doğrudur.
• D Şıkkı (Doğru): Ana kütlenin büyüklüğü (örneğin 1000 fatura mı, yoksa 100.000 fatura mı?) arttıkça, temsil edilebilirlik için toplanacak kanıt miktarı da artmalıdır. Bu doğru bir orantıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için TMS 500 (Denetim Kanıtları) konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kavramın birbirine olan etkisini ezberlemelisin:

• İç Kontrolün Etkinliği ile Kanıt Miktarı: İç kontrol güçlüyse -> Kanıt az. İç kontrol zayıfsa -> Kanıt çok. (Ters Orantı)
• Risk ve Kanıt Miktarı: Risk yüksekse -> Kanıt çok. (Doğru Orantı)

Özetle: Sınavda "İç kontrol ve kanıt miktarı arasında ilişki yoktur" gibi bir ifade gördüğün an, hemen şüpheye düş ve bu şıkkı işaretle. Çünkü aralarında en güçlü ilişki vardır.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci gibi, bu soruyu seninle birlikte adım adım çözelim. Sorunun doğru cevabı D şıkkı.

Hadi gel, önce neden D şıkkının yanlış olduğunu (yani sorunun doğru cevabı olduğunu) detaylıca anlamaya çalışalım.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

Soruda "yanlış olan" ifadeyi bulmamız isteniyor. D şıkkında şöyle deniyor: "İstatistiksel olmayan örnekleme yöntemi denetçinin öznel yargısına bağlı değildir."

Bu ifade yanlıştır, çünkü tam tersi doğrudur.

• İstatistiksel Olmayan Örnekleme Nedir? Bu yöntemde denetçi, istatistiksel kuralları (örneğin rastgele sayı üretimi veya olasılık hesaplamaları) kullanmaz. Bunun yerine, kendi mesleki yargısına, deneyimine ve sektördeki risklere dayanarak hangi kalemleri seçeceğini kendi kararına bırakır.
• Öznel Yargı: Denetçi, "Bu kalemi seçmeliyim çünkü burası riskli görünüyor" veya "Bu kalemi seçmeliyim çünkü daha önce sorun çıkarmış" diyerek seçim yapar. Bu tamamen denetçinin öznel (kişisel) yargısına dayanır.

Dolayısıyla, "bu yöntem öznel yargıya bağlı değildir" demek, yöntemin temel mantığına aykırıdır. Bu yüzden bu ifade yanlıştır ve sorunun cevabı D olur.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Neden Cevap Değil)?

Diğer şıkların doğru ifadeler olduğunu ve bu yüzden sorunun cevabı olamayacağını kısaca açıklayalım:

• A Şıkkı (Doğru İfade): Parasal birim örneklemede (PSM), bir kalemin seçilme ihtimali, o kalemin parasal büyüklüğüne orantılıdır. Yani ne kadar büyük bir tutar varsa, seçilme şansı o kadar yüksektir. Bu ifade doğrudur.
• B Şıkkı (Doğru İfade): İstatistiksel örneklemede, matematiksel formüller kullanılarak örnekleme riski (örneğin, örneklemin ana kütleyi temsil etmeme riski) hesaplanabilir ve en uygun örnek büyüklüğü belirlenebilir. Bu ifade doğrudur.
• C Şıkkı (Doğru İfade): İstatistiksel yöntemlerde, kanıtların yeterliliği ve örnekleme hatası bilimsel olarak (olasılık teorisiyle) ölçülebilir. Bu ifade doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru İfade): Denetimde, denetçinin incelediği ve sonuç çıkarmak istediği tüm verilerden oluşan topluluğa ana kütle (popülasyon) denir. Bu tanım doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözebilmek için "Denetimde Örnekleme" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şu iki kavram arasındaki farkı ayırt etmen gerekir:

• İstatistiksel Örnekleme: Rastgele seçim, matematiksel formüller ve olasılık kurallarına dayanır. Öznel yargıdan arındırılmıştır.
• İstatistiksel Olmayan Örnekleme: Denetçinin mesleki yargısına, deneyimine ve risk değerlendirmesine dayanır. Seçim tamamen özneldir.

Özetle: Soruda "İstatistiksel olmayan örnekleme öznel yargıya bağlı değildir" denerek bir çelişki yaratılmıştır. Bu çelişkiyi fark ettiğinde doğru cevabı bulmuş olursun.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı Doğru Cevap? (Yani Neden "Değildir"?)

Soruda "cari dosya" (yani o yılın denetim dosyası) ile ilgili olmaması gereken bilgi soruluyor.

• Cari Dosya: Sadece o yılın denetim çalışmasını içeren, o yılın işlemlerine, bulgularına ve sonuçlarına odaklanan dosyadır.
• Genel ve Tanıtıcı Bilgiler (C Şıkkı): Bir şirketin sektörü, genel yapısı, tarihi gibi bilgiler çok önemlidir. Ancak bu bilgiler "Genel Dosya" (veya kalıcı dosya) denilen ve şirketin tüm yıllar boyunca saklanan dosyasında tutulur. Bu bilgiler her yıl değişmez, dolayısıyla her yılın "cari dosyasına" tekrar tekrar konulmaz. Cari dosyada sadece o yılın işleyişine dair spesifik detaylar bulunur.

Özetle: Sektör bilgisi kalıcıdır, cari dosyada değil, genel dosyada durur. Bu yüzden C şıkkı cari dosyada yer almaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? (Neden Cari Dosyada Olur?)

Diğer şıkların hepsi, o yılın denetim çalışmasının doğrudan bir parçasıdır ve cari dosyada mutlaka bulunmalıdır:

• A) Zaman bütçeleri: O yıl ne kadar saat harcayacağımızı planladığımız belgedir. Denetim sürecinin bir parçası olduğu için cari dosyada durur.
• B) İç kontrol sistemini değerlendirme formları: O yıl şirketin iç kurallarının nasıl çalıştığını test ettiğimiz belgedir. Yılın denetimine özel olduğu için cari dosyadadır.
• D) İş akış şemaları: O yıl şirketin işlemlerinin nasıl akışta olduğunu gösteren şemadır. Yılın işleyişini anlamak için cari dosyada bulunur.
• E) Denetim anlaşma mektubu: O yıl için şirketle yaptığımız resmi sözleşmedir. Bu belgenin bir kopyası o yılın dosyasında (cari dosyada) saklanır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Denetim Dosyası Yapısı" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şu iki dosya türü arasındaki farkı ayırt etmelisin:

• Genel Dosya (Kalıcı Dosya): Şirketin genel yapısı, sektör bilgisi, sözleşmelerin suretleri gibi yıllar boyunca değişmeyen bilgiler.
• Cari Dosya: Sadece o yılın denetim çalışması, bütçesi, test sonuçları ve o yıla özel belgeler.

Kural: Eğer bir bilgi her yıl değişmiyorsa ve şirketin genel kimliğini tanımlıyorsa, o bilgi "Genel Dosya"da durur, "Cari Dosya"da değil.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

Soruda bizden "denetimi tamamlama çalışmalarını yaparken" ve "bilanço tarihinden sonraki önemli olayların gözden geçirilmesi" (Tarih Sonrası Olaylar) kapsamında yapılmayan bir işi bulmamız isteniyor.

Buradaki en kritik nokta "Bilanço Tarihinden Sonraki" ifadesidir. Denetim sürecinde, bilanço tarihi (örneğin 31 Aralık) ile raporlama tarihi arasında geçen sürede ortaya çıkan olaylar incelenir.

• Yönetimden Beyan Mektubu (D Şıkkı): Bu mektup, denetçinin denetim raporunu imzalamadan hemen önce yönetimden alır. Ancak bu mektubun içeriği, denetimin tüm sürecini kapsar ve özellikle bilanço tarihinden sonraki olaylara odaklanmaz. Beyan mektubu, denetçinin elindeki tüm kanıtların doğruluğunu teyit eden genel bir beyandır. Soruda özellikle "bilanço tarihinden sonraki önemli olayların gözden geçirilmesi" işlemleri sorulduğu için, bu genel beyan mektubu bu özel işlemler listesine dahil edilmez. Yani, denetçi bilanço tarihinden sonraki olayları incelerken "yönetimden beyan mektubu istemek" diye bir işlem yapmaz; bu, denetimin en son aşamasında yapılan genel bir prosedürdür.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Yani Neden Yapılır)?

Diğer şıklar, bilanço tarihinden sonraki dönemde ortaya çıkan olayları tespit etmek için yapılması gereken işlemlerdir:

• A) Ara mali tabloların incelenmesi: Bilanço tarihinden sonra (örneğin 1 Ocak - 31 Mart arası) hazırlanan ara raporlar, işletmenin bilanço tarihinden sonraki durumunu gösterir. Bu incelenmelidir.
• B) Avukatlardan bilgi alınması: Bilanço tarihinden önce başlayan davaların, bilanço tarihinden sonra nasıl sonuçlandığı veya yeni bir durum ortaya çıkıp çıkmadığı avukatlardan sorulur. Bu, tarih sonrası olay incelemesidir.
• C) Yönetim kurulu tutanaklarının incelenmesi: Bilanço tarihinden sonra yapılan yönetim kurulu toplantılarında alınan kararlar (örneğin büyük bir zarar, dava sonucu, yeni bir yatırım) doğrudan "tarih sonrası olaylar"dır ve incelenmelidir.
• E) Dönem sonundan sonra yapılmış kayıtların incelenmesi: Bilanço tarihinden sonra yapılan düzeltme kayıtları veya yeni işlemler, bilançonun doğru yansıtılıp yansıtılmadığını anlamak için incelenir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Tarih Sonrası Olaylar" (Subsequent Events) konusunu iyi bilmelisin.

• Kural: Denetçi, bilanço tarihinden sonraki olayları iki gruba ayırır:
• Düzeltici Olaylar: Bilanço tarihindeki durumu netleştiren olaylar (örneğin bilanço tarihinden sonra çıkan bir dava sonucu). Bunlar bilançoda düzeltme yapılmasını gerektirir.
• Düzeltici Olmayan Olaylar: Bilanço tarihinden sonra başlayan ama bilanço tarihindeki durumu etkilemeyen olaylar (örneğin bilanço tarihinden sonra büyük bir yangın çıkması). Bunlar sadece dipnotlarda açıklanır.

Özetle: Soru, "Bilanço tarihinden sonraki olayları bulmak için ne yaparız?" diye sorduğunda, A, B, C ve E şıkları bu işin parçalarıdır. Ancak D şıkkı (Beyan Mektubu), denetimin genel bir son aşamasıdır ve doğrudan "tarih sonrası olayları tespit etme" işlemi değildir. Bu yüzden D şıkkı, sorunun aradığı "yapılmayan işlem"dir.