2018/2 SGS Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Soruları ve Çözümleri

SMMM staj sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmelisin. Soru, Türkiye Cumhuriyeti'nin iktisat tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olan "Devletçilik" ilkesinin neden benimsendiğini sorguluyor.

Gelin, doğru cevabı ve diğer şıkların neden elenmesi gerektiğini adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap D Şıkkıdır?

Doğru cevap D) Özel sektörün ülkenin kalkınmasında yetersiz olduğunun anlaşılması seçeneğidir.

Nedenini şöyle açıklayabiliriz: Cumhuriyetin ilk yıllarında (1923-1929 arası) Türkiye "Kamu-Özel Sektör Dengesi" veya "Müdahaleci Ekonomi" politikası izliyordu. Ancak 1929 Dünya Ekonomik Buhranı (Büyük Buhran) ve içsel sorunlar nedeniyle özel sektör, Türkiye'nin sanayileşme ve kalkınma hedeflerini tek başına karşılayamamıştır.

Özellikle 1931 yılında yapılan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın hazırlanması sürecinde, özel sermayenin yetersizliği ve yatırımların yavaşlığı net bir şekilde görülmüştür. Bu durum, devletin doğrudan sanayi yatırımlarına girmesi ve ekonomiye yön vermesi gerektiğini ortaya çıkarmıştır. İşte bu "yetersizlik" algısı, 1930'lu yıllarda Devletçilik ilkesinin Anayasaya girmesine ve 1931-1939 yılları arasında devlet eliyle sanayileşme hamlelerinin (örneğin Çeliktepe, Ereğli Kömürleri vb.) başlatılmasına neden olmuştur.

Kısacası; özel sektör işi yapamıyor, o zaman devlet yapar mantığı, Devletçilik ilkesinin temel sebebidir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçenekleri neden elendiğini kısaca inceleyelim:

• A) Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın ekonomiyi olumsuz yönde etkilemesi: Bu şık yanlış çünkü Birinci Beş Yıllık Plan, ekonomiye olumsuz etki etmek için yapılmamıştır; aksine, özel sektörün yetersiz kalması nedeniyle Devletçilik ilkesini uygulamak için hazırlanmıştır. Planın kendisi bir sonuçtur, neden değil.
• B) Lozan Barış Antlaşması'nda Batılı devletlerin bu yönde taleplerinin bulunması: Bu şık yanlış çünkü Lozan Antlaşması (1923) özel sektörü teşvik eden maddeler içeriyordu. Batılı devletler Türkiye'yi "Devletçilik" yapmaya zorlamamıştır; aksine Türkiye kendi kalkınma hedefleri doğrultusunda bu yolu seçmiştir.
• C) Takrir-i Sükûn Kanunu'nun yeni bir sistem öngörmüş olması: Bu şık yanlış çünkü Takrir-i Sükûn Kanunu (1925), siyasi istikrarsızlığı önlemek ve devletin otoritesini güçlendirmek için çıkarılmış bir siyasi kanundur. Ekonomik sistem değişikliği (Devletçilik) ile doğrudan bir ilgisi yoktur.
• E) Tarımsal ürünlerdeki çeşitliliğin önceki yıllara göre azalması: Bu şık yanlış çünkü Devletçilik ilkesi öncelikle sanayi ve altyapı yatırımlarını hedeflemiştir. Tarımdaki çeşitlilik azalması, o dönemin temel ekonomik sorunlarından biri olsa da, Devletçilik ilkesinin benimsenmesindeki ana ve doğrudan neden sanayideki özel sektör yetersizliğidir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Türkiye İktisat Tarihi" ve "Devletçilik İlkesi" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunları hatırlaman gerekir:

• 1923-1929 Dönemi: Özel sektörün teşviki (Kamu-Özel Sektör Dengesi).
• 1929 Dünya Ekonomik Buhranı: Özel sektörün çöküşü ve yetersiz kalması.
• 1931 Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı: Devletçilik ilkesinin somutlaşması.
• 1937 Anayasa Değişikliği: Devletçilik ilkesinin Anayasaya girmesi.

Özetle: Özel sektör işi yapamıyor, devlet devreye giriyor. Bu mantık, Devletçilik ilkesinin temelidir ve doğru cevap D şıkkıdır. Başarılar dilerim!

Bu soru, SMMM stajına girişte Osmanlı İmparatorluğu'nda Tanzimat Dönemi'nde yapılan yasal değişiklikleri ne kadar iyi bildiğini ölçen klasik bir soru. Doğru cevap A şıkkıdır.

Gelin, nedenini adım adım açıklayalım:

Neden Doğru Cevap "A" (Aile Hukuk Kararnamesi)?

Tanzimat Dönemi (1839-1876), Osmanlı Devleti'nde modernleşme ve Batı hukukuna geçişin başladığı en önemli dönemdir. Bu dönemde devlet, idari, ticari ve ceza alanlarında çok önemli kanunlar çıkarmıştır. Ancak, Aile Hukuku (evlilik, boşanma, miras gibi konular) o dönemde İslam hukukuna (Şeriat) dayanarak düzenlenmiştir ve Tanzimat döneminde bir "Aile Hukuk Kararnamesi" çıkarılmamıştır.

Aile hukukunun modern bir kod haline gelmesi (Medeni Kanun'un kabulü) çok daha sonra, Cumhuriyet Dönemi'nde (1926 yılında) gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, Tanzimat döneminde bu alanla ilgili bir kanunname çıkmamıştır ve bu şık sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi Tanzimat Dönemi'nde gerçekten çıkarılmış kanunlardır:

• B) Vilayet Nizamnamesi (1864): İdareyi düzenlemek için çıkarılmıştır. Eyalet ve sancakların teşkilatını belirlemiştir. (Çıkmıştır, bu yüzden şık yanlış).
• C) Ceza Kanunu (1858): Osmanlı'da ilk modern Ceza Kanunu'dur. (Çıkmıştır, bu yüzden şık yanlış).
• D) Arazi Kanunnamesi (1858): Toprak ve arazi kayıtlarını düzenlemek için çıkarılmıştır. (Çıkmıştır, bu yüzden şık yanlış).
• E) Ticaret Kanunu (1850): Ticari işlemleri düzenlemek için çıkarılmıştır. (Çıkmıştır, bu yüzden şık yanlış).

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Tanzimat Dönemi Kanunları" konusunu iyi bilmelisin. Özellikle şunları hatırlaman gerekir:

• Tanzimat döneminde Ceza, Ticaret, Arazi ve İdare kanunları çıkarılmıştır.
• Aile Hukuku ve Medeni Hukuk ise Tanzimat'ta değil, Cumhuriyet Dönemi'nde (1926) getirilmiştir.

Özetle: Soru "Hangisi yapılmamıştır?" diye sorduğu için, o dönemde çıkarılmayan tek kanun olan Aile Hukuk Kararnamesini işaretlemelisin.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana ders anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı Doğru Cevap?

Sorunun anahtarı "Halkçılık" ilkesidir. Atatürk'ün Halkçılık ilkesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin temel taşlarından biridir ve en temel mantığı şudur: "Türkiye Cumhuriyeti'nin sahibi halktır ve halkın tümü eşittir."

Halkçılık ilkesi, toplumda zengin-fakir, Müslüman-Hristiyan, Türk-Kürt gibi hiçbir ayrım gözetmez. Tam tersine, sınıfsal, ırksal veya dini ayrımları tamamen reddeder.

• C şıkkı: "Sınıfsal ayrılıkları savunur" der. Bu ifade, halkçılığın tam zıttıdır. Halkçılık, sınıflar arası uçurumu kapatmayı ve herkesi eşit görmeyi amaçlar. Dolayısıyla, Halkçılık ilkesini benimseyen bir kişi, sınıfsal ayrımları asla savunmaz. Soru "hangisini taşımaz?" diye sorduğu için, halkçılığa aykırı olan bu düşünce doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların hepsi Halkçılık ilkesinin doğrudan bir yansımasıdır, yani halkçılığa uyarlar. Soru "taşımaz" dediği için bunlar cevap olamaz:

• A) Halkı bir bütün olarak görür: Halkçılık, halkı parçalamaz, onu tek bir bütün olarak kabul eder. Bu düşünce halkçılıktır.
• B) Sosyal adaleti benimser: Halkçılık, zenginle fakir arasındaki uçurumu kapatmayı ve herkesin hayat standardının yükseltilmesini (sosyal adalet) hedefler. Bu düşünce halkçılıktır.
• D) Kanun önünde eşitlikçidir: Halkçılığın en somut yansıması kanun önünde eşitliktir. Kimse kanun üstünde değildir. Bu düşünce halkçılıktır.
• E) Vatandaşlık haklarına bağlıdır: Halkçılık, herkesin vatandaş olarak eşit haklara sahip olmasını savunur. Bu düşünce halkçılıktır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersinin "Halkçılık" ilkesini iyi bilmelisin.

Özellikle şunu ezberlemelisin: Halkçılık, sınıfsız bir toplum kurmayı ve sınıfsal ayrımları (zenginlik, statü, meslek vb. nedeniyle ayrımcılık) reddetmeyi amaçlar. Eğer bir şıkta "ayrım", "eşitsizlik" veya "sınıf savunma" gibi bir ifade görürsen, bu Halkçılık ilkesine aykırıdır ve soru "taşımaz" diye sorduysa doğru cevap odur.

Kısacası; Halkçılık = Eşitlik ve Ayrımcılığın reddidir. Sınıfsal ayrıcalık savunmak ise bu ilkenin tam zıddıdır.

Bu soruyu bir tarih dersi gibi değil, bir SMMM stajı sınavı sorusu gibi ele alalım. Sorunun mantığını ve arkasındaki tarihi gerçeği adım adım inceleyelim.

Neden Doğru Cevap D (Mahmut Şevket Paşa) Olur?

Bu sorunun temelinde "Millî Mücadele Dönemi" ile "Millî Mücadele Öncesi" arasındaki zaman farkı yatar.

• Millî Mücadele Dönemi: 1919 yılında Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkışıyla başlayan ve 1923'te Cumhuriyet'in ilanı ile sonuçlanan süreçtir. Bu dönemde işgallere karşı direniş gösteren komutanlar bu tarihten sonra hayattadır ve görev yapmıştır.
• Mahmut Şevket Paşa Kimdir? O, Osmanlı İmparatorluğu'nun çok önemli bir komutanıdır. Ancak 1913 yılında (I. Dünya Savaşı'ndan çok önce) bir suikast sonucu vefat etmiştir.
• Sonuç: Mahmut Şevket Paşa, 1919'da başlayan Kurtuluş Savaşı'na katılmak için hayatta bile değildi. Dolayısıyla o, işgallere karşı direniş gösteren komutanlar arasında yer almaz. Bu yüzden D şıkkı doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Değil)?

Diğer şıklardaki isimler, Millî Mücadele döneminde aktif olarak görev yapmış ve direniş göstermiş komutanlardır:

• A) Nurettin Paşa: Anadolu'da direniş kuvvetlerini örgütleyen ve işgalcilere karşı savaşan önemli bir komutandır.
• B) Fevzi Paşa (Çakmak): Kurtuluş Savaşı'nın en önemli komutanlarından biridir, daha sonra Genelkurmay Başkanı olmuştur.
• C) Yakup Şevki Paşa: Batı Cephesi'nde ve diğer cephelerde görev almış, direnişte yer almıştır.
• E) Kâzım Karabekir Paşa: Doğu Cephesi'ni yönetmiş, Ermenilere karşı zafer kazanmış ve Milli Mücadele'nin en büyük kahramanlarından biridir.

Bu isimlerin hepsi 1919-1923 yılları arasında hayattaydı ve görev yaptı. Sadece Mahmut Şevket Paşa'nın vefat tarihi bu döneme denk gelmediği için o dışarıda kalır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Millî Mücadele Dönemi Tarihi" ve "Önemli Komutanların Hayatları" konusunu bilmek gerekir.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Tarih Çizelgesi: Hangi komutanın hangi tarihte öldüğünü veya hangi dönemde hayatta olduğunu bilmek.
• Dönem Ayrımı: Millî Mücadele'nin 1919'da başladığını ve bu tarihten önce ölenlerin bu direnişte yer alamayacağını kavramak.

Özetle: Soru, "Hangisi bu dönemde hayatta değildi?" diye sormaktadır. Cevap, 1913'te ölen Mahmut Şevket Paşa'dır.

SMMM stajı için hazırlık yaparken tarih ve hukuk bilgisi de çok önemlidir. Bu soruyu bir öğrenciye anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım.

🎯 Doğru Cevap Neden B?

Doğru cevap B) Birleşmiş Milletlere üye olunması şıkkıdır.

Neden? Çünkü Türkiye, Birleşmiş Milletler (BM)'e 1945 yılında üye olmuştur. Ancak Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938 tarihinde vefat etmiştir. Yani Atatürk hayattayken Türkiye BM'ye üye olamamıştır. Bu olay, Atatürk'ün vefatından sonra, Cumhuriyetin ikinci cumhurbaşkanı İsmet İnönü döneminde gerçekleşmiştir. Soru "Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı döneminde" dediği için, bu olay o döneme ait değildir.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Değil)?

Diğer şıkların hepsi Atatürk döneminde gerçekleşmiştir, bu yüzden sorunun "olmayan" kısmına uymazlar:

• A) Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936): Boğazların statüsü yeniden belirlenmiştir ve Atatürk döneminde imzalanmıştır.
• C) Hatay Sorunu'nun çözümlenmesi: Hatay'ın anavatana katılması süreci 1930'ların sonlarında, Atatürk döneminde tamamlanmıştır.
• D) Balkan Antantı (1934): Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında kurulan bu güvenlik antlaşması Atatürk döneminde yapılmıştır.
• E) Sadabat Paktı (1937): Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında kurulan dostluk antlaşması yine Atatürk döneminde imzalanmıştır.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Atatürk Dönemi Dış Politika Gelişmeleri" ve "Tarihî Kronoloji" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şu iki tarihi hatırlaman yeterli:

• Atatürk'ün Vefat Tarihi: 10 Kasım 1938.
• BM'ye Üyelik Tarihi: 1945.

Eğer bu iki tarihi biliyorsan, aradaki farkı görüp soruyu çok kolay çözersin. SMMM sınavlarında tarih soruları genellikle "hangi dönemde ne oldu?" mantığıyla sorulur.

Başarılar dilerim!