2018/3 SGS Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir ders çalışıyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Neden C Şıkkı Doğru?

Bu soru aslında Türk İnkılap Tarihi ve Millî Mücadele döneminin coğrafi ve siyasi tarihini bilmeyi gerektiriyor. Soruda "Heyet-i Temsiliye'nin merkezi olan şehirler" soruluyor.

Tarih akışına bakalım:

• Sivas (I): 1919 yılında Sivas Kongresi'nde Heyet-i Temsiliye kuruldu. Bu heyetin ilk merkezi Sivas'tır. Dolayısıyla I. madde doğrudur.
• Ankara (III): Daha sonra Mustafa Kemal Paşa'nın emriyle ve Kongre kararlarıyla, işgal altındaki İstanbul ve Sivas'ın güneyine geçilerek Ankara'ya taşındı. Ankara, 1920'den itibaren Heyet-i Temsiliye'nin ve daha sonra TBMM'nin merkezi oldu. Dolayısıyla III. madde de doğrudur.
• Amasya (II): Amasya, Millî Mücadele'nin başlangıcında çok önemli bir yere sahiptir. Amasya Genelgesi burada imzalanmıştır. Ancak Heyet-i Temsiliye'nin merkezi olarak Amasya seçilmemiştir; burası sadece bir bildiri merkezi olmuştur. Heyet-i Temsiliye önce Sivas'ta kurulmuş, sonra Ankara'ya taşınmıştır.

Sonuç olarak; Heyet-i Temsiliye'nin merkezi olan şehirler Sivas ve Ankara'dır. Bu da I ve III kombinasyonunu oluşturur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Yalnız I: Sivas doğru olsa da, Ankara'yı dışarıda bırakır. Oysa Ankara da merkezi olmuştur.
• B) I ve II: Sivas doğru, ancak Amasya merkezi değildir. Bu şık, Amasya Genelgesi ile merkezi olma durumunu karıştıran öğrencileri tuzağa düşürür.
• D) II ve III: Amasya merkezi olmadığı için bu şık da yanlıştır.
• E) I, II ve III: Amasya merkezi olmadığı için "hepsi" diyemeyiz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Millî Mücadele Dönemi'nde Siyasi Gelişmeler ve Heyet-i Temsiliye'nin kurulup taşındığı şehirler konusunu iyi bilmelisin.

Özetle:

• Kuruluş Yeri: Sivas (Sivas Kongresi)
• Taşındığı Yer: Ankara (Sonraki dönem ve TBMM merkezi)
• Önemli Belge: Amasya (Amasya Genelgesi - Merkez değil, bildiri yeri)

Başarılar dilerim!

Doğru cevap D şıkkıdır çünkü 1930'ların ortasında İtalya'nın Habeşistan'ı işgali, Almanya'nın Ren bölgesine girmesi ve Japonya'nın Mançurya saldırısı, Milletler Cemiyeti'nin barışı koruyamadığını göstermiştir. Lozan'da Boğazların silahsızlandırılması ve uluslararası bir komisyona bırakılması Türkiye'nin güvenliğini zayıflatıyordu. Türkiye bu ortamı gerekçe göstererek Boğazlar sorununu gündeme getirmiş ve 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar üzerindeki egemenliğini güçlendirmiştir.

A şıkkı yanlıştır çünkü Etabli sorunu nüfus mübadelesinden doğan bir Türk-Yunan meselesidir ve 1930 Türk-Yunan antlaşmasıyla çözülmüştür. B şıkkı yanlıştır çünkü Musul sorunu 1926 Ankara Antlaşması ile sonuçlanmıştır. C şıkkı yanlıştır çünkü Patrikhane meselesi Lozan'da ele alınmış, uluslararası güvenlik ortamıyla ilgili değildir. E şıkkı yanlıştır çünkü yabancı okullar sorunu kapitülasyonların kaldırılması ve eğitim düzenlemeleriyle ilgili bir iç meseledir.

Bilinmesi gereken kural: 1930'larda artan savaş tehdidi ve silahlanma, Türkiye'nin Montrö Sözleşmesi ile Boğazlar rejimini değiştirmesine zemin hazırlamıştır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir ders çalışıyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A) Halkçılık'tır.

Neden Doğru Cevap "Halkçılık"?

Halkçılık ilkesi, Atatürk'ün kurduğu devletin temel felsefesidir ve doğrudan "eşitlik" ile ilgilidir. Bu ilkenin temel amacı şudur:

• Sınıfsızlık: Toplumda zengin-fakir, yöneten-yönetilen gibi ayrım yapmamak.
• Eşitlik: Kanun önünde herkesin eşit olması.
• Kaynaşma: Tüm vatandaşların bir arada, kardeşçe yaşaması.

Soruda geçen "kanun önünde eşitlik" ve "sınıfsız, ayrıcalıksız ve kaynaşmış bir toplum" ifadeleri, Halkçılık ilkesinin tam olarak tanımladığı hedeflerdir. Yani, "Halk" kelimesi burada sadece "halkın sesi" değil, "halkın birliği ve eşitliği" anlamında kullanılmıştır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkları neden eliyoruz, kısaca bakalım:

• B) Laiklik: Bu ilke, din ve devlet işlerinin ayrılması, din özgürlüğü ve bilimsel düşünceyi esas alır. Eşitlikten ziyade dini özgürlük ve devlet yönetimi ile ilgilidir.
• C) Milliyetçilik: Bu ilke, ulusal bağımsızlığı, Türk milletinin birliğini ve kültürünü korumayı amaçlar. Sınıfsızlık değil, ulusal birlik odak noktasıdır.
• D) İnkılapçılık: Bu ilke, devrimlerin kalıcı olması, değişime açık olmak ve eski usullere dönmemek demektir. Bir yöntem ve tutum ilkesidir, doğrudan eşitlik tanımı değildir.
• E) Cumhuriyetçilik: Bu ilke, devletin yönetim şeklinin cumhuriyet olması ve egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olmasıdır. Yönetim biçimi ile ilgilidir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Türk İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük konusundaki "Atatürk İlkeleri ve Devrimleri" başlığını iyi bilmelisin. Özellikle her ilkenin temel hedefi ve amacı arasındaki farkı ayırt edebilmek gerekir. SMMM sınavlarında bu tür temel siyasi bilgiler, mesleğin toplumsal sorumluluğu kapsamında sıkça sorulan konulardandır.

Özetle: Soruda "eşitlik" ve "sınıfsızlık" kelimelerini gördüğün an, aklına hemen Halkçılık gelmelidir.

SMMM stajı sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok dikkatli incelememiz gerekiyor. Soru, Osmanlı İmparatorluğu'nun I. Dünya Savaşı'ndaki en önemli zaferlerinden birini sorguluyor.

Gelin adım adım bakalım:

Neden Doğru Cevap C (İngiltere)?

Kut-ül Amare Muharebesi, I. Dünya Savaşı'nın en büyük Osmanlı zaferlerinden biridir ve 1916 yılında Basra yakınlarında gerçekleşmiştir.

• Kim Savaştı? Osmanlı ordusu, o bölgede (Irak bölgesinde) ilerlemeye çalışan İngiltere ordusuna karşı savaştı.
• Sonuç: Osmanlı Komutanı Nurettin Paşa önderliğindeki birlikler, İngiliz ordusunu tamamen yok etti ve İngiliz General Townshend'i esir aldı. Bu zafer, İngilizlerin Basra'yı ele geçirme planlarını suya düşürdü.
• Özetle: Soruda geçen "Basra", "1916" ve "Kut-ül Amare" kelimeleri doğrudan İngiltere ile olan savaşı işaret eder. Bu yüzden doğru cevap C şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkları neden eliyoruz, kısaca bakalım:

• A) Fransa: Fransa, Osmanlı ile daha çok Suriye ve Lübnan cephelerinde (örneğin Dörtyol, Halep) savaştı. Basra'da Fransa ordusu yoktu.
• B) Rusya: Rusya, Osmanlı ile Doğu Anadolu'da (Kafkas Cephesi) savaştı. Kut-ül Amare'nin olduğu Irak bölgesi Rusya'nın cepheleri değildi.
• D) İtalya: İtalya, I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı ile doğrudan büyük bir cephe açmamıştı. Daha çok Kuzey Afrika ve Balkanlar'da savaştı.
• E) Yunanistan: Yunanistan, I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı ile doğrudan büyük bir cephe açmamıştı. Büyük Savaştan sonra (1919-1922) Kurtuluş Savaşı'nda Yunan ordusuyla savaştık, ancak Kut-ül Amare 1916'da İngiltere'ye karşı kazanılmıştır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı'nın Cepheleri ve Savaşları" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Cephelerin Haritası: Hangi cephede hangi düşman devleti vardı? (Örn: Irak cephesi = İngiltere, Kafkas cephesi = Rusya, Suriye cephesi = Fransa ve İngiltere).
• Önemli Savaşlar: Kut-ül Amare, Dörtyol, Sarıkamış gibi savaşların tarihlerini, yerlerini ve karşı tarafını ezberlemek gerekir.

Kısa İpucu: "Basra" ve "Irak" dendiğinde akla ilk gelen düşman İngiltere'dir. Bu bilgiyi hatırladığında soruyu kolayca çözersin.

Başarılar dilerim!

Soruda senin dikkatini çeken anahtar kelime "devlet yönetiminden uzaklaştırılmış" ve "egemenliğin kaynağı olmaktan çıkarılmış" ifadesidir.

Gelin şıkkı tek tek inceleyelim:

Neden Doğru Cevap E (Saltanatın Kaldırılması)?

Osmanlı Devleti'nde Saltanat, padişahın devleti yönetme yetkisiydi. Padişah, hem devletin başıydı hem de hükümetin başıydı. Yani, saltanatın varlığı, Osmanlı'nın devlet yönetimi üzerindeki en büyük egemenlik kaynağıydı.

• 1 Kasım 1922 tarihinde TBMM, Saltanatı Kaldırma Kanunu'nu kabul etti.
• Bu karar ile Osmanlı padişahı artık devleti yönetme yetkisini kaybetti. Padişahın elindeki "hükümet kurma" ve "devleti yönetme" yetkisi tamamen kaldırıldı.
• Böylece Osmanlı hanedanı, devlet yönetiminden tamamen uzaklaştırılmış ve egemenliğin kaynağı olmaktan çıkarılmıştır. (Not: Padişahın halife olarak kalması, sadece dini bir unvan olarak bırakılmıştır, siyasi iktidarı yoktur).

Bu nedenle, sorunun aradığı "yönetimden uzaklaştırma" olayı Saltanatın kaldırılmasıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Şimdi diğer seçeneklerin neden bu sorunun cevabı olmadığını kısaca açıklayalım:

• A) Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923): Bu olay, devletin yönetim şeklinin "monarşi"den "cumhuriyete" geçişidir. Ancak saltanat zaten bir yıl önce (1922) kaldırılmıştı. Cumhuriyetin ilanı, saltanatın kaldırılmasından sonra gelen bir adımdır ve doğrudan Osmanlı'nın yönetimden çıkarılmasını sağlayan olay değildir.
• B) TBMM'nin Açılması (23 Nisan 1920): Bu, direnişin ve yeni bir meclisin kurulmasıdır. Osmanlı padişahı hala saltanatı elinde tutuyordu ve devlet yönetimi hala padişahın elindeydi. Bu tarih, saltanatın kaldırılmasından önce gelmiştir.
• C) Halifeliğin Kaldırılması (4 Mart 1924): Bu olay, Osmanlı padişahının dini liderlik (Halife) unvanını kaybetmesidir. Soruda "devlet yönetimi" ve "egemenlik kaynağı" soruluyordu. Halifeliğin kaldırılması, padişahın siyasi iktidarını değil, dini otoritesini bitirmiştir. Siyasi iktidar saltanat kaldırılarak bitirilmişti.
• D) Ankara'nın Başkent Olması: Bu, devletin yönetim merkezinin İstanbul'dan Ankara'ya taşınmasıdır. Osmanlı padişahı hala saltanatı elinde tutuyordu, sadece başkent değişmişti. Bu durum Osmanlı'yı yönetimden çıkarmaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Türk İnkılap Tarihi dersinde "Saltanatın Kaldırılması" konusunu çok iyi bilmelisin.

Özetle ezberlemen gereken kronoloji:

• Saltanatın Kaldırılması (1922): Osmanlı'nın siyasi iktidarı biter. (Doğru cevap burasıdır).
• Cumhuriyetin İlanı (1923): Devlet yönetimi şekli değişir.
• Halifeliğin Kaldırılması (1924): Osmanlı'nın dini otoritesi biter.

Başarılar dilerim!