2019/3 SGS Meslek Hukuku Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap A?

3568 sayılı Kanun, staj süresini kısaltmak veya staj süresinden saymak için belirli mesleki ve mali deneyimleri kabul eder. Ancak bu deneyimlerin doğrudan mali müşavirlik veya muhasebe ile ilgili olması gerekir.

A şıkkındaki "Adli yargıda görev yapan hâkimler" durumu, staj süresinden sayılmaz. Çünkü bir hâkimin görevi, hukuki uyuşmazlıkları çözmektir; bu görevde geçen süre, bir mali müşavirin yapacağı işlemlerle (muhasebe, vergi, denetim) doğrudan ilgili değildir. Kanun, hâkimlik süresini staj süresine dahil etmemiştir. Bu yüzden bu şık, "staj süresinden sayılmayan" hizmet süresidir ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar (B, C, D ve E) neden staj süresinden sayılır? Çünkü bu görevler, mali müşavirlik mesleğinin gerektirdiği mali, vergi ve denetim konularında doğrudan deneyim kazandırır:

• B Şıkkı: Vergi incelemesi yapanlar, vergi mevzuatını ve denetimini çok iyi bilirler. Bu süre stajdan sayılır.
• C Şıkkı: Banka müfettişleri, mali denetim ve finansal yapıları bilirler. Eğer yeterlilik sınavını geçip bu yetkiyi aldıysalar, bu süre stajdan sayılır.
• D Şıkkı: Sermaye Piyasası Kurulu'nda denetim yapanlar, sermaye piyasası mevzuatını ve denetimini bilirler. Bu süre stajdan sayılır.
• E Şıkkı: İşletme fakültelerinde ders verenler, muhasebe ve işletme teorisi ve pratiğini öğretirler. Bu akademik ve mesleki birikim stajdan sayılır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için 3568 sayılı Kanun'un 10. Maddesini (Staj süresinden sayılacak hizmetler) iyi bilmek gerekir.

Özetle Kural şudur: Kanun, staj süresinden sayılacak hizmetleri sayarken sadece mali, vergi ve denetim konularında çalışanları (hükümet, banka, borsa, üniversite vb.) kabul eder. Hukuk ve yargı (hâkimlik, savcılık vb.) konularında çalışanların süreleri, staj süresine dahil edilmez.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmemiz gerekiyor. Soru, Haksız Rekabet ve Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne dayanıyor ve bizden "yanlış" olan ifadeyi bulmamızı istiyor.

Doğru cevap B şıkkıdır. Şimdi gel, nedenini adım adım açıklayalım.

Neden B Şıkkı Doğru Cevap (Yani Neden Yanlış Bir İfade)?

SMMMO (Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odaları) yönetmeliklerine göre, meslek mensuplarının reklam yapması kesinlikle yasaktır. Bu yasağın en temel mantığı, mesleğin itibarını korumak ve müşteriler arasında rekabetin "reklam" üzerinden değil, "mesleki kalite" üzerinden olmasını sağlamaktır.

B şıkkı şunu diyor: "Meslek mensubu, büro açılışlarını basın ve yayın yoluyla duyurabilir."

Bu ifade yanlıştır çünkü yönetmelik, büro açılışlarını bile basın ve yayın yoluyla duyurmamızı yasaklar. Bir SMMM veya YMM, ofis açtığında bunu gazetede ilan edemez, broşür dağıtamaz veya basın bülteni veremez. Sadece meslek odası bültenlerinde veya odanın web sitesinde (belirli kurallarla) yer alabilir, ancak reklam niteliğinde bir duyuru yapamaz. Bu yüzden "doğru bir ifade" gibi duran bu şık, aslında yönetmeliğe aykırı olduğu için sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Doğru İfadelerdir? (Yani Neden Cevap Değiller?)

Soruda "hangisi yanlıştır" diye sorulduğu için, diğer şıkların yönetmeliğe uygun olması gerekir. Gelin bunları inceleyelim:

• A Şıkkı (Doğru İfade): Meslek mensubu, kendi hayatı, kazancı veya mesleki faaliyetleri hakkında reklam niteliğinde yayın yapamaz. Bu, temel yasağın ta kendisidir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur, biz yanlış olanı aradığımız için bunu işaretlemeyiz.
• C Şıkkı (Doğru İfade): Gazete, radyo, TV veya internet röportajlarına katılabiliriz, ancak burada reklam sayılabilecek hiçbir şey söyleyemeyiz. Sadece mesleki bilgi verebiliriz, kendimizi övemeyiz. Bu ifade yönetmeliğe uygundur.
• D Şıkkı (Doğru İfade): Müşterilerimiz hakkında tekzip (yanıt) yayınlayamayız. Müşteriyle olan ilişkimiz gizlilik ilkesine dayanır ve bunu kamuoyuna duyurmak meslek etiğine aykırıdır. Bu ifade doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru İfade): Zorunlu haller dışında (örneğin devlet birimlerinin resmi talebi gibi) medyaya görüntü veremeyiz veya demeç veremeyiz. Bu da temel bir kısıtlamadır ve ifade doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Haksız Rekabet ve Reklam Yasağı Yönetmeliği"'ni iyi bilmelisin. Özellikle şu iki maddeyi ezberlemiş olman gerekir:

• Reklam Yasağı: SMMM ve YMM'lerin hiçbir şekilde reklam yapamaması (açılış duyurusu dahil).
• Medya İlişkileri: Medyaya katılma hakkı vardır, ancak burada "reklam" yapma hakkı yoktur.

Özetle: Sınavda "reklam" kelimesi geçince hemen dur ve şunu düşün: "SMMM'ler reklam yapamazlar, büro açılışını bile duyuramazlar." Bu kuralı hatırladığında, B şıkkının neden yanlış olduğunu ve dolayısıyla sorunun doğru cevabı olduğunu hemen anlarsın.

Başarılar dilerim!

Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır ve bu şıkkın neden "yanlış" olduğunu (yani yönetmelik kurallarına aykırı olduğunu) anlamamız gerekiyor.

Neden C Şıkkı Doğru Cevap (Yani Neden Yanlış Bir İfade)?

Soruda "yanlıştır" diye sorulduğu için, yönetmelikte yok olan veya tersi bir durumu işaret eden şıkkı bulmamız lazım.

C şıkkı şunu diyor: "Sözleşmede aksine hüküm yoksa, kararlaştırılan ücret, sözleşmede belirtilmiş iş ya da işlerin karşılığı olup bu işlerle ilgili olarak sonradan ortaya çıkacak işler ya da işlemlerin tamamı da bu ücrete dâhildir."

Bu ifade yanlıştır çünkü SMMM Yönetmeliği'ne göre, belirlenen ücret sadece sözleşmede yazılı olan işler için geçerlidir. Eğer iş sırasında beklenmedik bir durum oluşursa veya işin kapsamı genişlerse, bu yeni işler için yeni bir ücret kararlaştırılması gerekir. Ücret, işin sonuna kadar tüm olası işleri kapsayacak şekilde "sınırsız" bir şekilde belirlenemez. Yani, "sonradan ortaya çıkacak işler de bu ücrete dahildir" demek, meslek mensubunun hakkını gasp etmek anlamına gelir ve yönetmelik bunu kabul etmez. Bu yüzden C şıkkı yanlış bir ifadedir ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Neden Cevap Olamaz)?

Diğer şıklar yönetmelik kurallarına uygundur, dolayısıyla "yanlıştır" sorusuna cevap olamazlar:

• A ve E Şıkları: Meslek mensubu işi yaparken ödemek zorunda olduğu resim, harç ve vergi gibi giderler, işin asıl sahibi olan iş sahibine aittir. Meslek mensubu bunları ödemek zorunda değildir. Bu ifadeler doğrudur.
• B Şıkkı: Eğer meslek mensubu, işi yaparken çıkacak bu resim, harç ve vergi giderlerini ödemek zorunda kalacaksa ve iş sahibi bunları ödemeyi reddederse, meslek mensubu avans isteme hakkına sahiptir. Yönetmelik, bu durumda avans verilmesini zorunlu kılar. Bu ifade doğrudur.
• D Şıkkı: Meslek mensubunun işi yaparken yaptığı seyahat giderleri (yol, konaklama vb.) iş sahibine aittir ve iş sahibi tarafından ödenmelidir. Bu ifade de doğrudur.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Ücretlerinin Esasları Hakkında Yönetmelik"'i iyi bilmelisin.

Özellikle şu iki maddeyi ezberlemen gerekir:

• Giderlerin Kimin Sorumluluğunda Olduğu: Resim, harç, vergi ve seyahat giderlerinin iş sahibine ait olduğu.
• Ücretin Kapsamı: Ücretin sadece sözleşmede belirtilen işler için geçerli olduğu; işin kapsamı genişlerse veya yeni işler çıkarsa yeni ücret kararlaştırılması gerektiği.

Özetle: Sınavda "yanlıştır" sorulduğunda, yönetmelikte "ücretin tüm işleri kapsadığı" gibi bir kuralın olmadığını hatırla ve C şıkkını işaretleyebilirsin. Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana bu konuyu anlatıyor gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Öncelikle sorunun ne istediğine bakalım: Soru, "çıkar çatışması" durumunda alınması gereken önlemler arasında olmayan bir durumu soruyor. Yani, hangisi bir önlem değil, aksine bir risk veya yanlış bir uygulamadır?

Neden Doğru Cevap E Şıkkı?

E) Aynı sözleşme ekiplerinin kullanılması şıkkı, çıkar çatışması durumunda alınması gereken bir önlem değildir, tam tersine yasaklanan bir durumdur.

• Mantık: Eğer senin bir müşterinle başka bir müşterin arasında çıkar çatışması varsa (örneğin, biri diğerine karşı dava açacaksa veya rekabet halindeyse), senin bu iki müşterinin işlerini aynı ekip ile yapman gizliliği ihlal eder ve bağımsızlığını zedeler.
• Kural: Etik kurallar, çıkar çatışması durumunda farklı müşterilerin işlerini ayrı ve bağımsız ekiplerin yürütmesini emreder. "Aynı sözleşme ekiplerinin kullanılması" ise bu kurala aykırıdır ve bir önlem değil, bir ihlaldir. Bu yüzden bu madde "alınması gereken önlemler" listesinde yer almaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Doğru Önlemler)?

Diğer şıklar (A, B, C ve D), çıkar çatışması durumunda mutlaka yapılması gereken doğru önlemlerdir. Soru "olmayan"ı sorduğu için bunlar cevap olamaz:

• A) Gizlilik anlaşmaları: Müşterilerin bilgilerini korumak için çalışanlarla ve ortaklarla gizlilik sözleşmesi yapmak zorunludur. Bu doğru bir önlemdir.
• B) Bilgiye erişimi engellemek: Çatışma olan müşterilerin bilgileri birbirine sızmamalıdır. Bunu engellemek için "duvarlar" (firewalls) oluşturmak doğru bir önlemdir.
• C) Rehberler hazırlamak: Ekiplere gizlilik ve güvenlik kurallarını anlatmak için rehber hazırlamak doğru bir önlemdir.
• D) Müşteriye bilgi vermek: Eğer sen bağımsız bir çalışan olarak aynı anda iki farklı müşteriye hizmet veriyorsan ve aralarında çatışma varsa, bunu şeffaflıkla müşteriye anlatıp onayını almak doğru bir önlemdir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Mesleki Faaliyetlerinde Uyacakları Etik İlkeler Hakkında Yönetmelik"'te yer alan "Bağımsızlık ve Çıkar Çatışması" konusunu iyi bilmelisin.

Özetle: Çıkar çatışması durumunda yapılması gerekenler: Gizlilik sözleşmesi yapmak, bilgi akışını engellemek, rehber hazırlamak ve müşteriye durumu açıklayıp onay almaktır. Yapılmaması gereken tek şey: Çatışma halindeki müşterilerin işlerini aynı ekip ile yürütmektir.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir öğrenci gibi düşünerek, sanki bir ders çalışıyormuşuz gibi adım adım çözelim. Sorunun doğru cevabı D şıkkı.

Öncelikle sorunun ne istediğine bakalım: SMMM'lerin (Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler) yasak olan ticari faaliyetleri değil, yasak olmayan (yani yapabilecekleri) halleri soruyor. Yani "Hangi işler SMMM'ye serbesttir?" diye sormuş.

Neden D Şıkkı Doğru?

Yönetmelik, SMMM'lerin kendi mesleklerini icra ederken ticari bir işletme sahibi olmalarını engeller. Ancak bu yasağın istisnaları vardır. Şıklardaki durumları tek tek inceleyelim:

• Acentelik yapmak (I): SMMM'lerin acentelik yapması yasaktır. Bu bir ticari faaliyettir ve meslek mensubunun bağımsızlığını zedeleyebilir.
• Limited şirket ortağı olmak (II): SMMM'ler, sadece Limited şirketin ortağı olabilirler. Ancak burada önemli bir detay var: SMMM, bu Limited şirketin yönetim kurulu üyesi olamaz ve şirketin ticari işlerini yönetemez. Sadece "ortak" olarak kalırlar. Bu durum yasak değildir, yani yapabilirler.
• Anonim şirket yönetim kurulu üyeliğinde bulunmak (III): Bu kesinlikle yasaktır. SMMM'ler Anonim şirketlerde yönetim kurulu üyesi olamazlar.
• Esnaflık yapmak (IV): SMMM'lerin kendi adlarına esnaflık yapması yasaktır.
• Adi komandit şirkete komanditer ortak olmak (V): SMMM'ler, Adi Komandit şirketlerde komanditer ortak olabilirler. Yine aynı Limited şirket gibi, sadece ortaklık payı alırlar, ticari işleri yönetmezler. Bu durum da yasak değildir.

Sonuç: Yasak olanlar I, III ve IV'tür. Yasak olmayan (yani yapabilecekleri) haller ise II ve V'dir. Bu da D şıkkını doğru yapar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A Şıkkı (I ve III): I. madde (Acentelik) ve III. madde (Anonim şirket yönetim kurulu) yasak olan işlerdir. Soru "yasak olmayan"ı sorduğu için bu şık yanlıştır.
• B Şıkkı (I ve IV): I. madde (Acentelik) ve IV. madde (Esnaflık) yasak olan işlerdir. Bu şık da yanlıştır.
• C Şıkkı (II ve IV): II. madde (Limited ortağı) yasak değildir ama IV. madde (Esnaflık) yasaktır. Bu yüzden bu şık da yanlıştır.
• E Şıkkı (III ve V): III. madde (Anonim yönetim kurulu) yasak olan bir iştir. Bu şık da yanlıştır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "SMMM'lerin Ticari Faaliyette Bulunamama Yasağı ve İstisnaları" konusunu iyi bilmelisin.

Özetle ezberlemen gereken kural şudur:

• YASAK: Acentelik, Esnaflık, Anonim şirket yönetim kurulu üyeliği.
• YASAK OLMAYAN (İzinli): Limited şirket ortaklığı ve Adi Komandit şirket komanditer ortaklığı.

(Not: SMMM bu izinli işlerde de ticari işleri yönetemez, sadece ortaklık payı sahibi olabilir.)

Başarılar dilerim!

Neden Doğru Cevap A Şıkkıdır?

Bu sorunun kalbi, SMMM Kanunu ve Disiplin Yönetmeliği'nin stajyerler üzerindeki otoritesidir.

Yönetmelik, meslek mensupları (yani tam yetkili SMMM ve YMM'ler) için disiplin kuralları koyar. Ancak kanun koyucu, aday meslek mensuplarını (stajyerleri) bu kurallardan muaf tutmamıştır. Aksine, stajyerler mesleğin kurallarına uymakla yükümlüdür ve bu kuralları ihlal ettikleri takdirde, tam yetkili meslek mensupları gibi disiplin cezası alabilirler.

Yönetmeliğin ilgili maddesi (genellikle 10. madde civarında yer alır), açıkça belirtir ki: "Bu Yönetmelik hükümleri, aday meslek mensuplarına da uygulanır."

Buradaki mantık şudur: Bir stajyer, mesleğin kurallarını öğrenirken ve uygularken, kuralları ihlal ederse "ben henüz tam üyeyim, kurallar bana uygulanmaz" diyemez. Stajyerlik dönemi, mesleğin disiplin kurallarına tam olarak tabi olunan bir süreçtir. Bu nedenle, yönetmelikteki kurallar otomatik olarak ve hiçbir ek şart olmadan adaylara da uygulanır.

Bu yüzden A şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıklar, sanki adaylar için özel bir izin veya onay mekanizması varmış gibi gereksiz ve yanlış koşullar eklerler. İşte nedenleri:

• B Şıkkı (Kendi rızası): Yanlış. Disiplin kuralları, mesleğin gerektirdiği zorunluluktur. Bir stajyerin "ben kabul etmiyorum" demesiyle kurallardan muaf tutulması mümkün değildir. Rıza aranmaz.
• C ve D Şıkları (Oda Genel/Yönetim Kurulu kararı): Yanlış. Bu şıklar, her seferinde Oda'nın bir toplantı yapıp karar almasını gerektiriyormuş gibi gösterir. Oysa kanun ve yönetmelik zaten genel geçer bir kural olarak stajyerlere uygulanır. Her stajyer için ayrı ayrı Oda'dan izin veya karar çıkarmaya gerek yoktur. Bu, bürokrasiyi gereksiz yere artırır ve kanunun amacına aykırıdır.
• E Şıkkı (Hiçbir koşulda uygulanamaz): Yanlış. Bu en büyük yanılgıdır. Eğer stajyerler disiplin kurallarına tabi olmasaydı, mesleğin kalitesi ve güvenliği sağlanamazdı. Stajyerler de kuralları ihlal ederse ceza alırlar.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "SMMM ve YMM Kanunu ile Disiplin Yönetmeliği"'nin stajyerler (aday meslek mensupları) üzerindeki yargı yetkisini bilmelisin.

Özetle şunu ezberlemelisin: > "Aday meslek mensupları, Disiplin Yönetmeliği'nde belirtilen kurallara tabidir ve ihlal durumunda tam meslek mensupları gibi disiplin cezası alırlar. Bunun için ekstra bir Oda kararı veya rıza aranmaz."

Başarılar dilerim, bu konu staj sınavlarında sıkça karşına çıkacak temel bir ilkedir!