2020/3 SGS Meslek Hukuku Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir SMMM stajı hazırlığı yapan öğrenci gibi ele alalım. Sorunun doğru cevabı D şıkkıdır. Şimdi nedenini adım adım açıklayalım.

Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

Soruda "yer almaz" ifadesi var. Yani, kanunda meslek mensubu olabilmek için olmayan bir şartı bulmamız gerekiyor.

3568 sayılı Kanun'un 4. maddesine baktığımızda, meslek mensubu olabilmek için taksirli iflas suçundan mahkûm olmamak şartı yoktur. Kanun, sadece kasten iflas suçundan mahkûm olanları meslekten men eder.

• Taksirli İflas: Dikkatsizlik veya özensizlik sonucu ortaya çıkan iflastır.
• Kasten İflas: Kasıtlı olarak iflas eden veya iflası gizleyen kişidir.

Kanun, "Türk Ceza Kanunu'nun 53'üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile, taksirli iflas suçundan mahkûm olmamak" şartını aramaz. Eğer kişi taksirli iflas suçundan hüküm giyip cezasını çekmiş olsa bile, bu durum onun SMMM olmasını engellemez. Bu yüzden D şıkkındaki şart, meslek mensubu olma şartları arasında yer almaz ve doğru cevap budur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış (Yani Neden Şart Olarak Yer Alır)?

Diğer şıkların hepsi 3568 sayılı Kanun'un 4. maddesinde açıkça belirtilmiş zorunlu şartlardır:

• A) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak: SMMM olabilmek için mutlaka TC vatandaşı olmalısın. (Şart var, bu yüzden bu şık sorunun cevabı olamaz).
• B) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak: Reşit ve ayırt etme gücü olan kişiler olmalıdır. (Şart var).
• C) Kamu haklarından mahrum bulunmamak: Kamu haklarından mahrum olanlar (örneğin bazı ağır suçlardan dolayı) bu mesleği yapamaz. (Şart var).
• E) Ceza veya disiplin soruşturması sonucunda memuriyetten çıkarılmış olmamak: Eğer bir kişi memuriyetten çıkarılmışsa, SMMM olamaz. (Şart var).

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için 3568 sayılı Serbest Muhasebeci, Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun 4. Maddesini (Meslek Mensubu Olma Şartları) ezberlemeniz ve kasten iflas ile taksirli iflas arasındaki farkı iyi anlamanız gerekir.

Özetle: Kanun, "kasten iflas"tan mahkûm olanları yasaklar, ancak "taksirli iflas"tan mahkûm olanları yasaklamaz. Bu farkı bilmek soruyu çözmenizi sağlar.

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmelisin. Soru, Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Ücretlerinin Esasları Hakkında Yönetmelik'e dayanıyor.

Hedefimiz, yönetmelikteki kuralları hatırlamak ve "yanlış" olan ifadeyi bulmak. Doğru cevap B şıkkıdır. Hadi gel, nedenini adım adım açıklayalım.

Neden Doğru Cevap B Şıkkıdır?

Soruda "yanlıştır" ifadesi geçtiği için, yönetmelikte yanlış olan bir kuralı arıyoruz.

B şıkkı: "Birden çok işe ait ücretlerle ilgili olarak, bir tek sözleşme yapılması mümkün değildir."

Bu ifade yanlıştır çünkü yönetmelik, birden fazla iş için tek bir sözleşme yapılmasına izin vermektedir. Meslek mensubu (SMMM), iş sahibinden birden fazla iş alabilir ve bunları tek bir sözleşme ile düzenleyebilir. Yönetmelik, bu durumu yasaklamamış, aksine kolaylaştırmıştır. Dolayısıyla "yapılması mümkün değildir" demesi yanlıştır ve bu şık doğru cevaptır.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Soru İçin Yanlış Değil)?

Diğer şıklar yönetmelik kurallarına uygundur, bu yüzden onları "yanlış" olarak işaretleyemeyiz:

• A Şıkkı (Doğru Kural): Meslek mensubu işi yapmak için seyahat ediyorsa, bu seyahat giderlerini iş sahibi ödemek zorundadır. Bu kural doğrudur.
• C Şıkkı (Doğru Kural): Meslek mensubunun işi yaparken ödediği vergi, resim, harç ve giderler iş sahibine ait olmalıdır. İş sahibi bunları derhal ödemelidir. Eğer meslek mensubu istiyorsa, bu giderler için avans verilmesi zorunludur. Bu kural da doğrudur.
• D Şıkkı (Doğru Kural): Meslek mensubunun ödemek zorunda olduğu, aslında iş sahibine ait olan tüm vergi ve giderlerin sorumluluğu iş sahibindedir. Bu ifade de doğrudur.
• E Şıkkı (Doğru Kural): Sözleşmede "bu ücret tüm işleri kapsar" gibi bir madde yoksa, kararlaştırılan ücret sadece o iş için geçerlidir. Sonradan çıkan yeni işler için ayrıca ücret ödenmesi gerekir. Bu da yönetmelikteki temel kuraldır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "SMMM Ücret Yönetmeliği"'ni iyi bilmelisin. Özellikle şu maddeleri ezberlemelisin:

• Sözleşme Türü: Birden fazla iş için tek sözleşme yapılabilir mi? (Evet, yapılabilir).
• Gider Sorumluluğu: Seyahat ve diğer giderler kimin sorumluluğundadır? (İş sahibi).
• Avans Kuralı: Giderler için avans verilmesi zorunlu mudur? (Evet, talep halinde).
• Ek İşler: Sözleşmede belirtilmeyen işler için ücret ödenir mi? (Evet, ayrıca ödenir).

Özetle: Sınavda "yanlıştır" sorusu geldiğinde, yönetmelikte "birden fazla iş için tek sözleşme yapılabilir" kuralını hatırlarsan, "yapılması mümkün değildir" diyen şıkkın (B şıkkı) yanlış olduğunu hemen anlarsın.

Başarılar dilerim!

SMMM staja giriş sınavına hazırlanan bir öğrenci olarak bu soruyu çok iyi analiz etmelisin. Soru, Haksız Rekabet ve Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne dayanıyor ve meslek mensuplarının "reklam" yapma sınırlarını sorguluyor.

Hadi gel, doğru cevabı (B şıkkını) neden doğru bulduğunu ve diğer şıkların neden yanlış olduğunu adım adım inceleyelim.

🔍 Neden Doğru Cevap B Şıkkıdır?

Soruda "yanlış olan" ifadeyi istiyor. B şıkkı şunu diyor: "Meslek mensupları, işlerine baktıkları veya eskiden hizmet verdikleri müşterileri hakkında tekzip yayınlayabilir."

Bu ifade YANLIŞTIR ve bu yüzden doğru cevap B'dir.

Neden? Meslek mensubu (SMMM veya YMM), müşterisiyle olan ilişkisini gizlilik ilkesi çerçevesinde yürütmek zorundadır. Yönetmelik, meslek mensubunun müşterisi hakkında, müşterinin rızası olmadan veya müşterinin adını kullanarak tekzip (yanlış bir haberi düzeltme) yayını yapmasını yasaklamıştır.

• Mantığı şudur: Bir SMMM, "Müşterim X, benden şikayetçi oldu, ben de gazeteye çıkıp 'X benden şikayetçi oldu' diye tekzip veremem." Bu, hem müşterinin gizliliğini ihlal eder hem de mesleğin itibarını zedeler. Tekzip yapma hakkı, sadece meslek mensubunun kendi hakkında yapılan yanlış bir habere karşı kullanabileceği bir haktır; müşterisi hakkında değil.

❌ Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Soruda İstenen "Yanlış" Değil)?

Diğer şıklar (A, C, D ve E), yönetmeliğe göre doğru kurallardır. Soruda "yanlış olanı" istediğimiz için bunları eleriz.

• A Şıkkı (Doğru Kural): Büro açılışlarını basın yoluyla duyurmak yasaktır. SMMM'ler "Büromuz açıldı, gelin hizmet alın" diye reklam veremezler. Bu, mesleğin "reklam yasağı" ilkesine aykırıdır.
• C Şıkkı (Doğru Kural): Meslek mensubu, kendi hayatını, kazancını veya mesleki faaliyetini "reklam" amaçlı kullanamaz. Yani "Ben çok iyi çalışıyorum, kazancım yüksek, bana gelin" diyemez.
• D Şıkkı (Doğru Kural): Gazete, radyo veya TV röportajlarına katılsa bile, orada "reklam sayılabilecek" bir şey söyleyemez. Röportajda "Ben en iyi SMMM'yim, işlerim çok iyi gidiyor" demesi yasaktır.
• E Şıkkı (Doğru Kural): Mesleği icra ederken veya medyada kendi adını, işini veya iş sahibinin adını reklam amaçlı kullanamaz. Bu, doğrudan reklam yasağıdır.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için şu konuyu iyi öğrenmelisin:

"Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Mesleklerine İlişkin Haksız Rekabet ve Reklam Yasağı Yönetmeliği"

Özellikle yönetmeliğin Reklam Yasağı ve Meslek Mensubunun Görev ve Sorumlulukları başlıkları altında şunları ezberlemelisin:

• Meslek mensubu reklam yapamaz (açılış duyurusu, iş tanıtımı vb. yasak).
• Meslek mensubu müşterisi hakkında tekzip veremez (Bu en sık karıştırılan kuraldır).
• Meslek mensubu medyada reklam niteliği taşıyan açıklamalar yapamaz.

Özetle: Soru sana "Hangisi yasak?" diye sormuyor, "Hangisi yasak olan bir durumu serbestmiş gibi gösteriyor?" diye soruyor. B şıkkı, müşterisi hakkında tekzip vermenin serbest olduğunu ima ettiği için yanlış bir ifadedir ve doğru cevaptır.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki sınıf ortamında sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Öncelikle sorunun ne istediğine bakalım: Soruda "temel etik ilkelere yönelik tehditlere ilişkin açıklama doğru verilmemiştir" deniyor. Yani, yanlış olanı bulmamız gerekiyor.

Neden Doğru Cevap B Şıkkıdır?

B) Yeniden Değerlendirme Tehditleri şıkkındaki açıklama yanlıştır ve bu şık doğru cevaptır.

Neden mi? Çünkü mesleki etik kurallarında (SMMM Yönetmeliği'nde) "Yeniden Değerlendirme Tehdidi" diye bir tehdit türü yoktur.

Bu şıktaki açıklama, sanki mahkeme kararıyla bir işin tekrar incelenmesi gibi bir durumu tanımlıyor. Oysa etik kurallarda "Yeniden Değerlendirme Tehdidi", meslek mensubunun kendi daha önce verdiği bir kararın veya hazırladığı bir işin tekrar o işi yapması veya o işe bakması durumunda ortaya çıkan tehdittir.

• Doğru Tanım: Meslek mensubunun, daha önce kendisi tarafından hazırlanan veya verilen bir işin, aynı işin tekrar yapılması veya değerlendirilmesi durumunda tarafsızlığını yitirmesi durumudur.
• Sorudaki Hata: Şıktaki açıklama "devlet mahkemelerince verilen hüküm" gibi tamamen farklı bir hukuki durumu anlatıyor. Bu, etik tehditler sınıflandırması içinde yer almaz. Dolayısıyla bu açıklama yanlış olduğu için sorunun doğru cevabı B olur.

Diğer Şıklar Neden Doğru ve Dolayısıyla Cevap Olamaz?

Diğer şıklar (A, C, D ve E) yönetmelikte yer alan gerçek ve doğru tehdit tanımlarıdır. Bu yüzden bunları "yanlış açıklama" olarak işaretleyemeyiz.

• A) Kişisel Çıkar Tehditleri: Doğrudur. Meslek mensubunun kendi veya ailesinin maddi çıkarı, tarafsızlığını bozabilir. (Örn: Müşterinin işyerinde hisse senedi sahibi olmak).
• C) Taraf Tutma Tehditleri: Doğrudur. Meslek mensubu, bir durumu veya fikri savunurken tarafsızlığını kaybederse bu tehdit oluşur.
• D) Yakınlık Tehditleri: Doğrudur. Üçüncü kişilerle (aile, arkadaş, eski iş arkadaşı) çok yakın ilişki kurmak, meslek mensubunu onların çıkarlarını korumaya zorlayabilir.
• E) Yıldırma Amaçlı Tehditler: Doğrudur. Meslek mensubuna baskı yapılması, korkutulması veya tehdit edilmesi sonucu tarafsız davranmaktan kaçınmasıdır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "SMMM ve YMM Mesleki Faaliyetlerinde Uyacakları Etik İlkeler Hakkında Yönetmelik"'te yer alan 5 Temel Etik Tehdit türünü ezberlemen ve tanımlarını ayırt etmen gerekir.

Bu 5 tehdit şunlardır:

• Kişisel Çıkar Tehditleri
• Kendi Kendine Değerlendirme Tehditleri (Soruda "Yeniden Değerlendirme" denerek yanlış yazılmıştır, doğrusu "Kendi Kendine Değerlendirme"dir).
• Taraf Tutma Tehditleri
• Yakınlık Tehditleri
• Yıldırma Amaçlı Tehditler

Özetle: Soruda "Yeniden Değerlendirme" ifadesi kullanılarak "Kendi Kendine Değerlendirme" tehdidi yanlış tanımlanmıştır. Bu yüzden B şıkkı doğru cevaptır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana derste anlatıyor gibi sade bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Neden E Şıkkı Doğru Cevap (Yani Neden Yanlış Bir İfade)?

Soruda "yanlış olan" ifadeyi bulmamız isteniyor. E şıkkı şunu diyor: "Birlikte çalışan meslek mensupları ayrı ayrı bürolar edinebilirler."

Bu ifade yanlıştır çünkü yönetmelik, birlikte çalışan (örneğin ortaklık kuran) meslek mensuplarının ortak bir büro açmasını zorunlu kılar. Yani, iki veya daha fazla SMMM bir arada çalışıyorsa, her birinin kendi ayrı bürosu olamaz; tek bir iş yeri (ortak büro) kurup, orada faaliyet göstermek zorundadırlar. Bu kural, mesleğin şeffaflığını ve denetimini sağlamak için konulmuştur. Dolayısıyla "ayrı ayrı büro edinebilirler" demek yönetmeliğe aykırıdır ve bu yüzden sorunun doğru cevabıdır.

Diğer Şıklar Neden Doğru (Yani Neden Cevap Değil)?

Diğer şıklar yönetmelikteki kuralları doğru bir şekilde ifade ettiği için bunları işaretleyemeyiz:

• A Şıkkı (Doğru Kural): Bir meslek mensubunun birden fazla bürosu olamaz. Bu kural doğrudur; biri olmalıdır.
• B Şıkkı (Doğru Kural): Mesleki faaliyetler ev olarak kullanılan yerlerde yürütülemez. Bu da doğrudur; iş yeri ile ikametgah birbirinden ayrı olmalıdır.
• C Şıkkı (Doğru Kural): Bürolar bağımsız olmalı ve başka bir ticarethane veya meslek ile iç içe olmamalıdır. Bu da yönetmelikteki doğru bir gerekliliktir.
• D Şıkkı (Doğru Kural): Mesleğe başlamadan önce odaya iş yeri açma bildiriminde bulunmak zorunludur. Bu da doğru bir işlemdir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik"'te yer alan "Büro Kurma ve İş Yeri Açma" kurallarını bilmek gerekir.

Özellikle şunu ezberlemelisin: Ortak çalışan meslek mensupları, tek bir ortak büro açmak zorundadır; ayrı ayrı büro açamazlar. Bu kuralı bildiğin sürece, "ayrı ayrı büro edinebilirler" diyen şıkkın yanlış olduğunu hemen anlarsın.

Başarılar dilerim!